వాయుపురాణమ్

పరస్పరవిరోధేన మనున్తాః పునరన్వయుః। మనుః స్వాయమ్భువో దృష్ట్వా యాథాతథ్యం ప్రజాపతిః ।। ౫౭.

పరస్పర విరోధంతో వారు మళ్లీ మనువును అనుసరించారు; స్వయంభువ మనువు యథార్థాన్ని గమనించి, ప్రజాపతి తన విధిని నిర్వహించాడు.

ధాతా తు శతరూపాయాః పుమాన్ స ఉదపాదయత్। ప్రియవ్రతోత్తానపాదౌ ప్రధమన్తౌ మహీపతీ ।। ౫౭.

ధాతా తన భార్య శతరూపకు ఇద్దరు ప్రసిద్ధి చెందిన కుమారులను ప్రసవించెను. వారు ప్రియవ్రతుడు, ఉత్తానపాదుడు. ఈ ఇద్దరూ గొప్ప రాజులుగా ప్రసిద్ధికెక్కారు.

తతః ప్రభృతి రాజాన ఉత్పన్నా దణ్డధారిణః। ప్రజానాం రఞ్జనాచ్చైవ రాజానస్త్వభవన్నృషాః ।। ౫౭.

ఆ కాలం నుండి రాజులు జన్మించి, శిక్షను విధించేవారు. ప్రజలను సంతోషపెట్టినందువల్ల ఆ రాజులను నరశ్రేష్ఠులు అని పిలిచేవారు.

ప్రచ్ఛన్నపాపా యే జేతుమశక్యా మనుజా భువి। ధర్మసంస్థాపనార్థాయ తేషాం శాస్త్రే తపో మయా ।। ౫౭.

ఈ భూమిపై మనుషులలో కొందరి లోపలి పాపాలు దాచినవిగా ఉండి, వాటిని జయించడం కష్టం. వారి లో ధర్మాన్ని స్థాపించేందుకు నేను శాస్త్రాలు, తపస్సు నియమించాను.

వర్ణానాం ప్రవిభాగాశ్చ త్రేతాయాం సంప్రకీర్తితాః। సంహితాశ్చ తతో మన్త్రా ఋషభిర్బ్రహ్మణైస్తు తే ।। ౫౭.

తృతాయుగంలో వర్ణాల విభాగాలు ప్రకటించబడ్డాయి. అప్పటి నుండి ఋషులు, బ్రాహ్మణులు మంత్రాల సంకలనాలను రచించారు.

యజ్ఞః ప్రవర్తితశ్చైవ తదా హ్యేవన్తు దైవతైః। యామైః శుక్లైర్జపైశ్చైవ సర్వసమ్భారసంవృతైః ।। ౫౭.

అప్పుడు దేవతలు యజ్ఞాన్ని ప్రారంభించారు. యామాలు, శుద్ధమైన జపాలు, అన్ని అవసరమైన సామగ్రితో యజ్ఞాలు జరిగేవి.

సార్ద్ధం విశ్వభుజా చైవ దేవేన్ద్రేణ మహౌజసా। స్వాయమ్భువేఽన్తరే దేవైర్యజ్ఞాస్తే ప్రాక్ ప్రవర్తితాః ।। ౫౭.

విశ్వభుజుడు, మహాశక్తిశాలి ఇంద్రుడు కలిసి, స్వాయంభువ మను కాలంలో దేవతలు యజ్ఞాలను ప్రారంభించారు.

సత్యం జపస్తపో దానం త్రేతాయాం ధర్మ ఉచ్యతే। క్రియా ధర్మశ్చ హ్రసతే సత్యధర్మః ప్రవర్త్తతే ।। ౫౭.

తృతాయుగంలో సత్యం, జపం, తపస్సు, దానం ఇవే ధర్మంగా చెప్పబడతాయి. కర్మలు, ధర్మాలు కొంత తగ్గిపోతాయి. సత్యధర్మమే ప్రధానంగా నిలుస్తుంది.

ప్రజాయన్తే తతః శూరా ఆయుష్మన్తో మహాబలాః। న్యస్తదణ్డమహాభాగా యజ్వానో బ్రహ్మవాదినః ।। ౫౭.

ఆ తరువాత ధైర్యవంతులు, దీర్ఘాయుష్కులు, మహాబలశాలి పురుషులు జన్మిస్తారు. వారు గొప్ప భాగ్యంతో, యజ్ఞాలు చేసే వారు, బ్రహ్మవేత్తలు.

పద్మ పత్రాయతాక్షాశ్చ పృథూరస్కాః సుసంహితాః। సింహాన్తకా మహాసత్త్వా మత్తమాతఙ్గగామినః ।। ౫౭.

వారికి పద్మపత్రాలవంటి విశాలమైన కళ్లుంటాయి, విస్తారమైన ఛాతీ, బలమైన శరీరం, సింహంలా పరాక్రమం, మత్తయిన ఏనుగులవలె నడిచే శక్తి ఉంటుంది.

మహాధనుర్ద్ధరాశ్చైవ త్రేతాయాం చక్రవర్తినః। సర్వలక్షణసమ్పన్నా న్యగ్రోధపరిమణ్డలాః ।। ౫౭.

తృతాయుగంలో సమస్త లక్షణాలతో, గొప్ప విల్లు ధరించిన, న్యగ్రోధవృక్షంలాంటి శరీరాకృతితో చక్రవర్తులు ఉంటారు.

న్యగ్రోధౌ తౌ స్మృతౌ బాహూ వ్యామో న్యగ్రోధ ఉచ్యతే। వామేనైవోచ్ఛ్రయాద్యస్య సమ ఊర్ద్ధ్వన్తు దేహినః। సముచ్ఛ్రయః పరీణాహో జ్ఞేయో న్యగ్రోధమణ్డలః ।। ౫౭.

రెండు భుజాలను న్యగ్రోధవృక్షాలుగా భావిస్తారు. ఒక వ్యామం న్యగ్రోధం అని అంటారు. ఎడమ చేతితో కొలిచినప్పుడు ఎవరైనా శరీర ఎత్తు సమంగా ఉంటే, దానిని న్యగ్రోధ పరిమాణం అంటారు.

చక్రం రథో మణిర్భార్యా నిధిరశ్చాగజాస్తథా। సప్తాతిశయరత్నాని సర్వేషాఞ్చక్రవర్త్తినామ్ ।। ౫౭.

చక్రం, రథం, మణి, భార్య, నిధి, ఏనుగులు—ఈ ఏడూ చక్రవర్తులకు అత్యుత్తమ రత్నాలుగా చెప్పబడ్డాయి.

thumb|400px|చక్రవర్తీ thumb|400px|చతుర్దశరత్నాని చక్రం రథో మణిః ఖడ్గం ధనూరత్నఞ్చ పఞ్చమమ్। కేతుర్నిధిశ్చ సప్తైతే ప్రాణహీనాః ప్రకీర్త్తితాః ।। ౫౭.

చక్రం, రథం, మణి, ఖడ్గం, విల్లు ఐదవది, కేతువు, నిధి—ఈ ఏడింటిని జడరత్నాలు అని అంటారు.

భార్యా పురోహితశ్చైవ సేనానీ రథకృచ్చ యః। మన్త్ర్యశ్వః కలభశ్చైవ ప్రాణినః సమ్ప్రకీర్త్తితాః ।। ౫౭.

భార్య, పురోహితుడు, సేనాధిపతి, రథసారథి, మంత్రి, గుర్రం, ఏనుగు—ఇవన్నీ ప్రాణవంతమైన రత్నాలు అని చెప్పబడతాయి.

రత్నాన్యేతాని దివ్యాని సంసిద్ధాని మహాత్మనామ్। చతుర్దశ విధేయాని సర్వేషాం చక్రవార్తినామ్ ।। ౫౭.

ఈ పద్నాలుగు దివ్యమైన, సంపూర్ణమైన రత్నాలు అన్ని చక్రవర్తులకు చెందినవిగా తెలుసుకోవాలి.

విష్ణోరంశేన జాయన్తే పృథివ్యాం చక్రవర్త్తినః। మన్వన్తరేషు సర్వేషు అతీతానాగతేషు వై ।। ౫౭.

విష్ణువు యొక్క అంశంతో ప్రతి మన్వంతరంలో, గతంలోనూ భవిష్యత్తులోనూ భూమిపై చక్రవర్తులు జన్మిస్తారు.

భూతభవ్యాని యానీహ వర్త్తమానాని యాని చ। త్రేతాయుగాదికేష్వత్ర జాయన్తే చక్రవర్త్తినః ।। ౫౭.

ఇక్కడ గతంలో ఉన్నవి, ప్రస్తుతం ఉన్నవి, భవిష్యత్తులో ఉండబోయినవి—ఇవి అన్నీ తృతాయుగాది యుగాలలో చక్రవర్తులు జన్మిస్తారు.

భద్రాణీమాని తేషాం వై భవన్తీహ మహీక్షితామ్। అద్భుతాని చ చత్వారి బలం ధర్మః సుఖం ధనమ్ ।। ౫౭.

ఆ మహారాజులకు ఈ లోకంలో శుభకరమైన నాలుగు అద్భుత లక్షణాలు కలుగుతాయి—బలం, ధర్మం, సుఖం, ధనం.

అన్యోన్యస్యావిరోధేన ప్రాప్యన్తే వై నృపైః సమమ్। అర్థో ధర్మశ్చ కామశ్చ యశో విజయ ఏవ చ ।। ౫౭.

రాజులు పరస్పరం విరోధం లేకుండా ఉండగా, ధనం, ధర్మం, కామం, కీర్తి, విజయం — ఇవన్నీ సమానంగా పొందుతారు.

ఐశ్వర్యేణాణిమాద్యేన ప్రభుశక్త్యా తథైవ చ। అన్యేన తపసా చైవ ఋషీనభిభవన్తి చ। బలేన తపసా చైవ దేవదానవామానుషాన్ ।। ౫౭.

ఐశ్వర్యంతో, అణిమాది శక్తులతో, ప్రభుత్వబలం, తపస్సు వంటి ఇతర శక్తులతో వారు ఋషులను మించిపోతారు; బలంతో, తపస్సుతో దేవతలు, దానవులు, మనుష్యులను కూడా జయిస్తారు.

లక్షణైశ్చాపి జాయన్తే శరీరస్థైరమానుషైః। కేశస్థితా లలాటోర్ణా జిహ్వా చాస్యప్రమార్జనీ। తామ్రప్రభోష్ఠదన్తోష్ఠాః శ్రీవత్సాశ్చోర్ద్ధ్వరోమశాః ।। ౫౭.

వారికి మానవులలో శరీరంలో కనిపించే లక్షణాలు ఉంటాయి — తలపై జుట్టు, నుదిటిపై తుడిపాటి, నాలుక, నోరు శుభ్రపరిచే అవయవం, రాగి వర్ణం, బయటకు కనిపించే పళ్ళు, పెదాలు, శ్రీవత్సం, పైకి పెరిగే రోమాలు.

ఆజానుబాహనశ్చైవ జాలహస్తా వృషాఙ్కితాః। న్యగ్రోధపరిణాహాశ్చ సింహస్కన్ధాః సుమేహనాః । గజేన్ద్రగతయశ్చైవ మహాహనవ ఏవ చ ।। ౫౭.

వారి చేతులు మోకాళ్ల వరకు చేరతాయి, చేతులు జాలిలా ఉంటాయి, వృషభం గుర్తు ఉంటుంది, అరణి చెట్టు పొడవు లా దేహం, సింహపు భుజాలు, మంచి తొడలు, ఏనుగు నడక, పెద్ద నోరు ఉంటాయి.

పాదయోశ్చక్రమత్స్యౌ తు శఙ్ఖపద్మౌ తు హస్తయోః। పఞ్చాశీతిసహస్రాణి తే భవన్త్యజరా నృపాః ।। ౫౭.

వారి పాదాలపై చక్రం, చేప గుర్తులు ఉంటాయి; చేతులపై శంఖం, పద్మం గుర్తులు ఉంటాయి. ఇలాంటి రాజులు ఎనభై ఐదు వేల మంది, వారికీ వృద్ధాప్యం ఉండదు.

అసఙ్గా గతయస్తేషాం చతస్రశ్చక్రవర్త్తినామ్। అన్తరిక్షే సముద్రే చ పాతాలే పర్వతేషు చ ।। ౫౭.

చక్రవర్తులకు నడకలో నాలుగు విధాలుగా ఆటంకం ఉండదు — ఆకాశంలో, సముద్రంలో, పాతాళంలో, పర్వతాలలో స్వేచ్ఛగా సంచరిస్తారు.

ఇజ్యా దానం తపః సత్యం త్రేతాయాం ధర్మ ఉచ్యతే । తదా ప్రవర్త్తతే ధర్మో వర్ణాశ్రమవిభాగశః ।। ౫౭.

త్రేతాయుగంలో యజ్ఞం, దానం, తపస్సు, సత్యమే ధర్మంగా చెప్పబడింది. అప్పట్లో ధర్మం వర్ణాశ్రమ భేదంగా నడుస్తుంది.

మర్యాదాస్థాపనార్థం చ దణ్డనీతిః ప్రవర్త్తతే । హృష్టపుష్టాః ప్రజాః సర్వా హ్యరోగాః పూర్ణమానసాః ।। ౫౭.

వ్యవస్థను స్థాపించేందుకు శిక్ష విధానం అమలు చేస్తారు. ప్రజలు అందరూ ఆనందంగా, సంపన్నంగా, ఆరోగ్యంగా, సంతృప్తిగా ఉంటారు.

ఏకో వేదశ్చతుష్పాదస్త్రేతాయుగవిధౌ స్మృతః। త్రీణి వర్షసహస్రాణి తదా జీవన్తి మానవాః ।। ౫౭.

త్రేతాయుగంలో ఒకే వేదం, అది నాలుగు భాగాలుగా ఉంటుంది. ఆ కాలంలో మనుషులు మూడు వేల సంవత్సరాలు జీవిస్తారు.

పుత్రపౌత్రసమాకీర్ణా మ్రియన్తే చ క్రమేణ తు । ఏష త్రేతాయుగే ధర్మస్త్రేతాసన్ధౌ నిబోధత ।। ౫౭.

కొడుకులు, మనవళ్లతో చుట్టూ ఉండి, వారు క్రమంగా మరణిస్తారు. ఇదే త్రేతాయుగ ధర్మం. ఇప్పుడు త్రేతా సంధి గురించి విను.