శ్రీమద్వ్యాస మహర్షి వర్ణించిన ఈ భాగంలో, గజ జాతి, ఇతర ప్రాణుల ఉద్భవం, వారి లక్షణాలు, మరియు వర్ణనలను మనం తెలుసుకుంటాము. ఆకులిక గజాలు—శూలా, స్థూలా, శిరోదాంత, శ్వేత నఖాలు, బలమైన, శక్తివంతమైన గజాలు—ఇవి ఆకులికులు అని పిలవబడతాయి. పుష్పదంత, బృహత్సామా, షడ్దంత, దంతపుష్పవాన్, తామ్రవర్ణుడు—ఇతని కుమారుడు, తన సహచరులతో, దంతాలతో అలంకరించబడి ఉన్నాడు. అతని వంశంలో, మందమైన పెదాలు, అందమైన ముఖాలు కలిగినవారు, నల్లగా, సుందరంగా, ఉగ్రంగా, ముఖంపై వివిధ రుగ్మతల గుర్తులతో జన్మిస్తారు. సామ్న నుండి వామదేవుడు, కలికారం వంటి నల్లగా, జన్మించాడు; తరువాత వామనుడు, అతని భార్య ఆంగదా; వారి ఇద్దరు కుమారులు నీలవల్లి గుర్తులతో ఉన్నారు. వారిలో చండుడు, స్తంభంలాంటి తల, మెడ, విస్తృతమైన ఛాతీ, వేగవంతుడు; వారి కుటుంబంలో, వికలాంగ గజాలు, మనుషుల చేత బంధించబడినవి జన్మిస్తాయి. సుప్రతీకుడు, ఆకృతిలో గజాల్లో అతనికి సమానుడు లేరు; అతని ముగ్గురు కుమారులు ప్రహారీ, సంపాతీ, పృథుచిత్తి. అతని వంశంలో, పొడవైన తాలూకు, పెదాలు, మంచి తల, బొడ్డు కలిగిన గజాలు, సౌమ్యంగా, మహాగజాలుగా జన్మిస్తారు. అంజన నుండి అంజనా, సామ్న నుండి అంజనావతి జన్మించారు; వారి తల్లి ప్రసిద్ధి చెందింది, ఆయురాజుని ఇద్దరు కుమారులు కూడా ఉన్నారు. వారి వంశంలో, విభజిత తలలు, మెరుస్తున్న మేఘాల్లాంటి ఆకృతి, అందమైన, బలమైన, కమలవర్ణం, గుండ్రంగా, దంతరహితంగా, పసుపు, పొడవైన నోళ్లు కలిగిన గజాలు జన్మిస్తాయి. చంద్రమసా, సామ్న నుండి పింగళా, కమలంలాంటి ప్రకాశవంతురాలు జన్మించింది; ఆమె ఇద్దరు కుమారులు మహాపద్మ, ఉర్మిమాలి. అతని వంశంలో, సమానమైన గుణాలు కలిగిన, ఉగ్రంగా, బలమైన బొడ్డు కలిగిన, గజయుద్ధంలో ప్రియమైన గజాలు జన్మిస్తాయి. దేవతలు, రాక్షసులతో యుద్ధంలో విజయం కోసం ఈ గజాలను తీసుకున్నారు; తాము కోరుకున్న ఫలితాన్ని సాధించి, వీరు దిక్కులకు పంపబడ్డారు. వారి వంశంలో, దేవతలు అంగ, లోమపాద, సూత్రకారులకు శిక్షణ పొందిన గజాలను ఇచ్చారు. గజానికి వివిధ పేర్లు ఉన్నాయి: రెండు దంతాల వల్ల ద్విరద, చేతి వల్ల హస్తీ, సుంకం వల్ల కరీ, రక్షణ వల్ల వరణ, దంతాల వల్ల దంతీ, గర్జన వల్ల గజ; తిరుగుతూ ఉండడంవల్ల కుంజర, పర్వతాలకు విరుద్ధంగా ఉండడంవల్ల నాగ, మతంగ ముని నుండి మతంగ, రెండు వల్ల ద్విప, సామ్న నుండి జన్మించినవారు సామజ—ఇలా వారి పేర్ల వర్ణన ఉంది. వారికి జిహ్వ వెనక్కి తిరుగుతుంది, అది అగ్ని శాపం వల్ల వచ్చినదని చెప్పబడింది; బలహీనత, రహస్య లింగం, స్వయంభూ, దేవతల శాపం వల్ల కలిగినవి. దేవతలు, రాక్షసులు, గంధర్వులు, పిశాచులు, నాగలు, రాక్షసుల కుమార్తెలలో, వివిధ ఉద్భవాలు కలిగిన గజాలు జన్మించాయి. గజజాతి ఉద్భవం, వారి రూపం, పేర్ల వివరణ—ఈ సంగతులను విభావసు అనే గజ రాజుతో సంబంధించి తెలుసుకోవాలి. కౌశికులు మొదలైన వారు సముద్రం నుండి, తరువాత గంగ నుండి; అంజన వేరుబంధం నుండి, తూర్పు గజవనం ఏర్పడింది. వింధ్య పర్వతానికి ఉత్తరంగా, గంగా దక్షిణంగా, కరూషాలో గంగా ప్రవాహం నుండి సుప్రతీకుడి వనం ఏర్పడింది. మరో సరిహద్దు, ఉత్తరం, ఆవేదిసు ప్రాంతం నుండి, ఇది పంచమ వనం, "కుడుము ఆకృతివారు" అనే వనం గుర్తించబడింది. మరో సరిహద్దు, లౌహిత్య నది, సముద్రానికి పడమరగా, యముని వనం పర్వతాల వెంట విస్తరించబడి ఉంది. భూతి, రుద్రుని సేవకులను, వివిధ రూపాలవారిని—కొంత మంది పొడవుగా, కొంత మంది సన్నగా, కొంత మంది ఎత్తుగా, కొంత మంది చిన్నగా, కొంత మంది సమానంగా—జన్మించించింది. వారికి వేలాడే చెవి, వేలాడే పెదాలు, వేలాడే జిహ్వ, వేలాడే ఛాతీ, బొడ్డు; కొంత మంది ఒకే రూపంలో, కొంత మంది ద్విరూపంలో, కొంత మంది బరువైన పిరుదులతో, మందమైన కాళ్లతో ఉన్నారు. చెరువులు, సరస్సులు, సముద్రాలు, నదీ తీరాల్లో నివసించే వారు; నల్ల, తెల్ల, నీల, ఎరుపు, ముదురు రంగులవారు. పచ్చగా, చిత్తడిగా, పొగరంగు, పసుపు, అడవి గాడిదల వంటి కఠినంగా; ముంజా గడ్డి వంటి జుట్టుతో, గడ్డితో, నాగాలను యజ్ఞోపవీతంగా ధరించే వారు. బయటకు వచ్చిన కళ్ళు, వికృత కళ్ళు, పలుచగా ఉన్న కళ్ళు, అనేక కళ్ళు; అనేక తలలు, తల లేని వారు, ఒక తల ఉన్నవారు. ఉగ్రంగా, భయంకరంగా, గడ్డితో, ఎక్కువ గడ్డితో; అంధులు, జుట్టు ముడిచినవారు, చిన్నవారు, గుర్రాల్లా అరుస్తూ ఉండేవారు. చెరువులు, సరస్సులు, సముద్రాలు, నదీ తీరాల్లో నివసించే వారు; ఒక చెవి, పెద్ద చెవి, శంఖాకార చెవి, చెవి లేని వారు. దంతాలు కలిగినవారు, పంజాలు కలిగినవారు, దంతాల లేని వారు, రెండు జిహ్వలు కలిగినవారు; ఒక చేతి, రెండు చేతులు, మూడు చేతులు, చేతులు లేని వారు. ఒక కాలు, రెండు కాళ్లు, మూడు కాళ్లు, అనేక కాళ్లు; గొప్ప యోగబలంతో, గొప్ప శక్తితో, తీవ్రమైన తపస్సుతో, అపారమైన బలంతో. ఎక్కడైనా తిరుగుతూ, నిర్బంధంగా, బ్రహ్మాన్ని తెలుసుకుని, ఏ రూపమైనా ధరించగలవారు; భయంకరంగా, క్రూరంగా, శుద్ధంగా, మంగళంగా, ధర్మవంతంగా, వాక్పటువుగా ఉన్నారు. కూసా గడ్డి చేతిలో, పెద్ద జిహ్వ, పెద్ద చెవి, పెద్ద దంతాలు; చేతులతో, నోళ్ళతో, తలతో తినేవారు, కపాలాలతో అలంకరించబడినవారు. ధనుర్ధారులు, గద, ఖడ్గ, శూలం ధరించే వారు; అగ్ని వంటి నోళ్ళు, అగ్ని వంటి కళ్ళు, వివిధ మాలలు, గంధాలు ధరించే వారు. భోజనం, మాంసం తినేవారు, అనేక రూపాలవారు, అందమైనవారు; రాత్రి, సంధ్య సమయంలో తిరిగే వారు, భయంకరులు, కొందరు సౌమ్యులు, పగటిపూట తిరిగే వారు, రాత్రిపూట తిరిగే వారు, చూడడానికి కష్టమైనవారు, భయంకర రాత్రి సంచారులు. వారికి ఇతరుల భయం, విధి భయం లేవు; వారి మనస్సులు నిర్లిప్తంగా ఉంటాయి; భార్య, కుమారుడు లేరు, ఎందుకంటే వారి వీర్యం పైకి ప్రవహిస్తుంది. వందల, వేల జీవులు, తమ స్వబలంతో నియంత్రితులై—ఇవన్నీ, మహాత్ములు, భూతి కుమారులుగా ప్రకటించబడ్డారు. పసుపు రంగు కూష్మాండాలు మళ్లీ జన్మించాయి; పసుపు రంగు పిశాచ జంటలు కూడా జన్మించాయి; పసుపు రంగు కారణంగా, ఆ పిశాచులు మాంసాహారులు. పదహారు జంటలు, వారి వంశాలు ప్రస్తుతం ఉన్నాయి; మాంసాహారులు మరియు వారి సంతతి మొదలుకొని, నేను వారి పేర్లు చెబుతాను. చగల, చగలీ, వక్ర, వక్రముఖీ, సూచి, సూచి ముఖ—ఇవి ఆ పదహారు గుంపుల్లోని కొన్ని జంటలు. ఇలా, ఈ భాగంలో గజ వంశాలు, వారి లక్షణాలు, ఇతర శక్తిమంత జీవులు, వారి రూపాలు, వారి ఉద్భవం, మరియు విశేషాలను మనం తెలుసుకున్నాము.