వాయుపురాణమ్

ఓ రాజనూ, సంతానానికి విత్తనం సమర్పించినవాడే కుమారుని యమలోకము నుంచి కాపాడతాడు. నీవు గర్భాన్ని పోషించినవాడవు, కాబట్టి శకుంతలను నిర్లక్ష్యం చేయవద్దు. భరతుడు మూడు భార్యల ద్వారా తొమ్మిది మంది కుమారులను పొందాడు. అయితే ఆ రాజు వారిని తనకు యోగ్యులు కాదని నిరాకరించాడు. దాంతో ఆ తల్లులు కోపంతో తమ కుమారులను యమలోకానికి పంపించాయి. అందువల్ల ఆ రాజుని సంతానం విస్తరించలేదు. ఆ తరువాత, మరుతులు ఒక కుమారుని తీసుకొని బృహస్పతికి అప్పగించారు. మరుతులు యజ్ఞశక్తితో భరద్వాజుడిని తీసుకెళ్లారు. అక్కడ, మహాత్ముడైన భరద్వాజుని జననం, మరుతుల చేత భరతుని వద్దకు చేరడం వివరించబడింది. ఒకసారి, తన భార్య ప్రసవానికి సమీపిస్తుండగా, మునివర్యుడు అక్కడే ఉన్నాడు. అప్పుడు తన సోదరుని భార్యను చూచి, బృహస్పతి ఆమెతో ఇలా అన్నాడు: ‘‘ఓ సుందరీ! నీ దేహాన్ని అలంకరించు. నాకు సమ్మిళితిని అనుమతించు.’’ అప్పుడు ఆమె వినయంగా సమాధానం ఇచ్చింది: ‘‘ప్రభూ, నేను గర్భవతిని. నా గర్భం పరిపక్వమైంది, అది స్వయంగా బ్రహ్మను పలుకుతోంది.’’ ‘‘మీ విత్తనం తప్పకుండా ఫలిస్తుంది, కాని ఇది ధర్మ విరుద్ధం’’ అని ఆమె చెప్పగా, బృహస్పతి చిరునవ్వుతో ఇలా సమాధానమిచ్చాడు. ‘‘నీవు వినయునికి ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ ఉపదేశించకూడదు’’ అని చెప్పి, ఆయన హర్షంతో ఆమెను బలవంతంగా సమ్మిళితికి ప్రేరేపించాడు. ఆ సమయంలో గర్భస్థుడు ఆనందంతో బృహస్పతిని ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు: ‘‘తండ్రి బృహస్పతీ, నేను ఇక్కడ ముందే ఉన్నాను.’’ ‘‘నీ విత్తనం తప్పదు, కాని ఇద్దరికీ చోటు లేదు’’ అని గర్భస్థుడు చెప్పగా, బృహస్పతి కోపంతో ఇలా అన్నాడు: ‘‘ప్రపంచంలోని సర్వ ప్రాణులు కోరే సమయాన నీవు నన్ను నిరోధించావు. అందుచేత నీవు దీర్ఘకాలం అంధకారంలో ఉండాలి.’’ బృహస్పతికి విత్తనం ఆమె పాదాల మధ్యలోని మార్గాన్ని మూసివేసింది. అందువల్ల ఆ శిశువు ఇద్దరి మధ్యలో నిలిచిపోయాడు. వెంటనే ఆ బాలుడు జన్మించగానే మమతా ఇలా చెప్పింది: ‘‘ఓ బృహస్పతీ, నేను నా ఇంటికి వెళ్తాను. ఇతడే భరద్వాజుడు.’’ అలా చెప్పి ఆమె వెళ్లిపోయింది. ఆ సమయంలో ఆ కుమారుడు వదిలిపెట్టబడ్డాడు. ‘‘ఇతడిని బాగా పోషించు’’ అని చెప్పడంతో అతడు భరద్వాజుడుగా ప్రసిద్ధి చెందాడు. తల్లి, తండ్రి ఇద్దరూ వదిలిపెట్టిన ఆ శిశువును మరుతులు దయతో తీసుకుని వెళ్లారు. అదే సమయంలో భరతుడు మరుతులతో పాటు తనకు కుమారుడు కలగాలని వాంఛతో, వివిధ యజ్ఞాలు నిర్వహించాడు. అయినా కుమారుడు కలగకపోవడంతో మరలా మరుత్సోమ యజ్ఞాన్ని నిర్వహించాడు. ఆ యజ్ఞఫలితంగా మరుతులు సంతోషించి, బృహస్పతికి కుమారుడైన జ్ఞానవంతుడైన భరద్వాజుని భరతుని కుమారుడిగా ఇచ్చారు. కుమారుడిని పొందిన భరతుడు ఆనందంతో ఇలా అన్నాడు: ‘‘నా వంశం మళ్లీ స్థాపించబడింది. నీ వల్ల నేను సంతృప్తిని పొందాను, మహానుభావా!’’ ఇంతకుముందు భరతుని సంతానం వృథా అయింది కనుక భరద్వాజుని విథథుడు అని కూడా పిలిచారు. భరద్వాజుడు బ్రాహ్మణుడిగా జన్మించినా, క్షత్రియుడిగా మారాడు. అతడిని ద్విముఖ్యాయనుడు, అంటే ఇద్దరు తండ్రులతో ఉన్నవాడిగా స్మరించబడతాడు. విథథుడు జన్మించిన తరువాత భరతుడు స్వర్గానికి వెళ్లాడు. భూమిపై విథథుని వారసుడు భువమన్యుడు. భువమన్యునికి నలుగురు కుమారులు పుట్టారు. వారు మహాభూతాలవలె మహాశక్తిశాలులు—బృహత్క్షత్రుడు, నరుడు, గాగ్రుడు, భీముడు. నరుని కుమారుడు సంకృతి. అతనికి గురువీర్యుడు, త్రిదేవుడు అనే ఇద్దరు శక్తిశాలి కుమారులు, వీరిని సంకృతులు అంటారు. గాగ్రుని వారసులు శినిబద్ధుడి ద్వారా జన్మించారు. వారిని గాగ్ర్యులు, ద్విజక్షత్రియులు అంటారు. భీముడు మహాపరాక్రమశాలి. అతని భార్య విశాల అతనికి ముగ్గురు కుమారులను ప్రసవించింది—త్రయ్యారుణి, పుష్కరిణి, మూడవవాడు కోతి. మొదటి ఇద్దరు మహర్షులుగా ప్రసిద్ధి చెందారు, కోతి క్షత్రియ వంశానికి చెందినవాడు. గాగ్రులు, సంకృతులు, వీర్యులు ద్విజులు, వీరందరికీ క్షత్రియ లక్షణాలున్నాయి. వీరు అంగిరస వంశాన్ని ఆశ్రయించారు. ఈ వంశాన్ని బ్రహత్క్షత్రునికి చెందినదిగా వివరించబడుతుంది. బృహత్క్షత్రుని వారసుడు సుహోత్రుడు, ధార్మికుడు. సుహోత్రుని వారసుడు హస్తిని. అతడు హస్తినాపురాన్ని స్థాపించి ఆ నగరానికి తన పేరును పెట్టాడు. హస్తినికి ముగ్గురు కుమారులు—అజామీధుడు, ద్విమీధుడు, పురుమీధుడు. అజామీధుని కుమారులు శభులు, వారు మహావంశాన్ని నిలిపిన ప్రతిష్ఠాత్ములు. వారు దీర్ఘతపస్సు చేసి ధర్మపాలక రాజులయ్యారు. భరద్వాజుని అనుగ్రహంతో వారి వంశాన్ని వివరంగా వినుము. అజామీధుడు కేసినిలో కాంతను కనుగొన్నాడు. అతని కుమారుడు మేధాతిథి; అతనికి కాంతాయన బ్రాహ్మణులు జన్మించారు. ధూమినిలో అజామీధుడు బృహద్వసు అనే రాజును కనుగొన్నాడు. బృహద్వసుని కుమారుడు బృహద్విష్ణువు, అతని కుమారుడు బృహత్కర్మ, అతని కుమారుడు బృహద్రథుడు. అతని కుమారుడు విశ్వజిత్, విశ్వజిత్ కుమారుడు సేనజిత్. సేనజిత్‌కు నాలుగు కుమారులు—రుచిరాశ్వుడు, కావ్యుడు, ధృఢధనుర్దారి రాముడు, వత్సుడు (అవంతకుడు రాజు). వీరిని పరివత్సరులు అంటారు. రుచిరాశ్వుని వారసుడు ప్రథుశేనుడు, అతని కుమారుడు పరుడు, పరుని కుమారుడు నీపుడు. నీపుడికి వంద మంది కుమారులు పుట్టారు. వారు నీపులు అనే రాజులుగా ప్రసిద్ధి చెందారు. వారిలో కీర్తివర్ధనుడు వంశాన్ని స్థాపించిన ప్రతిష్ఠాత్ముడు. కాంపిల్యంలో సమర అనే రాజు ఉండేవాడు, అతడు చేష్టసమరుడిగా ప్రసిద్ధి చెందాడు. ఇలా భరతుని వంశం, భరద్వాజుని జననం, తదనంతర వంశపరంపరలు మహిమాన్వితంగా విస్తరించాయి.