వాయుపురాణమ్

సమరుని కుమారులు పర, సత్వద, మరొకరు—మొత్తం ముగ్గురు—ధర్మగుణాలతో ప్రసిద్ధులు. పరుని కుమారుడు వృష. వృషునికి సుకృతీ అనే కుమారుడు జన్మించాడు; అతడు పుణ్యకర్మలతో విభ్రజ అనే సంతానాన్ని పొందాడు. విభ్రజునికి అనూహ అనే రాజు కుమారుడయ్యాడు; ఇతడు శుక మహర్షికి అల్లుడయ్యి, మహాకీర్తిశాలి ఋషిని పుట్టించాడు. అనూహునికి బ్రహ్మదత్తుడు అనే మహాతపస్వి కుమారుడు. బ్రహ్మదత్తునికి యోగసునుడు, ఆ తరువాత విశ్వక్షేను అనే రాజు జన్మించాడు. ధీరులైన వీరి కుమారులు తప్పుదారి పట్టి రాజ్యాలు చేపట్టారు. విశ్వక్షేను కుమారుడు ఉదక్షేను. అతని తరువాత భల్లాతుడు రాజయ్యాడు; భల్లాతుని కుమారుడు జనమేజయుడు. జనమేజయుని కోసం ఉగ్రాయుధుడు అన్నివిధాలా రాజులను సంహరించాడు. ఇక్కడ ఉగ్రాయుధుడు ఎవరివాడు? అతను ఏ వంశానికి చెందాడు? ఎందుకు అతడు అన్ని రాజులను నాశనం చేశాడు? ఈ ప్రశ్నలపై కథ కొనసాగుతుంది. ద్విమీధుని కుమారుడు యవీనరుడు, అతని కుమారుడు స్థిరుడు, అతని కుమారుడు సత్యధృతి. సత్యధృతి కుమారుడు దృఢనేమి, దృఢనేమికి సువర్మా అనే రాజు కుమారుడు. సువర్మాకు శక్తిశాలి, ఖ్యాతిగాంచిన సార్వభౌముడు జన్మించాడు; అతడు భూమండలానికి ఏకఛత్రాధిపతిగా ప్రసిద్ధి పొందాడు. ఈ మహావంశంలో పవిత్రుడైన పౌరవుని కుమారుడు జన్మించాడు; మహత్పౌరవుని కుమారుడు రుక్మరథుడు అనే రాజు. రుక్మరథునికి సుపార్శ్వుడు, సుపార్శ్వునికి ధర్మాత్ముడు సుమతి. సుమతికి వినయశీలుడైన సనతి జన్మించాడు; అతని కుమారుడు కృతుడు. కృతుడు మహాత్ముడైన కౌతుమ హిరణ్యనాభుని శిష్యుడు; అతని ద్వారా సామవేద సంహితలు ఇరవై నాలుగు శాఖలుగా బోధించబడ్డాయి. వీటిని సామగులు స్వీకరించి తూర్పు పాఠాంతరాలుగా గుర్తించబడ్డాయి. కార్తి ఉగ్రాయుధుడు పౌరవుని వంశానికి చెందిన వీరుడు. అతడు పరాక్రమాన్ని ప్రదర్శించి పృశతుని పూర్వీకుడిని సంహరించాడు; బాహుబలిశాలి, పంచాలాధిపతి నీలుడిని కూడా హతమార్చాడు. ఉగ్రాయుధుని కుమారుడు ప్రసిద్ధుడైన క్షేముడు; క్షేమునికి సువీరుడు, సువీరునికి నృపంచయుడు, నృపంచయునికి వీరరథుడు. వీరందరిని పౌరవులు అని గుర్తిస్తారు. అజమీఢునికి నీలినితో కలసి నీలుడు జన్మించాడు; అతని ఘోరతపస్సుతో సుశాంతి జన్మించాడు. సుశాంతికి పురుజాను, పురుజానునికి ఋక్షుడు. ఋక్షుని నుండి అయిదుగురు కుమారులు, వారి వంశాలు ప్రబలాయి—ముద్గలుడు, సృంజయుడు, బృహదిషు రాజు, ధైర్యవంతుడైన యవీయాన్, ఐదవవాడిగా కంఫిల్యుడు. ఈ అయిదుగురి రక్షణ కోసం వారి తండ్రి వారికి ఉపదేశించాడు: ‘‘ఈ అయిదుగురిని తెలిసికొనుడి; వీరందరికి సంపన్నమైన రాజ్యాలు ఉన్నాయి.’’ వీరి రక్షణ చాలనిపించి, వీరిని పంచాలులు అని పిలిచారు. ముద్గలుని వంశంలో మౌద్గల్యులు—క్షత్రియ వంశానికి చెందిన ద్విజులు—జన్మించారు. ఈ అంగిరసులు ఇక్కడ ఆశ్రయం పొందగా, ముద్గలుని కంఠగోత్ర ముద్గలులు అయ్యారు. ముద్గలుని పెద్ద కుమారుడు వేదపారంగతుడూ, మహాకీర్తిశాలీ. ఇంద్రసేన అనే ఆమె గర్భంలో బధ్యశ్వుడు జన్మించాడు; బధ్యశ్వుని నుండి మెనకా అనే కవలలు జన్మించారు, పురాణప్రసిద్ధంగా. దివోదాసుడు రాజర్షి, అతని సోదరి ప్రసిద్ధి చెందిన అహల్యా; అహల్యా శారద్వతునికి కుమారుడిని ప్రసవించింది. శారద్వతునికి జన్మించిన శతానందుడు ఋషిశ్రేష్ఠుడు; అతని కుమారుడు సత్యధృతి, ధనుర్వేదంలో నిపుణుడు. ఒకసారి సత్యధృతి తన ముందు అప్సరసును చూశాడు; అతని వీర్యం ముళ్ల పొదలపై పడింది, అక్కడే సంయోగం జరిగింది. దయతో, వేటకు వచ్చిన శంతను ఆ శిశువును తీసుకున్నాడు; అతడు కృపగా ప్రసిద్ధి పొందాడు, అతని ద్వారా గౌతమీ కృపీ కూడా జన్మించింది. ఇవే శారద్వతుని సంతానమైన ఋతథ్యులు, గౌతమ గోత్రానికి చెందినవారు. ఇప్పుడు దివోదాసుని వంశాన్ని చెబుతాను. దివోదాసుని కుమారుడు మిత్రాయు, వేదవిశారదుడు; మిత్రాయుని కుమారుడు స్మృతుడు—ఇవీ ఈ వంశానికి చెందుతారు. వీరందరూ ఈ వంశంలో ఆశ్రయం పొందగా, భార్గవులు, క్షత్రియ సంబధితులు అయ్యారు. వీరిలో చ్యవనుడు అనే విద్వాంసుడు జన్మించాడు, అతని ద్వారా ప్రతిరథుడు. చ్యవనుని కుమారుడు సుదాసుడు; సౌదాసుడు, సహదేవుడు, సోమకుడు అతని కుమారులు. వంశం క్షీణించినప్పుడు అజమీఢుడు పునర్జన్మ పొందాడు; అతని కుమారుడు సోమకుడు. ఆ మహాత్మా సోమకునికి వంద మంది కుమారులు జన్మించారు. అజమీఢుని కుమారులలో, మహాత్ముడైన సోమకునికి పృశతుడు చిట్టడిగా జన్మించాడు; అతడే ద్రుపదుని తాత. అతని కుమారుడు ధృష్టద్యుమ్నుడు, ధృష్టకేతు అతని కుమారుడు. అజమీఢుని ప్రథమ భార్య ధూమినీ, కుమారులకు తల్లి. తర్వాత జన్మలో ఆమె వంద సంవత్సరాలు ఘోరతపస్సు చేసింది; తక్కువ ఆహారం తీసుకుంటూ, యజ్ఞాగ్నికి సేవ చేస్తూ, క్షామంగా, నిశ్చలంగా ఉండేది. ఆ మహావ్రతధారిణి రాత్రి, పగలు కుశగ్రాసంపైనే నిద్రించేది; ఆమెలో ధూమ్రవర్ణ అనే రూపంలో మహాబలశాలి అజమీఢుడు జన్మించాడు. ఆయన ధూమ్రవర్ణపై ఋక్షుని పుట్టించాడు—సీతకు అన్నయ్య; ఋక్షుని కుమారుడు సంవరణుడు, సంవరణునికి కురు జన్మించాడు. కురు, ప్రయాగానికి వచ్చి, అక్కడే కురుక్షేత్రాన్ని స్థాపించాడు; అతడు గొప్ప శక్తితో ఆ భూమిని సంవత్సరాల తరబడి యొకడే కలుపుతూ సాగించాడు. అతడు కలుపుతుండగా, ఇంద్రుడు ప్రత్యక్షమై వరమిచ్చాడు; దాంతో ఆ భూమి పవిత్రంగా, మంగళకరంగా మారింది, ధర్మశీలులు అక్కడ నివసించేలా అయింది.