వాయుపురాణమ్

ద్వాపరం ద్వే సహస్రే తు యుగమాహుర్మనీషిణః । తస్యాపి ద్విశతీ సన్ధ్యా సన్ధయాంశః సన్ధ్యయా సమః ।। ౫౭.

ద్వాపరయుగం రెండు వేల సంవత్సరాలుగా మునులు చెప్పారు. దానికి కూడా రెండు వందల సంవత్సరాల సంధ్యా, సంధ్యా సమానమైన సంధ్యాంశం ఉంటాయి.

కలిం వర్షసహస్రన్తు యుగమాహుర్మనీషిణః। తస్యాప్యేకశతీ సన్ధ్యా సన్ధ్యయా సమః ।। ౫౭.

కలియుగం వెయ్యి సంవత్సరాలుగా మునులు చెప్పారు. దానికి కూడా వంద సంవత్సరాల సంధ్యా, సంధ్యాంశం కూడా అంతే ఉంటుంది.

ఏషా ద్వాదశసాహస్రీ యుగాఖ్యా పరికీర్త్తితా। కృతం త్రేతా ద్వాపరఞ్చ కలిశ్చైవ చతుష్టయమ్ ।। ౫౭.

ఇలా కలిపి యుగచక్రం పన్నెండు వేల సంవత్సరాలుగా చెప్పబడింది. కృత, త్రేత, ద్వాపర, కలి — ఈ నాలుగు యుగాలు కలిపి.

అత్ర సంవత్సరాః సృష్టా మానుషేణ ప్రమాణతః। కృతస్య తావద్వక్ష్యామి వర్షాణాం తత్ప్రమాణతః ।। ౫౭.

ఇక్కడ సంవత్సరాలు మానవ ప్రమాణంతో లెక్కించబడ్డాయి. ఆ ప్రమాణంతో కృతయుగంలో ఎంత సంవత్సరాలు ఉన్నాయో ఇప్పుడు చెబుతాను.

సహస్రాణాం శతాన్యత్ర చతుర్దశ తు సఙ్ఖ్యయా। చత్వారింశత్ సహస్రాణి కలికాలయుగస్య తు ।। ౫౭.

ఇక్కడ లెక్క ప్రకారం పద్నాలుగు లక్షల సంవత్సరాలు, కలియుగానికి నలభై వేల సంవత్సరాలు ఉంటాయి.

ఏవం సఙ్‌ఖ్యాతకాలశ్చ కాలేష్విహ విశేషతః। ఏవం చతుర్యుగః కాలో వినా సన్ధ్యాంశకైః స్మృతః ।। ౫౭.

ఇలా లెక్కించిన కాలాన్ని ఇక్కడ ప్రత్యేకంగా పరిగణిస్తారు. సంధ్యాంశాలను తీసివేసి, నాలుగు యుగాల కాలాన్ని ఇలాగే భావిస్తారు.

చత్వారింశత్ర్త్రీణి చైవ నియుతాని చ సఙ్ఖ్యయా । వింశతిశ్చ సహస్రాణి ససన్ధ్యాంశశ్చతుర్యుగః ।। ౫౭.

లెక్క ప్రకారం నలభై మూడు నియుతలు, ఇరవై వేల సంవత్సరాలు, సంధ్యాంశాలతో కలిపి నాలుగు యుగాల కాలంగా ఉంటుంది.

ఏవం చతుర్యుగాఖ్యా తు సాధికా హ్యేకసప్తతిః। కృతత్రేతాదియుక్తా సా మనోరన్తరముచ్యతే ।। ౫౭.

ఇలా నాలుగు యుగాల చక్రం, మిగిలిన భాగంతో కలిపి, డబ్బై ఒకటి అవుతుంది. కృత, త్రేత మొదలైనవి కలిపి ఇది మన్వంతరం అంటారు.

మన్వన్తరస్య సఙ్ఖ్యా తు వర్షాగ్రేణ నిబోధత। త్రింశత్కోట్యస్తు వర్షాణాం మానుషేణ ప్రకీర్తితాః ।। ౫౭.

మన్వంతరంలో ఎంత సంవత్సరాలు ఉన్నాయో తెలుసుకో. మానవ లెక్క ప్రకారం ముప్పై కోట్ల సంవత్సరాలు ఉంటాయని చెప్పబడింది.

సప్తషష్టిస్తథాన్యాని నియుతాన్యధికాని తు। వింశతిశ్చ సహస్రాణి కాలోఽయం సాధికాం వినా ।। ౫౭.

ఇంకా అరవై ఏడు నియుతలు, ఇరవై వేల సంవత్సరాలు అదనంగా ఉంటాయి. మిగిలిన భాగాన్ని తీసివేస్తే ఇదే కాలం.

మన్వన్తరస్య సఙ్ఖ్యైషా సఙ్ఖ్యావిద్భిర్ద్విజైః స్మృతా। మన్వన్తరస్య కాలోఽయం యుగైః సార్ద్ధం ప్రకీర్తితః ।। ౫౭.

మన్వంతర లెక్కను సంఖ్యా పండితులు, ద్విజులు ఇలా గుర్తుంచుకున్నారు. యుగాలతో కలిపి ఇదే మన్వంతర కాలంగా చెప్పబడింది.

చతుః సహస్రయుక్తం వై ప్రథమన్తత్ కృతం యుగమ్। త్రేతావశిష్టం వక్ష్యామి ద్వాపరం కలిమేవ చ ।। ౫౭.

మొదటి కృతయుగం నాలుగు వేల సంవత్సరాలతో కలిపి ఉంటుంది. మిగతా త్రేత, ద్వాపర, కలి యుగాల సంగతిని కూడా చెబుతాను.

యుగపత్సమవేతార్థో ద్విధా వక్తుం న శక్యతే। క్రమాగతం మయా హ్యేతత్తుభ్యం ప్రోక్తం యుగద్వయమ్। ఋషివంశప్రసఙ్గేన వ్యాకులత్వాత్తథైవ చ ।। ౫౭.

యుగాల అర్థాన్ని ఒకేసారి రెండు విధాలుగా చెప్పడం సాధ్యం కాదు. క్రమంగా ఈ రెండు యుగాల సంగతిని నీకు వివరించాను, ఋషుల వంశం సందర్భం వల్ల, అలాగే విషయాలు క్లిష్టంగా ఉండటం వల్ల కూడా.

తత్ర త్రేతాయుగస్యాదౌ మనుః సప్తర్షయశ్చ తే। శ్రౌతం స్మార్త్తఞ్చ ధర్మఞ్చ బ్రహ్మణా చ ప్రచోదితమ్ ।। ౫౭.

అక్కడ త్రేతాయుగం ప్రారంభంలో మనువు, ఏడుగురు మహర్షులు, బ్రహ్మ ఆదేశంతో వేదధర్మం, ఆచారధర్మం రెండింటినీ స్థాపించారు.

దారాగ్నిహోత్రసంయోగమృగ్యజుః సామసంజ్ఞితమ్। ఇత్యాదిలక్షణం శ్రౌతం ధర్మం సప్తర్షయోఽబ్రువన్ ।। ౫౭.

భార్య, అగ్నిహోత్ర యోగంతో కూడిన, ఋగ్వేద, యజుర్వేద, సామవేదమని పిలవబడే వేదధర్మాన్ని ఏడుగురు మహర్షులు ప్రకటించారు.

పరస్పరాగతం ధర్మం స్మార్త్తఞ్చాచారలక్షణమ్। వర్ణాశ్రమాచారయుతం మనుః స్వాయమ్భువోఽబ్రవీత్ ।। ౫౭.

పరస్పర ఆచరణతో కూడిన, వర్ణాశ్రమ ఆచారాలతో కూడిన ఆచారధర్మాన్ని స్వాయంభువ మనువు వివరించాడు.

సత్యేన బ్రహ్మచర్యేణ శ్రుతేన తపసా చ వై। తేషాం సుతప్తతపసామార్షేయేణ క్రమేణ తు ।। ౫౭.

సత్యం, బ్రహ్మచర్యం, వేదపఠనం, తపస్సుతో వారు గొప్ప తపస్సు చేసినవారు మహర్షుల మార్గాన్ని అనుసరించారు.

సప్తర్షీణాం మనోశ్చైవ ఆద్యే త్రేతాయుగస్య తు । అబుద్ధిపూర్వకం తేషామక్రియాపూర్వమేవ చ ।। ౫౭.

త్రేతాయుగం ప్రారంభంలో ఏడుగురు మహర్షులకు, మనువుకు, ముందుగా తెలియకుండానే, ముందుగా ఆచరించకుండానే అది జరిగింది.

అభివ్యక్తాస్తు తే మన్త్రాస్తారకాద్యైర్నిదర్శనైః। ఆదికల్పే తు దేవానాం ప్రాదుర్భూతాస్తు తే స్వయమ్ ।। ౫౭.

ఆ మంత్రాలు నక్షత్రాలు మొదలైన సంకేతాలతో వ్యక్తమయ్యాయి; మొదటి కల్పంలో దేవతల్లో స్వయంగా అవి ప్రబలంగా వెలిసాయి.

ప్రణాశే త్వథ సిద్ధీనామప్యాసాఞ్చ ప్రవర్త్తనమ్। ఆసన్ మన్త్రా వ్యతీతేషు యే కల్పేషు సహస్రశః। తేమన్త్రా వై పునస్తేషాం ప్రతిభాససముత్థితాః ।। ౫౭.

సిద్ధులు నశించినప్పుడు, కొత్త సిద్ధులు ప్రారంభమైనప్పుడు, గత కల్పాల్లో వేలాది మంత్రాలు ఉండేవి; అవే మంత్రాలు వారికి మళ్లీ అంతరంగికంగా ప్రబలంగా వచ్చాయి.

ఋచో యజూంషి సామాని మన్త్రాశ్చాథర్వణాని చ। సప్తర్షిభిస్తు తే ప్రోక్తాః స్మార్తం ధర్మం మనుర్జగౌ ।। ౫౭.

ఋగ్వేద, యజుర్వేద, సామవేద, అథర్వణ మంత్రాలను ఏడుగురు మహర్షులు చెప్పారు; మనువు ఆచారధర్మాన్ని ప్రకటించాడు.

త్రేతాదౌ సంహితా వేదాః కేవలా ధర్మశేషతః। సంరోధాదాయుషశ్చైవ వ్యస్యన్తే ద్వాపరేషు తే ।। ౫౭.

త్రేతాయుగం ప్రారంభంలో వేదాలు సంపూర్ణంగా ఉండేవి, ధర్మం కొంత మాత్రమే మిగిలింది; ఆయుష్షు తగ్గిపోవడం వల్ల, నియమాల వల్ల ద్వాపరయుగంలో అవి విడిపోయాయి.

ఋషయస్తపసా దేవాః కలౌ చ ద్వాపరేషు వై। అనాదినిధనా దివ్యాః పూర్వం సృష్టాః స్వయమ్భువా ।। ౫౭.

మహర్షులు తపస్సుతో, దేవతలు కలియుగం, ద్వాపరయుగాల్లో, స్వయంభువుడు సృష్టించిన వారు; వారు ఆదిలోనే ఆది అంతం లేని దివ్యులు.

సధర్మాః సప్రజాః సాఙ్గా యథాధర్మం యుగే యుగే। విక్రీడన్తే సమానార్థా వేదవాదా యథాయుగమ్ ।। ౫౭.

తమ ధర్మంతో, సంతానంతో, అవయవాలతో, ప్రతి యుగంలో యుక్తంగా, ఒకే లక్ష్యంతో కలిసి ఆనందంగా జీవిస్తూ, వేదాలను యుగానికి తగినట్టు వివరించేవారు.

ఆరమ్భయజ్ఞా క్షత్రస్య హవిర్యజ్ఞా విశామ్పతేః। పరిచార యజ్ఞాః శూద్రాస్తు జపయజ్ఞా ద్విజోత్తమాః ।। ౫౭.

క్షత్రియులకు ప్రారంభయజ్ఞాలు, ప్రజల అధిపతికి హవిర్యజ్ఞాలు, శూద్రులకు సేవయజ్ఞాలు, ఉత్తమ ద్విజులకు జపయజ్ఞాలు కేటాయించబడ్డాయి.

తథా ప్రముదితా వర్ణాస్త్రేతాయాం ధర్మపాలితాః। క్రియావన్తః ప్రజావన్తః సమృద్ధాః సుఖినస్తథా ।। ౫౭.

అలా త్రేతాయుగంలో వర్ణాలు ధర్మరక్షణతో ఆనందంగా, కర్మచరణలో నిమగ్నంగా, సంతానంతో, ఐశ్వర్యంతో, సుఖంగా ఉండేవారు.

బ్రాహ్మణాననువర్త్తన్తే క్షత్రియాః క్షత్రియాన్ విశః। వైశ్యానువర్తినః శూద్రాః పరస్పరమనువ్రతాః ।। ౫౭.

క్షత్రియులు బ్రాహ్మణులను అనుసరిస్తారు; ప్రజలు క్షత్రియులను అనుసరిస్తారు; శూద్రులు వైశ్యులను అనుసరిస్తారు; అందరూ పరస్పరం అనుసరిస్తారు.

శుభాః ప్రవృత్తయస్తేషాం ధర్మా వర్ణాశ్రమాస్తథా। సఙ్కల్పితేన మనసా వాచోక్తేన స్వసర్మణా। త్రేతాయుగే త్వవికలః కర్మ్మారమ్భః ప్రసిద్ధ్యతి ।। ౫౭.

వారి శుభకార్యాలు, ధర్మాలు, వర్ణాశ్రమాలు, సంకల్పంతో, మాటతో, తమ కర్తవ్యంతో, త్రేతాయుగంలో కర్మ ప్రారంభం లోపం లేకుండా నెరవేరేది.

ఆయుర్మేధా బలం రూపమారోగ్యం ధర్మశీలతా। సర్వసాధారణా హ్యేతే త్రేతాయాం వై భవన్త్యుత ।। ౫౭.

దీర్ఘాయువు, మేధ, బలం, అందం, ఆరోగ్యం, ధర్మశీలత త్రేతాయుగంలో అందరికీ సాధారణంగా ఉండేవి.