వాయుపురాణమ్

సూత ఉవాచ॥ మన్వన్తరాణాం యాని స్యురతీతానాగతాని హ । సమాసాద్విస్తరాచ్చైవ బ్రువతో వై నిబోదత

సూతుడు ఇలా అన్నాడు: గతంలో జరిగిన, ఇంకా జరగబోయే మన్వంతరాల గురించి సంక్షిప్తంగా, విస్తృతంగా నేను చెప్పబోతున్నాను. మీరు వినండి.

స్వాయమ్భువో మనుః పూర్వం మనుః స్వారోచిషస్తథా । ఔత్తమస్తామసశ్చైవ తథా రైవతచాక్షుషౌ । షడేతే మనవోఽతీతా వక్ష్యామ్యష్టావనాగతాన్

మునుపటి మనువులు స్వాయంభువుడు, స్వారోచిషుడు, ఉత్తముడు, తామసుడు, రైవతుడు, చాక్షుషుడు—ఈ ఆరుగురు మనువులు గతంలో ఉన్నారు. ఇక మిగిలిన ఎనిమిది మనువుల గురించి నేను చెప్పబోతున్నాను.

సావర్ణాః పఞ్చ రౌచ్యశ్చ భౌత్యో వైవస్వతస్తథా । వక్ష్యామ్యేతాన్ పురస్తాత్తు మనోర్వైవస్వతస్య హ

ఐదు సావర్ణులు, రౌచ్యుడు, భౌత్యుడు, వైవస్వతుడు—ఈ మనువుల గురించి, ముఖ్యంగా వైవస్వతుని నుండి మొదలుపెట్టి వివరంగా చెప్పబోతున్నాను.

మనవః పఞ్చ యేఽతీతా మానవాంస్తాన్ నిబోధత । మన్వన్తరం మయా చోక్తం క్రాన్తం స్వాయమ్భువస్య హ

గతంలో ఉన్న ఐదు మనువుల గురించి మీరు తెలుసుకోండి. స్వాయంభువ మనువు కాలంలో జరిగిన మన్వంతరాన్ని నేను ఇప్పటికే వివరించాను.

అత ఊర్ద్ధ్వం ప్రవక్ష్యామి మనోః స్వారోచిషస్య హ । ప్రజాసర్గం సమాసేన ద్వితీయస్య మహాత్మనః

ఇప్పటి నుండి రెండవ మహాత్ముడైన స్వారోచిష మనువు కాలంలో జనుల సృష్టిని సంక్షిప్తంగా వివరించబోతున్నాను.

ఆసన్ వై తుషితా దేవా మనుస్వారోచిషేఽన్తరే । పారావతాశ్చ విద్వాంసో ద్వావేవ తు గణౌ స్మృతౌ

స్వారోచిష మనువు కాలంలో తుషిత దేవతలు, పాండిత్యంతో ఉన్న పారావత దేవతలు ఉన్నారు. ఈ రెండు గణాలే అక్కడ ప్రసిద్ధి పొందాయి.

తుషితాయాం సముత్పన్నాః క్రతోః పుత్రాః స్వరోచిషః । పారావతాశ్చ శిష్టాశ్చ ద్వాదశౌతౌ గణౌ స్మృతౌ । ఛన్దజాశ్చ చతుర్వింశద్దేవాస్తే వై తదా స్మృతాః

తుషిత దేవతలు క్రతువు కుమారులు, మిగతా పారావతులు కూడా—ప్రతి గణంలో పన్నెండు మంది చొప్పున గుర్తించబడ్డారు. అలాగే, చందజ దేవతలు ఇరవై నాలుగు మంది కూడా అప్పట్లో ప్రసిద్ధి చెందారు.

ధైవస్యశోఽథ వామాన్యో గోపా దేవాయతస్తథా । అజశ్చ భగవాన్ దేవో దురోణశ్చ మహాబలః

ధైవస్యుడు, వామాన్యుడు, గోపా దేవత, అజుడు, భగవాన్, మహాబలుడు అయిన దురోణుడు—ఇవాళ్లంతా ఆ కాలంలో ఉన్న దేవతలు.

ఆపశ్చాపి మహాబాహుర్మహౌజాశ్చాపి వీర్యవాన్ । చికిత్వాన్ నిభృతో యశ్చ అంశోయశ్చైవ పఠ్యతే । ఇత్యేతే క్రతుపుత్రాస్తు తదాసన్ సోమపాయినః ॥౨.౧.

బలమైన చేతులతో ఉన్న ఆపుడు, మహాశక్తివంతుడు అయిన మహౌజ, చికిత్వాన్, నిభృతుడు, యశస్సు, అంశుడు—ఇవాళ్లంతా క్రతువు కుమారులు. వీరంతా అప్పట్లో సోమపానం చేసిన దేవతలు.

౬౨.౧౦ ప్రచేతాశ్చైవ యో దేవో విశ్వేదేవాస్తథైవ చ । సమఞ్జో విశ్రుతో యశ్చ అజిహ్మశ్చారిమర్ద్దనః

ప్రచేతుడు దేవుడు, విశ్వదేవతలు, సమంజుడు, విశ్రుతుడు, యశస్సు, అజిహ్ముడు, శత్రువులను జయించిన అరిమర్దనుడు.

అజోషౌ చ మహాభాగౌ యవీయశ్చ మహాబలః

అజోషుడు, మహాభాగుడు, మహాబలుడు అయిన యవీయుడు.

హోతా యజ్వాచ ఇత్యేతే పరాక్రాన్తాః పరావతాః । ఇత్యేతా దేవతా హ్యాసన్మనుస్వారోచిషేన్తరే

హోతా, యజ్వా—ఈ వీర పారావతులు. స్వారోచిష మనువు కాలంలో వీరే దేవతలు.

సోమపాస్తు తదా హ్యేతాశ్చతుర్వింశతిదేవతాః । తేషామిన్ద్రస్తదా హ్యాసీద్వైధశ్చ లోకవిశ్రుతః

అప్పట్లో ఈ ఇరవై నాలుగు దేవతలు సోమపానం చేసేవారు. వీరిలో ఇంద్రుడు వైధుడు అని పిలవబడేవాడు, ఆయన లోకాలన్నింటిలో ప్రసిద్ధుడు.

ఊర్జౌ వసిష్ఠపుత్రస్తు స్తమ్భః కాశ్యప ఏవ చ । భార్గవశ్చ తదా ద్రోణో ఋషభోఽఙ్గిరసస్తథా

ఊర్జుడు వశిష్ఠుని కుమారుడు, స్థంభుడు, కాశ్యపుడు, భార్గవుడు, ద్రోణుడు, ఋషభుడు, అంగిరసుడు.

పౌలస్త్యశ్చైవ దత్తాత్రిరాత్రేయో నిశ్చలస్తథా । పౌలహస్య చ ధావాంస్తు ఏతే సప్తర్షయః స్మృతాః

పౌలస్త్యుడు, దత్తాత్రేయుడు, ఆత్రేయుడు, నిశ్చలుడు, పౌలస్త్యుని కుమారుడు ధావాను—ఇవాళ్లంతా ఏడుగురు ఋషులుగా గుర్తించబడ్డారు.

బృహద్గుహో నవశ్చైవ సుతాశ్చైతే నవ స్మృతాః

బృహద్గుహుడు, నవుడు, వీరి తొమ్మిది మంది కుమారులు—ఈ తొమ్మిది మంది ప్రసిద్ధులు.

మనోః స్వారోచిషస్యైతే పుత్రా వంశకరాః స్మృతాః । పురాణే పరిసఙ్ఖ్యాతా ద్వితీయం చైతదన్తరమ్

స్వారోచిష మనువు కుమారులు వీరే, వంశ స్థాపకులుగా గుర్తించబడ్డారు. పురాణంలో వీరిని రెండవ మన్వంతరానికి చెందినవారిగా పేర్కొన్నారు.

సప్తర్షయో మనుర్దేవాః పితరశ్చ చతుష్టయమ్ । మూలం మన్వన్తరస్యైతే తేషాం చైవాన్తరే ప్రజాః

ఏడు ఋషులు, మనువు, దేవతలు, నలుగురు పితృదేవతలు — ఇవే మన్వంతరానికి మూలాలు. వీరి మధ్యలోనే అన్ని ప్రజలు పుట్టుతూ ఉంటారు.

ఋషీణాం దేవతాః పుత్రాః పితరో దేవసూనవః । ఋషయో దేవపుత్రాశ్చ ఇతి శాస్త్రవినిశ్చయః ॥౨.౧.

ఋషుల కుమారులు దేవతలు, దేవతల కుమారులు పితృదేవతలు. అందుకే, ఋషులు, దేవపుత్రులు అని శాస్త్రాలు నిర్ణయించాయి.

                 ౬౨.౨౧ మనోః క్షత్రం విశశ్చైవ సప్తర్షిభ్యో ద్విజాతయః । ఏతన్మన్వన్తరం ప్రోక్తం సమాసాన్న తు విస్తరాత్

మనువు వంశంలో క్షత్రియులు, ప్రజలు పుట్టారు; ఏడు ఋషుల వంశంలో ద్విజులు పుట్టారు. ఇదే మన్వంతరమని సంక్షిప్తంగా చెప్పబడింది.

స్వాయమ్భువేన విస్తారో జ్ఞేయః స్వారోచిషస్య తు । న శక్యో విస్తరస్తస్య వక్తుం వర్షశతైరపి । పునరుక్తబహుత్వాత్తు ప్రజానాం వైకులే కులే

స్వాయంభువుడి కాలంలో సృష్టి ఎలా విస్తరించిందో తెలుసుకోవాలి. అలాగే స్వారోచిషుడి కాలంలోనూ. కానీ ప్రతి వంశంలో ప్రజలు పునఃపునః పుట్టడంవల్ల, ఆ విస్తారాన్ని వందల సంవత్సరాలు చెప్పినా పూర్తిగా వివరించలేము.

తృతీయస్త్వథ పర్యాయ ఔత్తమస్యాన్తరే మనోః । పఞ్చ చైవ గణాః ప్రోక్తాస్తాన్ వక్ష్యామి నిబోధత

ఇప్పుడు మూడవ మన్వంతరంలో, ఉత్తమ మనువు కాలంలో ఐదు వర్గాలు ఉన్నాయని చెప్పబడింది. వాటిని నేను వివరంగా చెబుతాను, మీరు శ్రద్ధగా వినండి.

సుధామానశ్చ దేవాశ్చ యే చాన్యే వశవర్త్తినః । ప్రతర్ద్దనాః శివాః సత్యా గణా ద్వాదశ వై స్మృతాః

సుధామానులు, దేవతలు, ఇతర విధేయులు, ప్రతర్దనులు, శివులు, సత్యులు — వీరు కలిపి పన్నెండు వర్గాలుగా గుర్తించబడ్డారు.

సత్యో ధృతిర్దమో దాన్తః క్షమః క్షామో ధృతిః శుచిః । ఈషోర్జాశ్చ తథా జ్యేష్ఠో వపుష్మాంశ్చైవ ద్వాదశ । ఇత్యేతే నామభిః క్రాన్తాః సుధామానస్తు ద్వాదశ

సత్యుడు, ధృతిః, దమః, దాంతః, క్షమ, క్షామః, ధృతిః, శుచిః, ఈషోర్జ, జ్యేష్ఠుడు, వపుష్మాన్ — వీరు పేర్లతో పన్నెండు మంది సుధామానులు.

సహస్రధారో విశ్వాత్మా శమితారో బృహద్వసుః । విశ్వధావిశ్వకర్మా చ మనస్వన్తో విరాడ్యశాః

సహస్రధారుడు, విశ్వాత్మా, శమితారుడు, బృహద్వసు, విశ్వధా, విశ్వకర్మ, మనస్వంతుడు, విరాడ్యశ — వీరు కూడా ఉన్నారు.

జ్యోతిశ్చైవ విభావ్యశ్చ కీర్త్తిమాన్ వంశకారిణః । అన్యానారాధితో దేవో వసుధిష్ణో వివస్వసుః

జ్యోతి, విభావ్య, కీర్తిమాన్, వంశకారిణి; ఇంకా పూజించబడే దేవుడు వసుధిష్ణుడు, వివస్వసు మరియు ఇతరులు.

దినక్రతుః సుధర్మా చ ధృతవర్మా యశస్వినః । కేతుమాంశ్చైవ ఇత్యేతే కీర్తితాస్తు ప్రమర్ద్దనాః

దినక్రతు, సుధర్మా, ధృతవర్మ, ప్రతిష్ఠితులు, కేతుమాన్ — వీరే ప్రమర్దనులు అని పిలవబడతారు.

హంసస్వరోఽహిహా చైవ ప్రతర్ద్దనయశస్కరౌ । సుదానో వసుదానశ్చ సుమఞ్జసవిషావుభౌ

హంసస్వరుడు, అహిహా, ప్రతర్దనుడు, యశస్కరుడు, సుదానుడు, వసుదానుడు, సుమంజసుడు, విషావుడు — వీరు ఇద్దరూ కూడ.

జన్తువాహయతిశ్చైవ సువిత్తసునయస్తథా । శివా హ్యేతే తు విజ్ఞేయా యజ్ఞియా ద్వాదశాపరాః ॥౨.౧.

జంతువాహుడు, యతి, సువిత్త, సునయ — వీరు శివులు. వీరు పన్నెండు మంది, యజ్ఞానికి యోగ్యులు.