వాయుపురాణమ్

सूत उवाच॥ मन्वन्तराणां यानि स्युरतीतानागतानि ह । समासाद्विस्तराच्चैव ब्रुवतो वै निबोदत

సూతుడు ఇలా అన్నాడు: గతంలో జరిగిన, ఇంకా జరగబోయే మన్వంతరాల గురించి సంక్షిప్తంగా, విస్తృతంగా నేను చెప్పబోతున్నాను. మీరు వినండి.

स्वायम्भुवो मनुः पूर्वं मनुः स्वारोचिषस्तथा । औत्तमस्तामसश्चैव तथा रैवतचाक्षुषौ । षडेते मनवोऽतीता वक्ष्याम्यष्टावनागतान्

మునుపటి మనువులు స్వాయంభువుడు, స్వారోచిషుడు, ఉత్తముడు, తామసుడు, రైవతుడు, చాక్షుషుడు—ఈ ఆరుగురు మనువులు గతంలో ఉన్నారు. ఇక మిగిలిన ఎనిమిది మనువుల గురించి నేను చెప్పబోతున్నాను.

सावर्णाः पञ्च रौच्यश्च भौत्यो वैवस्वतस्तथा । वक्ष्याम्येतान् पुरस्तात्तु मनोर्वैवस्वतस्य ह

ఐదు సావర్ణులు, రౌచ్యుడు, భౌత్యుడు, వైవస్వతుడు—ఈ మనువుల గురించి, ముఖ్యంగా వైవస్వతుని నుండి మొదలుపెట్టి వివరంగా చెప్పబోతున్నాను.

मनवः पञ्च येऽतीता मानवांस्तान् निबोधत । मन्वन्तरं मया चोक्तं क्रान्तं स्वायम्भुवस्य ह

గతంలో ఉన్న ఐదు మనువుల గురించి మీరు తెలుసుకోండి. స్వాయంభువ మనువు కాలంలో జరిగిన మన్వంతరాన్ని నేను ఇప్పటికే వివరించాను.

अत ऊर्द्ध्वं प्रवक्ष्यामि मनोः स्वारोचिषस्य ह । प्रजासर्गं समासेन द्वितीयस्य महात्मनः

ఇప్పటి నుండి రెండవ మహాత్ముడైన స్వారోచిష మనువు కాలంలో జనుల సృష్టిని సంక్షిప్తంగా వివరించబోతున్నాను.

आसन् वै तुषिता देवा मनुस्वारोचिषेऽन्तरे । पारावताश्च विद्वांसो द्वावेव तु गणौ स्मृतौ

స్వారోచిష మనువు కాలంలో తుషిత దేవతలు, పాండిత్యంతో ఉన్న పారావత దేవతలు ఉన్నారు. ఈ రెండు గణాలే అక్కడ ప్రసిద్ధి పొందాయి.

तुषितायां समुत्पन्नाः क्रतोः पुत्राः स्वरोचिषः । पारावताश्च शिष्टाश्च द्वादशौतौ गणौ स्मृतौ । छन्दजाश्च चतुर्विंशद्देवास्ते वै तदा स्मृताः

తుషిత దేవతలు క్రతువు కుమారులు, మిగతా పారావతులు కూడా—ప్రతి గణంలో పన్నెండు మంది చొప్పున గుర్తించబడ్డారు. అలాగే, చందజ దేవతలు ఇరవై నాలుగు మంది కూడా అప్పట్లో ప్రసిద్ధి చెందారు.

धैवस्यशोऽथ वामान्यो गोपा देवायतस्तथा । अजश्च भगवान् देवो दुरोणश्च महाबलः

ధైవస్యుడు, వామాన్యుడు, గోపా దేవత, అజుడు, భగవాన్, మహాబలుడు అయిన దురోణుడు—ఇవాళ్లంతా ఆ కాలంలో ఉన్న దేవతలు.

आपश्चापि महाबाहुर्महौजाश्चापि वीर्यवान् । चिकित्वान् निभृतो यश्च अंशोयश्चैव पठ्यते । इत्येते क्रतुपुत्रास्तु तदासन् सोमपायिनः ॥२.१.

బలమైన చేతులతో ఉన్న ఆపుడు, మహాశక్తివంతుడు అయిన మహౌజ, చికిత్వాన్, నిభృతుడు, యశస్సు, అంశుడు—ఇవాళ్లంతా క్రతువు కుమారులు. వీరంతా అప్పట్లో సోమపానం చేసిన దేవతలు.

६२.१० प्रचेताश्चैव यो देवो विश्वेदेवास्तथैव च । समञ्जो विश्रुतो यश्च अजिह्मश्चारिमर्द्दनः

ప్రచేతుడు దేవుడు, విశ్వదేవతలు, సమంజుడు, విశ్రుతుడు, యశస్సు, అజిహ్ముడు, శత్రువులను జయించిన అరిమర్దనుడు.

अजोषौ च महाभागौ यवीयश्च महाबलः

అజోషుడు, మహాభాగుడు, మహాబలుడు అయిన యవీయుడు.

होता यज्वाच इत्येते पराक्रान्ताः परावताः । इत्येता देवता ह्यासन्मनुस्वारोचिषेन्तरे

హోతా, యజ్వా—ఈ వీర పారావతులు. స్వారోచిష మనువు కాలంలో వీరే దేవతలు.

सोमपास्तु तदा ह्येताश्चतुर्विंशतिदेवताः । तेषामिन्द्रस्तदा ह्यासीद्वैधश्च लोकविश्रुतः

అప్పట్లో ఈ ఇరవై నాలుగు దేవతలు సోమపానం చేసేవారు. వీరిలో ఇంద్రుడు వైధుడు అని పిలవబడేవాడు, ఆయన లోకాలన్నింటిలో ప్రసిద్ధుడు.

ऊर्जौ वसिष्ठपुत्रस्तु स्तम्भः काश्यप एव च । भार्गवश्च तदा द्रोणो ऋषभोऽङ्गिरसस्तथा

ఊర్జుడు వశిష్ఠుని కుమారుడు, స్థంభుడు, కాశ్యపుడు, భార్గవుడు, ద్రోణుడు, ఋషభుడు, అంగిరసుడు.

पौलस्त्यश्चैव दत्तात्रिरात्रेयो निश्चलस्तथा । पौलहस्य च धावांस्तु एते सप्तर्षयः स्मृताः

పౌలస్త్యుడు, దత్తాత్రేయుడు, ఆత్రేయుడు, నిశ్చలుడు, పౌలస్త్యుని కుమారుడు ధావాను—ఇవాళ్లంతా ఏడుగురు ఋషులుగా గుర్తించబడ్డారు.

बृहद्गुहो नवश्चैव सुताश्चैते नव स्मृताः

బృహద్గుహుడు, నవుడు, వీరి తొమ్మిది మంది కుమారులు—ఈ తొమ్మిది మంది ప్రసిద్ధులు.

मनोः स्वारोचिषस्यैते पुत्रा वंशकराः स्मृताः । पुराणे परिसङ्ख्याता द्वितीयं चैतदन्तरम्

స్వారోచిష మనువు కుమారులు వీరే, వంశ స్థాపకులుగా గుర్తించబడ్డారు. పురాణంలో వీరిని రెండవ మన్వంతరానికి చెందినవారిగా పేర్కొన్నారు.

सप्तर्षयो मनुर्देवाः पितरश्च चतुष्टयम् । मूलं मन्वन्तरस्यैते तेषां चैवान्तरे प्रजाः

ఏడు ఋషులు, మనువు, దేవతలు, నలుగురు పితృదేవతలు — ఇవే మన్వంతరానికి మూలాలు. వీరి మధ్యలోనే అన్ని ప్రజలు పుట్టుతూ ఉంటారు.

ऋषीणां देवताः पुत्राः पितरो देवसूनवः । ऋषयो देवपुत्राश्च इति शास्त्रविनिश्चयः ॥२.१.

ఋషుల కుమారులు దేవతలు, దేవతల కుమారులు పితృదేవతలు. అందుకే, ఋషులు, దేవపుత్రులు అని శాస్త్రాలు నిర్ణయించాయి.

                 ६२.२१ मनोः क्षत्रं विशश्चैव सप्तर्षिभ्यो द्विजातयः । एतन्मन्वन्तरं प्रोक्तं समासान्न तु विस्तरात्

మనువు వంశంలో క్షత్రియులు, ప్రజలు పుట్టారు; ఏడు ఋషుల వంశంలో ద్విజులు పుట్టారు. ఇదే మన్వంతరమని సంక్షిప్తంగా చెప్పబడింది.

स्वायम्भुवेन विस्तारो ज्ञेयः स्वारोचिषस्य तु । न शक्यो विस्तरस्तस्य वक्तुं वर्षशतैरपि । पुनरुक्तबहुत्वात्तु प्रजानां वैकुले कुले

స్వాయంభువుడి కాలంలో సృష్టి ఎలా విస్తరించిందో తెలుసుకోవాలి. అలాగే స్వారోచిషుడి కాలంలోనూ. కానీ ప్రతి వంశంలో ప్రజలు పునఃపునః పుట్టడంవల్ల, ఆ విస్తారాన్ని వందల సంవత్సరాలు చెప్పినా పూర్తిగా వివరించలేము.

तृतीयस्त्वथ पर्याय औत्तमस्यान्तरे मनोः । पञ्च चैव गणाः प्रोक्तास्तान् वक्ष्यामि निबोधत

ఇప్పుడు మూడవ మన్వంతరంలో, ఉత్తమ మనువు కాలంలో ఐదు వర్గాలు ఉన్నాయని చెప్పబడింది. వాటిని నేను వివరంగా చెబుతాను, మీరు శ్రద్ధగా వినండి.

सुधामानश्च देवाश्च ये चान्ये वशवर्त्तिनः । प्रतर्द्दनाः शिवाः सत्या गणा द्वादश वै स्मृताः

సుధామానులు, దేవతలు, ఇతర విధేయులు, ప్రతర్దనులు, శివులు, సత్యులు — వీరు కలిపి పన్నెండు వర్గాలుగా గుర్తించబడ్డారు.

सत्यो धृतिर्दमो दान्तः क्षमः क्षामो धृतिः शुचिः । ईषोर्जाश्च तथा ज्येष्ठो वपुष्मांश्चैव द्वादश । इत्येते नामभिः क्रान्ताः सुधामानस्तु द्वादश

సత్యుడు, ధృతిః, దమః, దాంతః, క్షమ, క్షామః, ధృతిః, శుచిః, ఈషోర్జ, జ్యేష్ఠుడు, వపుష్మాన్ — వీరు పేర్లతో పన్నెండు మంది సుధామానులు.

सहस्रधारो विश्वात्मा शमितारो बृहद्वसुः । विश्वधाविश्वकर्मा च मनस्वन्तो विराड्यशाः

సహస్రధారుడు, విశ్వాత్మా, శమితారుడు, బృహద్వసు, విశ్వధా, విశ్వకర్మ, మనస్వంతుడు, విరాడ్యశ — వీరు కూడా ఉన్నారు.

ज्योतिश्चैव विभाव्यश्च कीर्त्तिमान् वंशकारिणः । अन्यानाराधितो देवो वसुधिष्णो विवस्वसुः

జ్యోతి, విభావ్య, కీర్తిమాన్, వంశకారిణి; ఇంకా పూజించబడే దేవుడు వసుధిష్ణుడు, వివస్వసు మరియు ఇతరులు.

दिनक्रतुः सुधर्मा च धृतवर्मा यशस्विनः । केतुमांश्चैव इत्येते कीर्तितास्तु प्रमर्द्दनाः

దినక్రతు, సుధర్మా, ధృతవర్మ, ప్రతిష్ఠితులు, కేతుమాన్ — వీరే ప్రమర్దనులు అని పిలవబడతారు.

हंसस्वरोऽहिहा चैव प्रतर्द्दनयशस्करौ । सुदानो वसुदानश्च सुमञ्जसविषावुभौ

హంసస్వరుడు, అహిహా, ప్రతర్దనుడు, యశస్కరుడు, సుదానుడు, వసుదానుడు, సుమంజసుడు, విషావుడు — వీరు ఇద్దరూ కూడ.

जन्तुवाहयतिश्चैव सुवित्तसुनयस्तथा । शिवा ह्येते तु विज्ञेया यज्ञिया द्वादशापराः ॥२.१.

జంతువాహుడు, యతి, సువిత్త, సునయ — వీరు శివులు. వీరు పన్నెండు మంది, యజ్ఞానికి యోగ్యులు.