వాయుపురాణమ్

మన్వన్తరస్య సఙ్ఖ్యైషా సఙ్ఖ్యావిద్భిర్ద్విజైః స్మృతా। మన్వన్తరస్య కాలోఽయం యుగైః సార్ద్ధం ప్రకీర్తితః ।। ౫౭.

మన్వంతర లెక్కను సంఖ్యా పండితులు, ద్విజులు ఇలా గుర్తుంచుకున్నారు. యుగాలతో కలిపి ఇదే మన్వంతర కాలంగా చెప్పబడింది.

చతుః సహస్రయుక్తం వై ప్రథమన్తత్ కృతం యుగమ్। త్రేతావశిష్టం వక్ష్యామి ద్వాపరం కలిమేవ చ ।। ౫౭.

మొదటి కృతయుగం నాలుగు వేల సంవత్సరాలతో కలిపి ఉంటుంది. మిగతా త్రేత, ద్వాపర, కలి యుగాల సంగతిని కూడా చెబుతాను.

యుగపత్సమవేతార్థో ద్విధా వక్తుం న శక్యతే। క్రమాగతం మయా హ్యేతత్తుభ్యం ప్రోక్తం యుగద్వయమ్। ఋషివంశప్రసఙ్గేన వ్యాకులత్వాత్తథైవ చ ।। ౫౭.

యుగాల అర్థాన్ని ఒకేసారి రెండు విధాలుగా చెప్పడం సాధ్యం కాదు. క్రమంగా ఈ రెండు యుగాల సంగతిని నీకు వివరించాను, ఋషుల వంశం సందర్భం వల్ల, అలాగే విషయాలు క్లిష్టంగా ఉండటం వల్ల కూడా.

తత్ర త్రేతాయుగస్యాదౌ మనుః సప్తర్షయశ్చ తే। శ్రౌతం స్మార్త్తఞ్చ ధర్మఞ్చ బ్రహ్మణా చ ప్రచోదితమ్ ।। ౫౭.

అక్కడ త్రేతాయుగం ప్రారంభంలో మనువు, ఏడుగురు మహర్షులు, బ్రహ్మ ఆదేశంతో వేదధర్మం, ఆచారధర్మం రెండింటినీ స్థాపించారు.

దారాగ్నిహోత్రసంయోగమృగ్యజుః సామసంజ్ఞితమ్। ఇత్యాదిలక్షణం శ్రౌతం ధర్మం సప్తర్షయోఽబ్రువన్ ।। ౫౭.

భార్య, అగ్నిహోత్ర యోగంతో కూడిన, ఋగ్వేద, యజుర్వేద, సామవేదమని పిలవబడే వేదధర్మాన్ని ఏడుగురు మహర్షులు ప్రకటించారు.

పరస్పరాగతం ధర్మం స్మార్త్తఞ్చాచారలక్షణమ్। వర్ణాశ్రమాచారయుతం మనుః స్వాయమ్భువోఽబ్రవీత్ ।। ౫౭.

పరస్పర ఆచరణతో కూడిన, వర్ణాశ్రమ ఆచారాలతో కూడిన ఆచారధర్మాన్ని స్వాయంభువ మనువు వివరించాడు.

సత్యేన బ్రహ్మచర్యేణ శ్రుతేన తపసా చ వై। తేషాం సుతప్తతపసామార్షేయేణ క్రమేణ తు ।। ౫౭.

సత్యం, బ్రహ్మచర్యం, వేదపఠనం, తపస్సుతో వారు గొప్ప తపస్సు చేసినవారు మహర్షుల మార్గాన్ని అనుసరించారు.

సప్తర్షీణాం మనోశ్చైవ ఆద్యే త్రేతాయుగస్య తు । అబుద్ధిపూర్వకం తేషామక్రియాపూర్వమేవ చ ।। ౫౭.

త్రేతాయుగం ప్రారంభంలో ఏడుగురు మహర్షులకు, మనువుకు, ముందుగా తెలియకుండానే, ముందుగా ఆచరించకుండానే అది జరిగింది.

అభివ్యక్తాస్తు తే మన్త్రాస్తారకాద్యైర్నిదర్శనైః। ఆదికల్పే తు దేవానాం ప్రాదుర్భూతాస్తు తే స్వయమ్ ।। ౫౭.

ఆ మంత్రాలు నక్షత్రాలు మొదలైన సంకేతాలతో వ్యక్తమయ్యాయి; మొదటి కల్పంలో దేవతల్లో స్వయంగా అవి ప్రబలంగా వెలిసాయి.

ప్రణాశే త్వథ సిద్ధీనామప్యాసాఞ్చ ప్రవర్త్తనమ్। ఆసన్ మన్త్రా వ్యతీతేషు యే కల్పేషు సహస్రశః। తేమన్త్రా వై పునస్తేషాం ప్రతిభాససముత్థితాః ।। ౫౭.

సిద్ధులు నశించినప్పుడు, కొత్త సిద్ధులు ప్రారంభమైనప్పుడు, గత కల్పాల్లో వేలాది మంత్రాలు ఉండేవి; అవే మంత్రాలు వారికి మళ్లీ అంతరంగికంగా ప్రబలంగా వచ్చాయి.

ఋచో యజూంషి సామాని మన్త్రాశ్చాథర్వణాని చ। సప్తర్షిభిస్తు తే ప్రోక్తాః స్మార్తం ధర్మం మనుర్జగౌ ।। ౫౭.

ఋగ్వేద, యజుర్వేద, సామవేద, అథర్వణ మంత్రాలను ఏడుగురు మహర్షులు చెప్పారు; మనువు ఆచారధర్మాన్ని ప్రకటించాడు.

త్రేతాదౌ సంహితా వేదాః కేవలా ధర్మశేషతః। సంరోధాదాయుషశ్చైవ వ్యస్యన్తే ద్వాపరేషు తే ।। ౫౭.

త్రేతాయుగం ప్రారంభంలో వేదాలు సంపూర్ణంగా ఉండేవి, ధర్మం కొంత మాత్రమే మిగిలింది; ఆయుష్షు తగ్గిపోవడం వల్ల, నియమాల వల్ల ద్వాపరయుగంలో అవి విడిపోయాయి.

ఋషయస్తపసా దేవాః కలౌ చ ద్వాపరేషు వై। అనాదినిధనా దివ్యాః పూర్వం సృష్టాః స్వయమ్భువా ।। ౫౭.

మహర్షులు తపస్సుతో, దేవతలు కలియుగం, ద్వాపరయుగాల్లో, స్వయంభువుడు సృష్టించిన వారు; వారు ఆదిలోనే ఆది అంతం లేని దివ్యులు.

సధర్మాః సప్రజాః సాఙ్గా యథాధర్మం యుగే యుగే। విక్రీడన్తే సమానార్థా వేదవాదా యథాయుగమ్ ।। ౫౭.

తమ ధర్మంతో, సంతానంతో, అవయవాలతో, ప్రతి యుగంలో యుక్తంగా, ఒకే లక్ష్యంతో కలిసి ఆనందంగా జీవిస్తూ, వేదాలను యుగానికి తగినట్టు వివరించేవారు.

ఆరమ్భయజ్ఞా క్షత్రస్య హవిర్యజ్ఞా విశామ్పతేః। పరిచార యజ్ఞాః శూద్రాస్తు జపయజ్ఞా ద్విజోత్తమాః ।। ౫౭.

క్షత్రియులకు ప్రారంభయజ్ఞాలు, ప్రజల అధిపతికి హవిర్యజ్ఞాలు, శూద్రులకు సేవయజ్ఞాలు, ఉత్తమ ద్విజులకు జపయజ్ఞాలు కేటాయించబడ్డాయి.

తథా ప్రముదితా వర్ణాస్త్రేతాయాం ధర్మపాలితాః। క్రియావన్తః ప్రజావన్తః సమృద్ధాః సుఖినస్తథా ।। ౫౭.

అలా త్రేతాయుగంలో వర్ణాలు ధర్మరక్షణతో ఆనందంగా, కర్మచరణలో నిమగ్నంగా, సంతానంతో, ఐశ్వర్యంతో, సుఖంగా ఉండేవారు.

బ్రాహ్మణాననువర్త్తన్తే క్షత్రియాః క్షత్రియాన్ విశః। వైశ్యానువర్తినః శూద్రాః పరస్పరమనువ్రతాః ।। ౫౭.

క్షత్రియులు బ్రాహ్మణులను అనుసరిస్తారు; ప్రజలు క్షత్రియులను అనుసరిస్తారు; శూద్రులు వైశ్యులను అనుసరిస్తారు; అందరూ పరస్పరం అనుసరిస్తారు.

శుభాః ప్రవృత్తయస్తేషాం ధర్మా వర్ణాశ్రమాస్తథా। సఙ్కల్పితేన మనసా వాచోక్తేన స్వసర్మణా। త్రేతాయుగే త్వవికలః కర్మ్మారమ్భః ప్రసిద్ధ్యతి ।। ౫౭.

వారి శుభకార్యాలు, ధర్మాలు, వర్ణాశ్రమాలు, సంకల్పంతో, మాటతో, తమ కర్తవ్యంతో, త్రేతాయుగంలో కర్మ ప్రారంభం లోపం లేకుండా నెరవేరేది.

ఆయుర్మేధా బలం రూపమారోగ్యం ధర్మశీలతా। సర్వసాధారణా హ్యేతే త్రేతాయాం వై భవన్త్యుత ।। ౫౭.

దీర్ఘాయువు, మేధ, బలం, అందం, ఆరోగ్యం, ధర్మశీలత త్రేతాయుగంలో అందరికీ సాధారణంగా ఉండేవి.

వర్ణాశ్రమవ్యవస్థానం తేషాం బ్రహ్మా తథాకరోత్ । పునః ప్రజాస్తు తా మోహాత్తాన్ ధర్మాన్న హ్యపాలయన్ ।। ౫౭.

వారికోసం వర్ణాశ్రమ వ్యవస్థను బ్రహ్మ ఏర్పాటు చేశాడు; కానీ మళ్లీ మోహం వల్ల ప్రజలు ఆ ధర్మాలను పాటించలేదు.

పరస్పరవిరోధేన మనున్తాః పునరన్వయుః। మనుః స్వాయమ్భువో దృష్ట్వా యాథాతథ్యం ప్రజాపతిః ।। ౫౭.

పరస్పర విరోధంతో వారు మళ్లీ మనువును అనుసరించారు; స్వయంభువ మనువు యథార్థాన్ని గమనించి, ప్రజాపతి తన విధిని నిర్వహించాడు.

ధాతా తు శతరూపాయాః పుమాన్ స ఉదపాదయత్। ప్రియవ్రతోత్తానపాదౌ ప్రధమన్తౌ మహీపతీ ।। ౫౭.

ధాతా తన భార్య శతరూపకు ఇద్దరు ప్రసిద్ధి చెందిన కుమారులను ప్రసవించెను. వారు ప్రియవ్రతుడు, ఉత్తానపాదుడు. ఈ ఇద్దరూ గొప్ప రాజులుగా ప్రసిద్ధికెక్కారు.

తతః ప్రభృతి రాజాన ఉత్పన్నా దణ్డధారిణః। ప్రజానాం రఞ్జనాచ్చైవ రాజానస్త్వభవన్నృషాః ।। ౫౭.

ఆ కాలం నుండి రాజులు జన్మించి, శిక్షను విధించేవారు. ప్రజలను సంతోషపెట్టినందువల్ల ఆ రాజులను నరశ్రేష్ఠులు అని పిలిచేవారు.

ప్రచ్ఛన్నపాపా యే జేతుమశక్యా మనుజా భువి। ధర్మసంస్థాపనార్థాయ తేషాం శాస్త్రే తపో మయా ।। ౫౭.

ఈ భూమిపై మనుషులలో కొందరి లోపలి పాపాలు దాచినవిగా ఉండి, వాటిని జయించడం కష్టం. వారి లో ధర్మాన్ని స్థాపించేందుకు నేను శాస్త్రాలు, తపస్సు నియమించాను.

వర్ణానాం ప్రవిభాగాశ్చ త్రేతాయాం సంప్రకీర్తితాః। సంహితాశ్చ తతో మన్త్రా ఋషభిర్బ్రహ్మణైస్తు తే ।। ౫౭.

తృతాయుగంలో వర్ణాల విభాగాలు ప్రకటించబడ్డాయి. అప్పటి నుండి ఋషులు, బ్రాహ్మణులు మంత్రాల సంకలనాలను రచించారు.

యజ్ఞః ప్రవర్తితశ్చైవ తదా హ్యేవన్తు దైవతైః। యామైః శుక్లైర్జపైశ్చైవ సర్వసమ్భారసంవృతైః ।। ౫౭.

అప్పుడు దేవతలు యజ్ఞాన్ని ప్రారంభించారు. యామాలు, శుద్ధమైన జపాలు, అన్ని అవసరమైన సామగ్రితో యజ్ఞాలు జరిగేవి.

సార్ద్ధం విశ్వభుజా చైవ దేవేన్ద్రేణ మహౌజసా। స్వాయమ్భువేఽన్తరే దేవైర్యజ్ఞాస్తే ప్రాక్ ప్రవర్తితాః ।। ౫౭.

విశ్వభుజుడు, మహాశక్తిశాలి ఇంద్రుడు కలిసి, స్వాయంభువ మను కాలంలో దేవతలు యజ్ఞాలను ప్రారంభించారు.

సత్యం జపస్తపో దానం త్రేతాయాం ధర్మ ఉచ్యతే। క్రియా ధర్మశ్చ హ్రసతే సత్యధర్మః ప్రవర్త్తతే ।। ౫౭.

తృతాయుగంలో సత్యం, జపం, తపస్సు, దానం ఇవే ధర్మంగా చెప్పబడతాయి. కర్మలు, ధర్మాలు కొంత తగ్గిపోతాయి. సత్యధర్మమే ప్రధానంగా నిలుస్తుంది.

ప్రజాయన్తే తతః శూరా ఆయుష్మన్తో మహాబలాః। న్యస్తదణ్డమహాభాగా యజ్వానో బ్రహ్మవాదినః ।। ౫౭.

ఆ తరువాత ధైర్యవంతులు, దీర్ఘాయుష్కులు, మహాబలశాలి పురుషులు జన్మిస్తారు. వారు గొప్ప భాగ్యంతో, యజ్ఞాలు చేసే వారు, బ్రహ్మవేత్తలు.