వాయుపురాణమ్

ఋచో యజూంషి సామాని మన్త్రాశ్చాథర్వణాని చ। సప్తర్షిభిస్తు తే ప్రోక్తాః స్మార్తం ధర్మం మనుర్జగౌ ।। ౫౭.

ఋగ్వేద, యజుర్వేద, సామవేద, అథర్వణ మంత్రాలను ఏడుగురు మహర్షులు చెప్పారు; మనువు ఆచారధర్మాన్ని ప్రకటించాడు.

త్రేతాదౌ సంహితా వేదాః కేవలా ధర్మశేషతః। సంరోధాదాయుషశ్చైవ వ్యస్యన్తే ద్వాపరేషు తే ।। ౫౭.

త్రేతాయుగం ప్రారంభంలో వేదాలు సంపూర్ణంగా ఉండేవి, ధర్మం కొంత మాత్రమే మిగిలింది; ఆయుష్షు తగ్గిపోవడం వల్ల, నియమాల వల్ల ద్వాపరయుగంలో అవి విడిపోయాయి.

ఋషయస్తపసా దేవాః కలౌ చ ద్వాపరేషు వై। అనాదినిధనా దివ్యాః పూర్వం సృష్టాః స్వయమ్భువా ।। ౫౭.

మహర్షులు తపస్సుతో, దేవతలు కలియుగం, ద్వాపరయుగాల్లో, స్వయంభువుడు సృష్టించిన వారు; వారు ఆదిలోనే ఆది అంతం లేని దివ్యులు.

సధర్మాః సప్రజాః సాఙ్గా యథాధర్మం యుగే యుగే। విక్రీడన్తే సమానార్థా వేదవాదా యథాయుగమ్ ।। ౫౭.

తమ ధర్మంతో, సంతానంతో, అవయవాలతో, ప్రతి యుగంలో యుక్తంగా, ఒకే లక్ష్యంతో కలిసి ఆనందంగా జీవిస్తూ, వేదాలను యుగానికి తగినట్టు వివరించేవారు.

ఆరమ్భయజ్ఞా క్షత్రస్య హవిర్యజ్ఞా విశామ్పతేః। పరిచార యజ్ఞాః శూద్రాస్తు జపయజ్ఞా ద్విజోత్తమాః ।। ౫౭.

క్షత్రియులకు ప్రారంభయజ్ఞాలు, ప్రజల అధిపతికి హవిర్యజ్ఞాలు, శూద్రులకు సేవయజ్ఞాలు, ఉత్తమ ద్విజులకు జపయజ్ఞాలు కేటాయించబడ్డాయి.

తథా ప్రముదితా వర్ణాస్త్రేతాయాం ధర్మపాలితాః। క్రియావన్తః ప్రజావన్తః సమృద్ధాః సుఖినస్తథా ।। ౫౭.

అలా త్రేతాయుగంలో వర్ణాలు ధర్మరక్షణతో ఆనందంగా, కర్మచరణలో నిమగ్నంగా, సంతానంతో, ఐశ్వర్యంతో, సుఖంగా ఉండేవారు.

బ్రాహ్మణాననువర్త్తన్తే క్షత్రియాః క్షత్రియాన్ విశః। వైశ్యానువర్తినః శూద్రాః పరస్పరమనువ్రతాః ।। ౫౭.

క్షత్రియులు బ్రాహ్మణులను అనుసరిస్తారు; ప్రజలు క్షత్రియులను అనుసరిస్తారు; శూద్రులు వైశ్యులను అనుసరిస్తారు; అందరూ పరస్పరం అనుసరిస్తారు.

శుభాః ప్రవృత్తయస్తేషాం ధర్మా వర్ణాశ్రమాస్తథా। సఙ్కల్పితేన మనసా వాచోక్తేన స్వసర్మణా। త్రేతాయుగే త్వవికలః కర్మ్మారమ్భః ప్రసిద్ధ్యతి ।। ౫౭.

వారి శుభకార్యాలు, ధర్మాలు, వర్ణాశ్రమాలు, సంకల్పంతో, మాటతో, తమ కర్తవ్యంతో, త్రేతాయుగంలో కర్మ ప్రారంభం లోపం లేకుండా నెరవేరేది.

ఆయుర్మేధా బలం రూపమారోగ్యం ధర్మశీలతా। సర్వసాధారణా హ్యేతే త్రేతాయాం వై భవన్త్యుత ।। ౫౭.

దీర్ఘాయువు, మేధ, బలం, అందం, ఆరోగ్యం, ధర్మశీలత త్రేతాయుగంలో అందరికీ సాధారణంగా ఉండేవి.

వర్ణాశ్రమవ్యవస్థానం తేషాం బ్రహ్మా తథాకరోత్ । పునః ప్రజాస్తు తా మోహాత్తాన్ ధర్మాన్న హ్యపాలయన్ ।। ౫౭.

వారికోసం వర్ణాశ్రమ వ్యవస్థను బ్రహ్మ ఏర్పాటు చేశాడు; కానీ మళ్లీ మోహం వల్ల ప్రజలు ఆ ధర్మాలను పాటించలేదు.

పరస్పరవిరోధేన మనున్తాః పునరన్వయుః। మనుః స్వాయమ్భువో దృష్ట్వా యాథాతథ్యం ప్రజాపతిః ।। ౫౭.

పరస్పర విరోధంతో వారు మళ్లీ మనువును అనుసరించారు; స్వయంభువ మనువు యథార్థాన్ని గమనించి, ప్రజాపతి తన విధిని నిర్వహించాడు.

ధాతా తు శతరూపాయాః పుమాన్ స ఉదపాదయత్। ప్రియవ్రతోత్తానపాదౌ ప్రధమన్తౌ మహీపతీ ।। ౫౭.

ధాతా తన భార్య శతరూపకు ఇద్దరు ప్రసిద్ధి చెందిన కుమారులను ప్రసవించెను. వారు ప్రియవ్రతుడు, ఉత్తానపాదుడు. ఈ ఇద్దరూ గొప్ప రాజులుగా ప్రసిద్ధికెక్కారు.

తతః ప్రభృతి రాజాన ఉత్పన్నా దణ్డధారిణః। ప్రజానాం రఞ్జనాచ్చైవ రాజానస్త్వభవన్నృషాః ।। ౫౭.

ఆ కాలం నుండి రాజులు జన్మించి, శిక్షను విధించేవారు. ప్రజలను సంతోషపెట్టినందువల్ల ఆ రాజులను నరశ్రేష్ఠులు అని పిలిచేవారు.

ప్రచ్ఛన్నపాపా యే జేతుమశక్యా మనుజా భువి। ధర్మసంస్థాపనార్థాయ తేషాం శాస్త్రే తపో మయా ।। ౫౭.

ఈ భూమిపై మనుషులలో కొందరి లోపలి పాపాలు దాచినవిగా ఉండి, వాటిని జయించడం కష్టం. వారి లో ధర్మాన్ని స్థాపించేందుకు నేను శాస్త్రాలు, తపస్సు నియమించాను.

వర్ణానాం ప్రవిభాగాశ్చ త్రేతాయాం సంప్రకీర్తితాః। సంహితాశ్చ తతో మన్త్రా ఋషభిర్బ్రహ్మణైస్తు తే ।। ౫౭.

తృతాయుగంలో వర్ణాల విభాగాలు ప్రకటించబడ్డాయి. అప్పటి నుండి ఋషులు, బ్రాహ్మణులు మంత్రాల సంకలనాలను రచించారు.

యజ్ఞః ప్రవర్తితశ్చైవ తదా హ్యేవన్తు దైవతైః। యామైః శుక్లైర్జపైశ్చైవ సర్వసమ్భారసంవృతైః ।। ౫౭.

అప్పుడు దేవతలు యజ్ఞాన్ని ప్రారంభించారు. యామాలు, శుద్ధమైన జపాలు, అన్ని అవసరమైన సామగ్రితో యజ్ఞాలు జరిగేవి.

సార్ద్ధం విశ్వభుజా చైవ దేవేన్ద్రేణ మహౌజసా। స్వాయమ్భువేఽన్తరే దేవైర్యజ్ఞాస్తే ప్రాక్ ప్రవర్తితాః ।। ౫౭.

విశ్వభుజుడు, మహాశక్తిశాలి ఇంద్రుడు కలిసి, స్వాయంభువ మను కాలంలో దేవతలు యజ్ఞాలను ప్రారంభించారు.

సత్యం జపస్తపో దానం త్రేతాయాం ధర్మ ఉచ్యతే। క్రియా ధర్మశ్చ హ్రసతే సత్యధర్మః ప్రవర్త్తతే ।। ౫౭.

తృతాయుగంలో సత్యం, జపం, తపస్సు, దానం ఇవే ధర్మంగా చెప్పబడతాయి. కర్మలు, ధర్మాలు కొంత తగ్గిపోతాయి. సత్యధర్మమే ప్రధానంగా నిలుస్తుంది.

ప్రజాయన్తే తతః శూరా ఆయుష్మన్తో మహాబలాః। న్యస్తదణ్డమహాభాగా యజ్వానో బ్రహ్మవాదినః ।। ౫౭.

ఆ తరువాత ధైర్యవంతులు, దీర్ఘాయుష్కులు, మహాబలశాలి పురుషులు జన్మిస్తారు. వారు గొప్ప భాగ్యంతో, యజ్ఞాలు చేసే వారు, బ్రహ్మవేత్తలు.

పద్మ పత్రాయతాక్షాశ్చ పృథూరస్కాః సుసంహితాః। సింహాన్తకా మహాసత్త్వా మత్తమాతఙ్గగామినః ।। ౫౭.

వారికి పద్మపత్రాలవంటి విశాలమైన కళ్లుంటాయి, విస్తారమైన ఛాతీ, బలమైన శరీరం, సింహంలా పరాక్రమం, మత్తయిన ఏనుగులవలె నడిచే శక్తి ఉంటుంది.

మహాధనుర్ద్ధరాశ్చైవ త్రేతాయాం చక్రవర్తినః। సర్వలక్షణసమ్పన్నా న్యగ్రోధపరిమణ్డలాః ।। ౫౭.

తృతాయుగంలో సమస్త లక్షణాలతో, గొప్ప విల్లు ధరించిన, న్యగ్రోధవృక్షంలాంటి శరీరాకృతితో చక్రవర్తులు ఉంటారు.

న్యగ్రోధౌ తౌ స్మృతౌ బాహూ వ్యామో న్యగ్రోధ ఉచ్యతే। వామేనైవోచ్ఛ్రయాద్యస్య సమ ఊర్ద్ధ్వన్తు దేహినః। సముచ్ఛ్రయః పరీణాహో జ్ఞేయో న్యగ్రోధమణ్డలః ।। ౫౭.

రెండు భుజాలను న్యగ్రోధవృక్షాలుగా భావిస్తారు. ఒక వ్యామం న్యగ్రోధం అని అంటారు. ఎడమ చేతితో కొలిచినప్పుడు ఎవరైనా శరీర ఎత్తు సమంగా ఉంటే, దానిని న్యగ్రోధ పరిమాణం అంటారు.

చక్రం రథో మణిర్భార్యా నిధిరశ్చాగజాస్తథా। సప్తాతిశయరత్నాని సర్వేషాఞ్చక్రవర్త్తినామ్ ।। ౫౭.

చక్రం, రథం, మణి, భార్య, నిధి, ఏనుగులు—ఈ ఏడూ చక్రవర్తులకు అత్యుత్తమ రత్నాలుగా చెప్పబడ్డాయి.

thumb|400px|చక్రవర్తీ thumb|400px|చతుర్దశరత్నాని చక్రం రథో మణిః ఖడ్గం ధనూరత్నఞ్చ పఞ్చమమ్। కేతుర్నిధిశ్చ సప్తైతే ప్రాణహీనాః ప్రకీర్త్తితాః ।। ౫౭.

చక్రం, రథం, మణి, ఖడ్గం, విల్లు ఐదవది, కేతువు, నిధి—ఈ ఏడింటిని జడరత్నాలు అని అంటారు.

భార్యా పురోహితశ్చైవ సేనానీ రథకృచ్చ యః। మన్త్ర్యశ్వః కలభశ్చైవ ప్రాణినః సమ్ప్రకీర్త్తితాః ।। ౫౭.

భార్య, పురోహితుడు, సేనాధిపతి, రథసారథి, మంత్రి, గుర్రం, ఏనుగు—ఇవన్నీ ప్రాణవంతమైన రత్నాలు అని చెప్పబడతాయి.

రత్నాన్యేతాని దివ్యాని సంసిద్ధాని మహాత్మనామ్। చతుర్దశ విధేయాని సర్వేషాం చక్రవార్తినామ్ ।। ౫౭.

ఈ పద్నాలుగు దివ్యమైన, సంపూర్ణమైన రత్నాలు అన్ని చక్రవర్తులకు చెందినవిగా తెలుసుకోవాలి.

విష్ణోరంశేన జాయన్తే పృథివ్యాం చక్రవర్త్తినః। మన్వన్తరేషు సర్వేషు అతీతానాగతేషు వై ।। ౫౭.

విష్ణువు యొక్క అంశంతో ప్రతి మన్వంతరంలో, గతంలోనూ భవిష్యత్తులోనూ భూమిపై చక్రవర్తులు జన్మిస్తారు.

భూతభవ్యాని యానీహ వర్త్తమానాని యాని చ। త్రేతాయుగాదికేష్వత్ర జాయన్తే చక్రవర్త్తినః ।। ౫౭.

ఇక్కడ గతంలో ఉన్నవి, ప్రస్తుతం ఉన్నవి, భవిష్యత్తులో ఉండబోయినవి—ఇవి అన్నీ తృతాయుగాది యుగాలలో చక్రవర్తులు జన్మిస్తారు.

భద్రాణీమాని తేషాం వై భవన్తీహ మహీక్షితామ్। అద్భుతాని చ చత్వారి బలం ధర్మః సుఖం ధనమ్ ।। ౫౭.

ఆ మహారాజులకు ఈ లోకంలో శుభకరమైన నాలుగు అద్భుత లక్షణాలు కలుగుతాయి—బలం, ధర్మం, సుఖం, ధనం.