వాయుపురాణమ్

పౌరవరాజవంశంలో మహాపౌరవునికి ప్రసిద్ధి చెందిన కుమారుడు రుక్మరథుడు జన్మించాడు. ఆ రుక్మరథునికి కుమారుడిగా సుపార్శ్వుడు రాజ్యాన్ని పాలించాడు. సుపార్శ్వుని కుమారుడు ధర్మశీలుడైన సుమతి. సుమతికి వినయశీలుడైన సనతి జన్మించాడు; అతని కుమారుడు కృతుడు. ఈ కృతుడు మహాత్ముడైన కౌతుమ హిరణ్యనాభుని శిష్యుడు. అతడు సామవేద సంహితలను ఇరవై నాలుగు శాఖలుగా నేర్చుకున్నాడు. వీటిని తూర్పు పఠనములుగా, సామగాయకుల రచనలుగా గుర్తించబడతాయి. పౌరవవంశంలో కార్తి ఉగ్రాయుధుడనే పరాక్రమశాలి కూడా జన్మించాడు. ఈ ఉగ్రాయుధుడు తన శౌర్యాన్ని ప్రదర్శించి పృశతుని పూర్వీకుడిని సంహరించాడు; పాంచాళ దేశాధిపతి, బాహుబలుడు నీలుడిని సంహరించాడు. ఉగ్రాయుధునికి క్షేముడు కుమారుడిగా జన్మించాడు; క్షేముని కుమారుడు సువీరుడు, అతనికి నృపంజయుడు, నృపంజయునికి వీరరథుడు. వీరందరూ పౌరవునిగా పిలవబడతారు. అజమీఢుడు, నీలినీ యోగంలో నీలుడు జన్మించాడు. అతని ఘోరతపస్సుతో సుషాంతి పుట్టాడు. సుషాంతికి పురుజాను కుమారుడు, పురుజానుకి ఋక్షుడు. ఆ ఋక్షుని సంతానంగా ముద్గలుడు, శ్రీంజయుడు, బృహదిషు రాజు, ధైర్యవంతుడైన యవీయాన్, ఐదవవాడిగా కంపిల్యుడు జన్మించారు. ఈ ఐదుగురి రక్షణార్థం వారి తండ్రి వారిని ఉద్దేశించి, “ఈ ఐదుగురు స్వస్థతతో రాజ్యాలను పాలిస్తున్నారు,” అని చెప్పాడు. వీరి సంరక్షణ చాలు; వీరే పాంచాళులు. ముద్గలుని సంతానంగా మౌద్గల్యులు జన్మించారు—వీరు ద్విజాతులు అయిన క్షత్రియులు. ఈ అంగిరసులు, పక్కవైపునకు ఆశ్రయంగా ముద్గలుని కంఠవంశీయులుగా పిలువబడతారు. ముద్గలుని పెద్ద కుమారుడు వేదవిద్యలో ప్రావీణ్యం గలవాడు, ప్రఖ్యాతి గలవాడు. ఇంద్రసేన అనే మహిళ గర్భవతి అయి, బధ్యశ్వుడు జన్మించాడు; బధ్యశ్వునికి మెనకా పేరుతో జంటలు జన్మించారని పురాణంలో వినిపించేది. మెనకా ద్వారా రాజర్షి దివోదాసుడు, ప్రసిద్ధి చెందిన అహల్యా జన్మించారు. అహల్యా శారద్వతునికి కుమారుడిని ప్రసవించింది. ఆమెకు జన్మించినవాడు శతానందుడు—మహర్షులలో ప్రథముడు. అతనికి సత్యధృతి అనే కుమారుడు జన్మించాడు; అతడు ధనుర్విద్యలో ప్రావీణ్యం కలవాడు, సత్యనిష్ఠుడు. ఒకసారి సత్యధృతి ముందుకు ఒక అప్సరసు రాగా, అతని వీర్యం కుళాయలపై పడింది, అక్కడే సంయోగం జరిగింది. ఆ శిశువును వేటకు వచ్చిన శంతను దయతో ఎత్తుకున్నాడు; అతడు కృపుడిగా ప్రసిద్ధి చెందాడు. అతని ద్వారా గౌతమీ అనే కృపీ జన్మించింది. వీరే శారద్వతుని సంతానమైన ఋతథ్యులు, గౌతమ వంశీయులు. ఇప్పుడు దివోదాసుని సంతానం గురించి చెబుతాను. దివోదాసునికి మిత్రయు అనే కుమారుడు జన్మించాడు; అతడు వేదవిద్యలో నిపుణుడు. మైత్రేయునికి స్మృతుడు జన్మించాడు; వీరంతా ఈ వంశానికి చెందుతారు. వీరంతా ఈ వంశంలో ఆశ్రయంగా భార్గవులు, క్షత్రియులు అయ్యారు. వారిలో విద్యావంతుడైన రాజు చ్యవనుడు జన్మించాడు; అతనికి ప్రతిరథుడు జన్మించాడు. చ్యవనుని కుమారుడు సుదాసుడు, అతనికి సౌదాసుడు, సహదేవుడు, సోమకుడు కుమారులుగా జన్మించారు. వంశం క్షీణించినప్పుడు అజమీఢుడు తిరిగి జన్మించాడు; అతనికి సోమకుడు కుమారుడిగా జన్మించాడు. ఆ మహాత్ముడైన సోమకునికి నూరుమంది కుమారులు జన్మించారు. అజమీఢుని కుమారులలో సోమకుడే ప్రముఖుడు; అతని చిన్న కుమారుడు పృశతుడు—ద్రుపదుని తాత. పృశతునికి కుమారుడిగా ధృష్టద్యూమ్నుడు, అతనికి ధృష్టకేతు కుమారుడిగా జన్మించాడు. అజమీఢుని ప్రధాన భార్య ధూమినీ కుమారులకు తల్లి. తరువాత జన్మలో ఆమె వంద సంవత్సరాలు ఘోరతపస్సు చేసింది; తక్కువ ఆహారం తీసుకుంటూ, యజ్ఞాగ్నికి పక్కన శుద్ధతతో ఉండేది. ఆమె దినరాత్రి కుశ గడ్డి మీదే నిద్రించేది. ఆ ధూమ్రవర్ణాలో అజమీఢుడు తిరిగి జన్మించాడు. ఆమె ద్వారా అజమీఢుడు ఋక్షుని, సీతకు అన్నయ్యను కనికొన్నాడు. ఋక్షునికి సంవరణుడు కుమారుడు; సంవరణునికి కురు జన్మించాడు. ఆ కురు, ప్రయాగానికి వచ్చి, కురుక్షేత్రాన్ని స్థాపించాడు. అతడు అక్కడ సంవత్సరాల తరబడి దున్నాడు. దున్నుతుండగా ఇంద్రుడు ప్రత్యక్షమై వరమిచ్చాడు; ఆ భూమి పవిత్రంగా, మంగళకరంగా మారి, సద్గుణులు సందర్శించే స్థలమైంది. ఆ కురువంశీయులు రాజులలో ప్రముఖులుగా నిలిచారు. కురునికి ప్రియమైన కుమారులు సుధన్వుడు, జహ్నువు. పరిక్షిత్ మహారాజు, అతని కుమారుడు అరిమర్దనుడు. సుధన్వునికి కుమారుడిగా సుహోత్రుడు జన్మించాడు; అతడు జ్ఞానవంతుడు. సుహోత్రునికి చ్యవనుడు కుమారుడు; అతడు ధర్మబద్ధుడూ, ధనవంతుడూ. చ్యవనునికి కృతుడు కుమారుడు; అతడు ఘోరతపస్సుతో యజ్ఞాలు నిర్వహించాడు. ఆ రాజుకు ప్రసిద్ధి చెందిన కుమారుడు, ఇంద్రునికి మిత్రుడు, వీరుడైన వసువు జన్మించాడు; అతడు ఆకాశంలో సంచరించాడు, విద్యోపరిచరుడుగా ప్రసిద్ధి చెందాడు. విద్యోపరిచరునికి గిరికా ద్వారా ఏడుగురు కుమారులు జన్మించారు: మహారథుడు, భగధరుడు, బృహద్రథుడు, ప్రత్యగ్రహుడు, మణివాహనుడుగా ప్రసిద్ధి చెందిన కుశుడు, మాథైల్యుడు, లలిత్తుడు, ఏడవవాడిగా మత్స్యకాలుడు. బృహద్రథునికి ప్రసిద్ధి చెందిన కుమారుడు కుశాగ్రుడు; కుశాగ్రునికి బలవంతుడైన ఋషభుడు కుమారుడు. ఋషభునికి ధర్మనిష్ఠుడైన పుష్పవాన్ కుమారుడు; పుష్పవానునికి ధైర్యశాలి సత్యహితుడు కుమారుడు. సత్యహితునికి సుధన్వుడు కుమారుడు; అతనికి పరాక్రమవంతుడైన ఊర్జ్యుడు కుమారుడు. ఊర్జ్యునికి నభసుడు కుమారుడు; అతనికి మహాశక్తివంతుడైన కుమారుడు జన్మించాడు. ఆ కుమారుడు రెండు భాగాలుగా జన్మించి, వృద్ధాప్యశక్తితో కలిసిపోయాడు. అతడే బాహుబలుడు, జరాసంధుడు.