వాయుపురాణమ్

ఐశ్వర్యేణాణిమాద్యేన ప్రభుశక్త్యా తథైవ చ। అన్యేన తపసా చైవ ఋషీనభిభవన్తి చ। బలేన తపసా చైవ దేవదానవామానుషాన్ ।। ౫౭.

ఐశ్వర్యంతో, అణిమాది శక్తులతో, ప్రభుత్వబలం, తపస్సు వంటి ఇతర శక్తులతో వారు ఋషులను మించిపోతారు; బలంతో, తపస్సుతో దేవతలు, దానవులు, మనుష్యులను కూడా జయిస్తారు.

లక్షణైశ్చాపి జాయన్తే శరీరస్థైరమానుషైః। కేశస్థితా లలాటోర్ణా జిహ్వా చాస్యప్రమార్జనీ। తామ్రప్రభోష్ఠదన్తోష్ఠాః శ్రీవత్సాశ్చోర్ద్ధ్వరోమశాః ।। ౫౭.

వారికి మానవులలో శరీరంలో కనిపించే లక్షణాలు ఉంటాయి — తలపై జుట్టు, నుదిటిపై తుడిపాటి, నాలుక, నోరు శుభ్రపరిచే అవయవం, రాగి వర్ణం, బయటకు కనిపించే పళ్ళు, పెదాలు, శ్రీవత్సం, పైకి పెరిగే రోమాలు.

ఆజానుబాహనశ్చైవ జాలహస్తా వృషాఙ్కితాః। న్యగ్రోధపరిణాహాశ్చ సింహస్కన్ధాః సుమేహనాః । గజేన్ద్రగతయశ్చైవ మహాహనవ ఏవ చ ।। ౫౭.

వారి చేతులు మోకాళ్ల వరకు చేరతాయి, చేతులు జాలిలా ఉంటాయి, వృషభం గుర్తు ఉంటుంది, అరణి చెట్టు పొడవు లా దేహం, సింహపు భుజాలు, మంచి తొడలు, ఏనుగు నడక, పెద్ద నోరు ఉంటాయి.

పాదయోశ్చక్రమత్స్యౌ తు శఙ్ఖపద్మౌ తు హస్తయోః। పఞ్చాశీతిసహస్రాణి తే భవన్త్యజరా నృపాః ।। ౫౭.

వారి పాదాలపై చక్రం, చేప గుర్తులు ఉంటాయి; చేతులపై శంఖం, పద్మం గుర్తులు ఉంటాయి. ఇలాంటి రాజులు ఎనభై ఐదు వేల మంది, వారికీ వృద్ధాప్యం ఉండదు.

అసఙ్గా గతయస్తేషాం చతస్రశ్చక్రవర్త్తినామ్। అన్తరిక్షే సముద్రే చ పాతాలే పర్వతేషు చ ।। ౫౭.

చక్రవర్తులకు నడకలో నాలుగు విధాలుగా ఆటంకం ఉండదు — ఆకాశంలో, సముద్రంలో, పాతాళంలో, పర్వతాలలో స్వేచ్ఛగా సంచరిస్తారు.

ఇజ్యా దానం తపః సత్యం త్రేతాయాం ధర్మ ఉచ్యతే । తదా ప్రవర్త్తతే ధర్మో వర్ణాశ్రమవిభాగశః ।। ౫౭.

త్రేతాయుగంలో యజ్ఞం, దానం, తపస్సు, సత్యమే ధర్మంగా చెప్పబడింది. అప్పట్లో ధర్మం వర్ణాశ్రమ భేదంగా నడుస్తుంది.

మర్యాదాస్థాపనార్థం చ దణ్డనీతిః ప్రవర్త్తతే । హృష్టపుష్టాః ప్రజాః సర్వా హ్యరోగాః పూర్ణమానసాః ।। ౫౭.

వ్యవస్థను స్థాపించేందుకు శిక్ష విధానం అమలు చేస్తారు. ప్రజలు అందరూ ఆనందంగా, సంపన్నంగా, ఆరోగ్యంగా, సంతృప్తిగా ఉంటారు.

ఏకో వేదశ్చతుష్పాదస్త్రేతాయుగవిధౌ స్మృతః। త్రీణి వర్షసహస్రాణి తదా జీవన్తి మానవాః ।। ౫౭.

త్రేతాయుగంలో ఒకే వేదం, అది నాలుగు భాగాలుగా ఉంటుంది. ఆ కాలంలో మనుషులు మూడు వేల సంవత్సరాలు జీవిస్తారు.

పుత్రపౌత్రసమాకీర్ణా మ్రియన్తే చ క్రమేణ తు । ఏష త్రేతాయుగే ధర్మస్త్రేతాసన్ధౌ నిబోధత ।। ౫౭.

కొడుకులు, మనవళ్లతో చుట్టూ ఉండి, వారు క్రమంగా మరణిస్తారు. ఇదే త్రేతాయుగ ధర్మం. ఇప్పుడు త్రేతా సంధి గురించి విను.

త్రేతాయుగ స్వభావస్తు సన్ధ్యాపాదేవ వర్త్తతే । సన్ధ్యాయాం వై స్వభావస్తు యుగపాదేన తిష్ఠతి ।। ౫౭.

త్రేతాయుగ స్వభావం దాని సంధ్య ప్రారంభంలో ఉంటుంది. సంధ్యలో ఆ స్వభావం యుగంలో నాలుగవ వంతు వరకు నిలుస్తుంది.

కథం త్రేతాయుగముఖే యజ్ఞస్యాసీత్ప్రవర్తనమ్। పూర్వం స్వాయమ్భువే సర్గే యథావత్తద్బ్రవీహి మే ।। ౫౭.

త్రేతాయుగ ప్రారంభంలో యజ్ఞం ఎలా మొదలైంది? ముందు స్వాయంభువ సృష్టిలో అది ఎలా జరిగిందో నాకు వివరంగా చెప్పు.

అన్తర్హితాయాం సన్ధ్యాయాం సార్ద్ధం కృతయుగేన వై। కలాఖ్యాయాం ప్రవృత్తాయాం ప్రాప్తే త్రేతాయుగే తదా। వర్ణాశ్రమవ్యవస్థానం కృతవన్తశ్చ వై పునః ।। ౫౭.

సంధ్య ముగిసిన తర్వాత, కృతయుగంతో కలసి, కలా అనే కాలం ప్రారంభమైనప్పుడు, త్రేతాయుగం వచ్చినపుడు వర్ణాశ్రమ వ్యవస్థను మళ్లీ స్థాపించారు.

సమ్భారాంస్తాం శ్చ సమ్భృత్య కథం యత్రః ప్రవర్తితః। ఏతచ్ఛ్రుత్వాబ్రవీత్సూతః శ్రూయతాం శాంశపాయన ।। ౫౭.

ఆ సమస్త సామగ్రిని సమకూర్చి, యజ్ఞం ఎలా నిర్వహించబడింది? ఇది విని, సూతుడు ఇలా అన్నాడు: శాంశపాయన! విను.

iయథా త్రేతాయుగముఖే యజ్ఞస్యాసీత్ప్రవర్తనమ్। ఓషధీషు చ జాతాసు ప్రవృత్తే వృష్టిసర్జనే। ప్రతిష్ఠితాయాం వార్తాయాం గృహాశ్రమపురేషు చ ।। ౫౭.

ఇలా త్రేతాయుగ ప్రారంభంలో యజ్ఞాచరణ మొదలైంది — ఔషధులు పుట్టినప్పుడు, వర్షం పడటం ప్రారంభమైనప్పుడు, వ్యవసాయం స్థిరపడినప్పుడు, గృహస్థుల పట్టణాలలో.

వర్ణాశ్రమ వ్యవస్థానం కృత్వా మన్త్రాంశ్చ సంహితామ్। మన్త్రాన్ సంయోజయిత్వాథ ఇహాముత్రేషు కర్మసు ।। ౫౭.

వర్ణాశ్రమ వ్యవస్థను, మంత్రాల సమాహారాన్ని ఏర్పాటుచేసి, ఆ మంత్రాలను ఇహలోక, పరలోక కర్మలకు కలిపారు.

తథా విశ్వముగిన్ద్రస్తు యజ్ఞం ప్రావర్తయత్తదా। దైవతైః సహితః సర్వైః సర్వసమ్భారసమ్భృతమ్ ।। ౫౭.

అప్పుడు జగదాధిపతి దేవతలందరితో, అన్ని అవసరమైన సామగ్రితో కలిసి యజ్ఞాన్ని ప్రారంభించాడు.

అథాశ్వమేధే వితతే సమాజగ్ముర్మహర్షయః। యజన్తే పశుభిర్మేధ్యైర్హుత్వా సర్వే సమాగతాః ।। ౫౭.

ఆశ్వమేధ యజ్ఞం జరుగుతుండగా, మహర్షులు అక్కడికి వచ్చారు. అక్కడ చేరినవారు అందరూ పవిత్రమైన పశువులతో హోమాలు చేశారు.

కర్మవ్యగ్రేషు ఋత్విక్షు సతతే యజ్ఞకర్మణి। సమ్ప్రగీతేషు తేష్వేవమాగమేష్వథ సత్వరమ్ ।। ౫౭.

పూజారులు తమ పనుల్లో నిమగ్నంగా, యజ్ఞకార్యాల్లో ఎప్పుడూ తలమునకలై, మంత్రాలు సమయానికి ఉచ్చరించబడుతున్నప్పుడు, అప్పుడు త్వరగా—

పరిక్రాన్తేషు లఘుషు అధ్వర్యువృషభేషు చ। ఆలబ్ధేషు చ మేధ్యేషు తథా పశుగణేషు వై ।। ౫౭.

తక్కువ బరువున్న పశువులు, ప్రధాన అధ్వర్యువులు ముందుకు సాగినపుడు, ఇంకా పశువులను పట్టుకోకముందు, అలాగే పశుసమూహం—

హవిష్యగ్నౌ హూయమానే దేవానాం దేవహోతృభిః। ఆహూతేషు చ దేవేషు యజ్ఞభాక్షు మహాత్మసు ।। ౫౭.

పూజారులు దేవతల కోసం హవిస్సును అగ్నిలో సమర్పిస్తున్నప్పుడు, యజ్ఞంలో భాగం పొందే మహాత్ములైన దేవతలను ఆహ్వానించినపుడు—

య ఇన్ద్రియాత్మకా దేవా యజ్ఞభాజస్తథా తు యే। తాన్ యజన్తే తదా దేవాః కల్పాదిషు భవన్తి యే ।। ౫౭.

ఇంద్రియ స్వరూపమైన దేవతలు, యజ్ఞంలో భాగం పొందే వారు—అలాంటి దేవతలను అప్పుడే పూజిస్తారు. వారు ప్రతి కల్ప ప్రారంభంలో ఉంటారు.

అధ్వర్యవః ప్రైషకాలే వ్యుత్థితా యే మహర్షయః। మహర్షయస్తు తాన్ దృష్ట్వా దీనాన్ పశుగణాన్ స్థితాన్ । పప్రచ్ఛురిన్ద్రం సమ్భూయ కోఽయం యజ్ఞవిధిస్తవ ।। ౫౭.

అధ్వర్యువులైన మహర్షులు, ఆదేశ సమయానికి లేచి, అక్కడ నిలబడి ఉన్న, బాధతో ఉన్న పశుసమూహాన్ని చూసి, అందరూ కలిసి ఇంద్రుని అడిగారు: 'ఇది నీ యజ్ఞవిధానం ఏంటి?'

అధర్మో బలవానేష హింసాధర్మేప్సయా తవ। నేష్టః పశువధస్త్వేష తవ యజ్ఞే సురోత్తమ ।। ౫౭.

'నీకు హింసా ధర్మం కావాలనే కోరికతో, ఈ అధర్మం బలంగా ఉంది; నీ యజ్ఞంలో పశువులను చంపడం శుభం కాదు, దేవతలలో శ్రేష్ఠుడవు నీవు.'

అధర్మో ధర్మగాతాయ ప్రారబ్ధః పశుభిస్త్వయా। నాయం ధర్మో హ్యధర్మోఽయం న హింసా ధర్మ ఉచ్యతే ।। ౫౭.

'పశువుల ద్వారా, ఇది ధర్మమని భావించి, నీవు అధర్మాన్ని ప్రారంభించావు; ఇది ధర్మం కాదు, అధర్మమే—హింసను ధర్మం అంటారు కాదు.'

ఆగమేన భవాన్ యజ్ఞం కరోతు యదిహేచ్ఛసి। విధిదృష్టేన యజ్ఞేన ధర్మమవ్యయహేతునా। యజ్ఞబీజైః సురశ్రేష్ఠ యేషు హింసా న విద్యతే ।। ౫౭.

'నీవు ఇష్టపడితే, ఆగమ ప్రకారం, నియమించిన విధంగా, నశించని ధర్మాన్ని కారణంగా చేసుకుని, హింస లేని బీజాలతో యజ్ఞం చేయు, దేవతలలో శ్రేష్ఠుడా.'

త్రివర్షపరమం కాలముషితైరప్రరోహిభిః। ఏష ధర్మో మహానిన్ద్ర స్వయమ్భువిఙితః పురా ।। ౫౭.

'మూడు సంవత్సరాలు పెంచిన, మొలకెత్తని బీజాలతో యజ్ఞం చేయడం గొప్ప ధర్మం, ఇంద్రా. ఇది పురాతన కాలంలో స్వయంభువుని ద్వారా స్థాపించబడింది.'

ఏవం విశ్వభుగిన్ద్రస్తు మునిభిస్తత్త్వదర్శిభిః। జఙ్గమైః స్థావరైర్వేతి కైర్యష్టవ్యమిహోచ్యతే ।। ౫౭.

'ఇలా, విశ్వాన్ని పోషించే ఇంద్రా, తత్త్వాన్ని తెలిసిన మునులు ఇలా అడుగుతారు: 'జీవులతోనా, అజీవులతోనా, ఇక్కడ యజ్ఞం ఏవిధంగా చేయాలి?'

తే తు ఖిన్నా వివాదేన తత్త్వయుక్తా మహర్షయః। సన్ధాయ వాక్యమిన్ద్రేణ ప్రపచ్ఛుశ్చేశ్వరం వసుమ్ ।। ౫౭.

ఆ మహర్షులు, తత్త్వాన్ని తెలిసినవారు, వాదంతో అలసిపోయి, ఇంద్రునితో మాట్లాడి, తరువాత ధనాధిపతిని ప్రశ్నించారు.

మహాప్రాజ్ఞ కథం దృష్టస్త్వయా యజ్ఞవిధిర్నృప। ఉత్తానపాదే ప్రబ్రూహి సంశయం ఛిన్ధి నః ప్రభో ।। ౫౭.

'మహాప్రజ్ఞుడా, రాజా, నీవు యజ్ఞవిధిని ఎలా చూశావు? ఉత్తానపాదుని గురించి చెప్పు. ప్రభూ, మా సందేహాన్ని నివృత్తి చేయు.'