వాయుపురాణమ్

ప్రాచీన కాలంలో, ప్రజాపతి దక్షుడు తన సంతానాన్ని విస్తరించాలనే సంకల్పంతో, మహాబలశాలులు అయిన హర్యశ్వులను సమీకరించాడు. వారు యువకులు, అనుభవం లేని వారు. అప్పుడు మహర్షి నారదుడు వారిని ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు: ‘‘మీరు ఇంకా చిన్నవారు, అనుభవం లేనివారు. ఈ భూమికి క్రింద, పైన, మధ్యలో ఏముందో మీకు తెలియదు. అలాంటప్పుడు మీరు సంతానాన్ని ఎలా సృష్టించగలరు? భూమి పరిమాణం ఏమిటి? ఏమి సృష్టించాలి? ఇది తెలియకుండానే సృష్టి చేయడం సరికాదు. తక్కువగా చేసినా, ఎక్కువగా చేసినా, తప్పే.’’ నారదుని ఈ మాటలు విని, హర్యశ్వులు అన్ని దిక్కులకూ వెళ్లిపోయారు. వారు వాయువు మార్గంలో ప్రయాణించి, అక్కడే నశించిపోయారు. అప్పటి నుండి, వారు ఇంతవరకు తిరిగి రాలేదు; గాలిలో సంచరిస్తూనే ఉన్నారు. ఈ విధంగా, వాయువు మార్గంలో ప్రవేశించిన ఆ మహర్షులు నశించిపోయారు. తన కుమారులు అంతా పోయిన తరువాత, ప్రజాపతి దక్షుడు, ప్రచేతసుని కుమారుడు, వైరిణి నుండి మరొకసారి వెయ్యి మంది కుమారులను సృష్టించాడు. వీరిని శబలాశ్వులు అంటారు. వీరు కూడా సంతానాన్ని పెంపొందించాలనే కోరికతో, మునుపటి నారదుని మాటలను మళ్ళీ విన్నారు. ఆ మహాబలులు పరస్పరం ఇలా అన్నారు: ‘‘మహర్షి నారదుడు చెప్పింది సత్యమే. మన సహోదరుల మార్గాన్నే మనం అనుసరించాలి. ఇందులో సందేహం లేదు.’’ భూమి పరిమాణాన్ని తెలుసుకున్న తరువాత, ఆనందంగా సంతానం సృష్టిద్దాం అనుకున్నారు. కానీ, వారు కూడా అన్ని దిక్కులకూ వెళ్లి, మునుపటిలాగే తిరిగి రాలేదు. వారు నదులు సముద్రంలో కలిసిపోయినట్లు, తిరిగి రాలేకపోయారు. అప్పటి నుండి, ఒక సహోదరుడు ఇంకొక సహోదరుని వెతికే ప్రయత్నం చేస్తే, అతడూ అలాగే నశించిపోతాడు. దీన్ని తెలిసినవాడు అలాకూడదని గ్రహించాలి. శబలాశ్వులు కూడా పోయిన తరువాత, కోపంతో ఉన్న దక్షుడు నారదుని శపించాడు: ‘‘నీవు నాశనం కావాలి. గర్భంలో నివసించాలి’’ అని. అప్పటినుండి, ఆ మహాత్ములు కూడా నశించిన తరువాత, దక్షుడు వైరిణి నుండి అరవై మంది ప్రసిద్ధికొందిన కుమార్తెలను సృష్టించాడు. ఆ సమయంలో, కశ్యపుడు తన భార్య కోసం వారిని స్వీకరించాడు. అలాగే ధర్ముడు, సోముడు, ఇతర మహర్షులు కూడా వారిని భార్యలుగా స్వీకరించారు. ఈ దక్షుని సృష్టిని యథార్థంగా తెలిసినవాడు దీర్ఘాయువు, ప్రఖ్యాతి, శుభఫలితాలు, సంతానం పొందుతాడు. ఇప్పుడు వైవస్వతమనువంతరంలో దేవతలు, దానవులు, దైత్యుల ఉద్భవాన్ని వివరంగా చెబుతాను. ముందుగా ధర్ముని సహజ ఉద్భవాన్ని చెబుతాను: అరుంధతీ, వసుర్యామీ, లంబా, భాను, మరుత్వతీ, సంకల్పా, ముహూర్తా, సాధ్యా, విశ్వా—ఈ పది మంది కుమార్తెలను దక్షుడు ధర్మునికి భార్యలుగా ఇచ్చాడు. సాధ్యా నుంచి ధర్మునికి పన్నెండు మంది సాధ్యులు జన్మించారు. వీరు మహాభాగ్యశాలులు, ఛందస్సుల నుంచి పుట్టినవారు, యజ్ఞాల్లో భాగస్వాములు. దేవతలను తెలిసినవారు, వీరిని దేవతల్లో శ్రేష్ఠులుగా పేర్కొంటారు. జయులు, సంతానాన్ని కోరుతూ, బ్రహ్మా ముఖం నుంచి దేవతలుగా సృష్టించబడ్డారు. ప్రతి మన్వంతరంలో వీరు మంత్రరూపంలో ఉన్నారు. వారిలో దర్శ, పౌర్ణమాస, బృహద్య, రథంతర, చిత్తి, విచిత్తి, ఆకూతి, కూతి, విజ్ఞాత, విజ్ఞాత, మనో, యజ్ఞ—ఇవే జయుల పేర్లు. బ్రహ్మ శాపంతో, వారు మళ్ళీ జన్మించి, స్వాయంభువ మన్వంతరంలో ఓడిపోయారు. స్వారోచిష మన్వంతరంలో తుషితులు, ఉత్తమ మన్వంతరంలో సత్యులు, తామస మన్వంతరంలో హరి, రైవత మన్వంతరంలో వైకుంఠులు, చాక్షుష మన్వంతరంలో ఛందస్సుల నుంచి పుట్టిన సాధ్యులు దేవతలుగా ప్రసిద్ధికొందారు. ఈ ధర్ముని పన్నెండు సాధ్యులు అమరులు, మహాభాగ్యశాలులు. చాక్షుష మన్వంతరంలో వీరిని అనుసరించేవారు. గతంలో, స్వారోచిష మన్వంతరంలో తుషితులు దేవతలు, చాక్షుష మన్వంతరంలో పరస్పరం ఇలా మాట్లాడుకున్నారు: ‘‘మనంతా సాధ్యులలో ప్రవేశిద్దాం. వచ్చే మన్వంతరంలో మనమే వారిగా అవుతాం. అది మనకు మేలుగా ఉంటుంది.’’ అని. అలా చెప్పి, వారు అందరూ చాక్షుష మన్వంతరంలో మళ్ళీ స్వాయంభువ ధర్ముల నుంచి పుట్టారు. అక్కడ నర, నారాయణ, విపశ్చిత్, ఇంద్ర, సత్య, హరి—ఇవరు మునుపు తుషితులు. స్వారోచిష మన్వంతరంలో నివసించారు. తుషితులు సాధ్యులుగా మారిన వారి పేర్లు: మనో, అనుమంత, ప్రాణ, నర, యాన; అలాగే చిత్తి, హయ, నయ, హంస, నారాయణ, ప్రభవ, విభు—ఇలా పన్నెండు మంది సాధ్యులు జన్మించారు. మునుపటి స్వాయంభువ, స్వారోచిష మన్వంతరాల్లో పేర్లు ఇలా ఉండేవి. ఇప్పుడు మళ్ళీ తుషితుల పేర్లు వినండి: ప్రాణ, అపాన, ఉదాన, సమాన, వ్యాన; అలాగే చక్షుః (దృష్టి), శ్రోత్ర (శ్రవణ), ప్రాణ (జీవశక్తి), స్పర్శ (స్పర్శ), బుద్ధి (వివేకం), మనసు—ఇవి తుషితులుగా గుర్తించబడ్డాయి. వసువు కుమారులు వసువులు. వీరు సాధ్యుల కన్నా చిన్నవారు. వసువుల ఎనిమిది మంది: ధర, ధ్రువ, సోమ, ఆప, అనల, అనిల, ప్రత్యూష, ప్రభాస. ధర కుమారుడు ద్రవిణ, అలాగే హుతహవ్యవాహ. ధ్రువ కుమారుడు భవ, ఇతడే కాలుడు, లోకాలను చూపించే వాడు. సోమునికి ప్రసిద్ధికొందిన కుమారులు వర్చా, బుధుడు (గ్రహజ్ఞుడు); వీరు రోహిణి నుంచి జన్మించారు, మూడు లోకాల్లో ప్రసిద్ధులు. ధార కుమారులు మికలిల; చంద్రునికి ముగ్గురు కుమారులు. ఆప కుమారుడు వైతండ్య, అలాగే శమ, శాంత. అగ్ని కుమారుడు కుమారుడు (స్కందుడు లేదా సనత్కుమారుడు) పాదశక్తి నుంచి జన్మించాడు; అగ్ని కుమారుడు కుమారుడు రేడు పొదల్లో జన్మించాడు. అతని శాఖలు: శాఖ, విశాఖ, నైగమేయ—వీరు అతని వెనుక భాగం నుంచి పుట్టారు. అనిలునికి భార్య శివా; వారి కుమారుడు మనోజవ. అనిలునికి ఇద్దరు కుమారులు: అవిజ్ఞాతగతి, మనోజవ. ప్రత్యూష కుమారుడు ముని దేవలుడు; దేవలునికి ఇద్దరు కుమారులు: క్షమావత్, మనీషిన్—వీరు జ్ఞానవంతులు. ఇలా, ప్రజాపతి దక్షుని సృష్టి, ధర్ముని వంశావళి, వసువులు, సాధ్యులు, తుషితులు, దేవతలు, వారి జన్మాల వివరాలు మహర్షులు వర్ణించారు. ఈ సృష్టి చరిత్రను యథార్థంగా తెలుసుకున్నవారు దీర్ఘాయుష్కులు, ప్రసిద్ధులు, ధన్యులు, సంతానసంపన్నులు అవుతారు.