వాయుపురాణమ్

అద్రోహశ్చాప్యలోభశ్చ దమో భూతదయా తపః। బ్రహ్మచర్యం తథా సత్యమనుక్రోశః క్షమా ధృతిః। సనాతనస్య ధర్మస్య మూలమేతద్దురాసదమ్ ।। ౫౭.

ద్వేషం లేకపోవడం, లోభం లేకపోవడం, మనస్సు నియంత్రణ, ప్రాణులపై దయ, తపస్సు, బ్రహ్మచర్యం, సత్యం, కరుణ, సహనం, స్థిరత — ఇవే శాశ్వత ధర్మానికి దుర్లభమైన మూలాలు.

ధర్మమన్త్రాత్మకో యజ్ఞస్తపశ్చానశనాత్మకమ్। యజ్ఞేన దేవానాప్నోతి వైరాగ్యం తపసా పునః ।। ౫౭.

ధర్మమంత్రాలతో యజ్ఞం, ఉపవాసంతో తపస్సు — యజ్ఞంతో దేవతలను, తపస్సుతో వైరాగ్యాన్ని పొందుతారు.

బ్రాహ్మణ్యం కర్మసంన్యాసాద్వైరాగ్యాత్ ప్రేక్షతే లయమ్। జ్ఞానాత్ ప్రాప్నోతి కైవల్యం పఞ్చైతా గతయః స్మృతాః ।। ౫౭.

కర్మలను వదిలేయడం వల్ల బ్రాహ్మణత్వం, వైరాగ్యంతో లయాన్ని, జ్ఞానంతో మోక్షాన్ని పొందుతారు — ఇవే ఐదు మార్గాలు అని గుర్తించబడినవి.

ఏవం వివాదః సుమహాన్ యజ్ఞస్యాసీత్ ప్రవర్త్తనే। ఋషీణాం దేవతానాఞ్చ పూర్వం స్వాయమ్భువేఽన్తరే ।। ౫౭.

ఇలా యజ్ఞప్రవర్తన విషయంలో మహా వివాదం ఋషులు, దేవతల మధ్య స్వాయంభువమంతరంలో ఏర్పడింది.

తతస్తే ఋషయో దృష్ట్వాద్భుతం వర్త్మ బలేన తు। వసోర్వాక్యమనాదృత్య జగ్ముస్తే వై యథాగతాః ।। ౫౭.

అప్పుడు ఆ ఋషులు, అద్భుతమైన మార్గాన్ని చూచి, వసువు మాటను పట్టించుకోకుండా వచ్చిన దారిలో తిరిగి వెళ్లిపోయారు.

గతేషు దేవసఙ్ఘేషు దేవా యజ్ఞమవాప్నుయుః। శ్రూయన్తే హి తపఃసిద్ధా బ్రహ్మక్షత్రమయా నృపాః ।। ౫౭.

దేవతల సమూహం వెళ్లిపోయిన తరువాత, దేవతలు యజ్ఞాన్ని పొందారు; నిజంగా బ్రాహ్మణ, క్షత్రియులుగా ఉన్న తపస్సుతో ఉన్న రాజులు ప్రసిద్ధి చెందారు.

ప్రియవ్రతోత్తానపాదౌ ధ్రువో మేధాతిథిర్వసుః। సుమేధా విరజాశ్చైవ శఙ్ఖపాద్రజ ఏవ చ। ప్రాచీనబర్హిః పర్జన్యో హవిర్ద్ధానాదయో నృపాః ।। ౫౭.

ప్రియవ్రతుడు, ఉత్తానపాదుడు, ధ్రువుడు, మేధాతిథి, వసువు, సుమేధ, విరజ, శంఖపాద్రజ, ప్రాచీనబర్హి, పర్జన్యుడు, హవిర్ధానుడు మరియు ఇతర రాజులు.

ఏతే చాన్యే చ బహవో నృపాః సిద్ధా దివం గతాః। రాజర్షయో మహాసత్త్వా యేషాం కీర్త్తిః ప్రతిష్ఠితా ।। ౫౭.

ఇవాళ్లతో పాటు మరెన్నో మహారాజులు సిద్ధులై స్వర్గానికి చేరారు; వీరంతా మహాశక్తిశాలి రాజర్షులు, వీరి కీర్తి స్థిరంగా ఉంది.

తస్మాద్విశిష్యతే యజ్ఞాత్తపః సర్వేషు కారణైః। బ్రహ్మణా తపసా సృష్ట జగద్విశ్వమిదం పురా ।। ౫౭.

అందుచేత, తపస్సు అన్ని విషయాల్లో యజ్ఞాన్ని మించిపోతుంది; బ్రహ్మదేవుడు కూడా ఈ ప్రపంచాన్ని తపస్సుతోనే సృష్టించాడు.

తస్మాన్నాత్యేతి తద్యజ్ఞం తపోమూలమిదం స్మృతమ్। యజ్ఞప్రవర్త్తనం హ్యేవమతః స్వాయమ్భువేఽన్తరే। తతఃప్రభృతి యజ్ఞోఽయం యుగైః సహ వ్యవర్త్తత ।। ౫౭.

కాబట్టి, యజ్ఞం తపస్సును మించదు; ఇది తపస్సే మూలమని గుర్తించబడింది. అలా స్వాయంభువమంతరంలో యజ్ఞప్రవర్తన మొదలైంది; అప్పటి నుండి యుగాలనుబట్టి యజ్ఞం కొనసాగింది.

అత ఊర్ద్ధ్వం ప్రవక్ష్యామి ద్వాపరస్య విధిం పునః। తత్ర త్రేతాయుగే క్షీణే ద్వాపరం ప్రతిపద్యతే ।। ౫౮.

ఇప్పుడే నేను మళ్లీ ద్వాపరయుగ నియమాన్ని వివరించబోతున్నాను; త్రేతాయుగం తగ్గినప్పుడు ద్వాపరయుగం ప్రారంభమవుతుంది.

ద్వాపరాదౌ ప్రజానాన్తు సిద్ధిస్త్రతాయుగే తు యా। పరివృత్తే యుగే తస్మింస్తతః సా సంప్రణశ్యతి ।। ౫౮.

ద్వాపరయుగ ప్రారంభంలో, త్రేతాయుగంలో ఉన్న ప్రజల విజయమంతా యుగం మారిన తరువాత కనుమరుగవుతుంది.

తతః ప్రవర్త్తతే తాసాం ప్రజానాం ద్వాపరే పునః। లోభోఽధృతిర్వణిగ్యుద్ధం తత్త్వానామవినిశ్చయః ।। ౫౮.

అప్పుడతను, ద్వాపరయుగంలో ఆ ప్రజల్లో మళ్లీ లోభం, స్థిరత లేకపోవడం, వ్యాపారం, యుద్ధం, ధర్మాధర్మాలపై స్పష్టత లేకపోవడం మొదలవుతాయి.

తమ్భేదశ్చైవ వర్ణానాం కార్యాణాఞ్చా వినిర్ణయః। యజ్ఞౌషధేః పశోర్దణ్డో మదో దమ్భోఽక్షమా బలమ్। ఏషాం రజస్తమోయుక్తా ప్రవృత్తిర్ద్వాపరే స్మృతా ।। ౫౮.

వర్ణాల మధ్య తేడాలు, వాటి కర్తవ్యాల నిర్ణయం, యజ్ఞాల్లో తప్పిదాలకు శిక్ష, మత్తు, మోసం, జూదం, బలమూ—ఇవి అన్నీ రజోగుణం, తమోగుణంతో కూడినవి. ఇవి ద్వాపరయుగంలో ప్రబలంగా ఉంటాయని చెబుతారు.

ఆద్యే కృతే చ ధర్మోఽస్తి త్రేతాయాం సమ్ప్రపద్యతే। ద్వాపరే వ్యాకులీభూత్వా ప్రణశ్యతి కలౌ యుగే ।। ౫౮.

మొదటి కృతయుగంలో ధర్మం పూర్తిగా ఉంటుంది; త్రేతాయుగంలో అది కొంత తగ్గిపోతుంది; ద్వాపరయుగంలో అది గందరగోళంగా మారుతుంది; కలియుగంలో మాత్రం పూర్తిగా నశిస్తుంది.

వర్ణానాం విపరిధ్వంసః సంకీర్త్త్యతే తథాశ్రమః। ద్వైధముత్పద్యతే చైవ యుగే తస్మిన్ శ్రుతౌ స్మృతౌ ।। ౫౮.

ఆ యుగంలో వర్ణాల నాశనం, అలాగే ఆశ్రమాల నాశనం జరుగుతాయని చెప్పబడింది. ఆ కాలంలో శ్రుతి, స్మృతుల్లో కూడా విభేదాలు కలుగుతాయి.

ద్వైధాత్ శ్రుతేః స్మృతేశ్చైవ నిశ్చయో నాధిగమ్యతే। అనిశ్చయాదిగమనాద్ధర్మతత్త్వం నిగద్యతే। ధర్మతత్త్వే తు భిన్నానాం మతిభేదో భవేన్నృణామ్ ।। ౫౮.

శ్రుతి, స్మృతుల్లో విభేదాల వల్ల స్పష్టమైన నిర్ణయం రావడం లేదు. ఆ అనిశ్చయంతో ధర్మస్వరూపం తెలియదు. ధర్మ విషయాల్లో భిన్నాభిప్రాయాలు ప్రజల్లో కలుగుతాయి.

పరస్పరవిభిన్నైస్తైర్దృష్టీనాం విభ్రమేణ చ। అయం ధర్మో హ్యయం నేతి నిశ్చయో నాభిగమ్యతే ।। ౫౮.

వారివారి అభిప్రాయాలు పరస్పరం విరుద్ధంగా ఉండటం, గందరగోళం కలగడం వల్ల—ఇది ధర్మం, ఇది కాదు అని స్పష్టంగా చెప్పలేరు.

కారణానాఞ్చ వకైల్యాత్ కారణస్యాప్యనిశ్చయాత్। మతిభేదే చ తేషాం వై దృష్టీనాం విభ్రమో భవేత్ ।। ౫౮.

కారణాలు సరిగా తెలియకపోవడం, తర్కంలో అనిశ్చయం, వారి అభిప్రాయాల్లో తేడాలు ఉండడం వల్ల వారి దృష్టిలో గందరగోళం కలుగుతుంది.

తతో దృష్టివిభిన్నైస్తైః కృతం శాస్త్రకులన్త్విదమ్। ఏకో వేదశ్వతుష్పాదస్త్రేతాస్విహ విధీయతే ।। ౫౮.

అందువల్ల భిన్నమైన అభిప్రాయాలు కలిగినవారు ఎన్నో శాస్త్రాలను రచించారు. మొదట ఒకే వేదం నాలుగు శాఖలతో ఉండేది, త్రేతాయుగంలో అది విడిపోయింది.

సంరోధాదాయుషశ్చైవ దృశ్యతే ద్వాపరేషు చ । వేదవ్యాసైశ్చతుర్ధా తు వ్యస్యతే ద్వాపరాదిషు ।। ౫౮.

ఆయుషు తగ్గిపోవడం ద్వాపరయుగాల్లో కనిపిస్తుంది. ద్వాపరయుగం మొదలు వేదవ్యాసుడు వేదాన్ని నాలుగు భాగాలుగా విభజించాడు.

ఋషిపుత్రైః పునర్వేదా భిద్యన్తే దృష్టివిభ్రమైః। మన్త్రబ్రాహ్మణవిన్యాసైః స్వరవర్ణవిపర్యయైః ।। ౫౮.

ఋషుల కుమారులు మళ్లీ వేదాలను తమ తమ అభిప్రాయాల గందరగోళంతో విభజించారు. మంత్రాల, బ్రాహ్మణాల క్రమంలో, స్వర, అక్షరాలలో తేడాలు వచ్చాయి.

సంహితా ఋగ్యజుఃసామ్నాం సంహన్యన్తే శ్రుతర్షిభిః। సామాన్యాద్వైకృతాచ్చైవ దృష్టిభిన్నైః వ్కచిత్వ్కచిత్ ।। ౫౮.

ఋగ్వేద, యజుర్వేద, సామవేదాల సంకలనాలను పండిత ఋషులు సృష్టించారు. సాధారణంగా, ప్రత్యేకంగా, భిన్నమైన అభిప్రాయాల వల్ల అవి కొన్నిసార్లు మార్పులకు లోనయ్యాయి.

బ్రాహ్మణం కల్పసూత్రాణి మన్త్రప్రవచనాని చ। అన్యే తు ప్రహితాస్తీర్థైః కేచిత్తాన్ ప్రత్యవస్థితాః ।। ౫౮.

బ్రాహ్మణాలు, కల్పసూత్రాలు, మంత్రాల వివరణలు—వాటిలో కొన్ని పండితులు స్థాపించారు, మరికొన్ని గురువులు కొనసాగిస్తున్నారు.

ద్వాపరేషు ప్రవర్త్తన్తే భిన్నవృత్తాశ్రమా ద్విజాః। ఏకమాధ్వర్యవం పూర్వమాసీద్ద్వైధం పునస్తతః ।। ౫౮.

ద్వాపరయుగాల్లో ద్విజులు వేర్వేరు ఆచారాలు, ఆశ్రమాలు పాటిస్తారు. మొదట ఒకే ఆద్వర్యు సంప్రదాయం ఉండేది, తరువాత అది రెండు భాగాలైంది.

సామాన్యవిపరీతార్థైః కృతం శాస్త్రకులన్త్విదమ్। ఆధ్వర్యవస్య ప్రస్తావైర్బహుధా వ్యాకులం కృతమ్ ।। ౫౮.

సాధారణంగా, విరుద్ధార్థాలతో ఎన్నో శాస్త్రాలు ఏర్పడ్డాయి. ఆద్వర్యువుల వివిధ వ్యాఖ్యానాల వల్ల అవి అనేకంగా, గందరగోళంగా మారాయి.

తథైవాథర్వఋక్సామ్నాం వికల్పైశ్చాప్యసంక్షయైః। వ్యాకులం ద్వాపరే భిన్నే క్రియతే భిన్నదర్శనైః ।। ౫౮.

అలాగే, అథర్వణ, ఋగ్వేద, సామవేదాలు కూడా అంతులేని మార్పులు, విభాగాలతో ద్వాపరయుగంలో భిన్నమైన అభిప్రాయాల వల్ల గందరగోళంగా మారాయి.

తైషాం భేదాః ప్రభేదాశ్చ వికల్పైశ్చాప్యసంక్షయాః । ద్వాపరే సమ్ప్రవర్తన్తే వినశ్యన్తి పునః కలౌ ।। ౫౮.

వాటిలో విభాగాలు, ఉపవిభాగాలు, అంతులేని మార్పులు ద్వాపరయుగంలో ఏర్పడతాయి. కానీ అవి కలియుగంలో మళ్లీ నశించిపోతాయి.

తేషాం విపర్యయాశ్చైవ భవన్తి ద్వాపరే పునః। అవృష్టిర్మరణఞ్చైవ తథైవ వ్యాధ్యుపద్వవాః ।। ౫౮.

వాటిలో తేడాలు, మార్పులు ద్వాపరయుగంలో మళ్లీ జరుగుతాయి. వర్షాభావం, మరణం, వ్యాధులు, ఉపద్రవాలు కూడా కలుగుతాయి.