వాయుపురాణమ్

ఒకప్పుడు, దుర్మార్గుడైన ఓ మనిషి తన తండ్రిని ఇలా తిడుతూ చెప్పాడు: ‘‘నీ నడవడిక చెడిపోయింది. ఇప్పుడు నేను నిన్ను విడిచిపెడుతున్నాను. నీ కర్మల ప్రకారం నీవు వెళ్లిపో. నీవు కళ్ళు లేని వాడవు, వృద్ధుడవు, పోషించడానికి కష్టమైనవాడవు. అందుకే నిన్ను విడిచిపెడుతున్నాను. నిన్ను పాపాత్ముడిగా భావిస్తున్నాను.’’ అతడు తన తండ్రిని పదే పదే దూషించి, చేతులతో పట్టుకుని, ఒక పెట్టెలో పెట్టి గంగానదిలో వేయించేశాడు. ఆ పెట్టె గంగలో ప్రవాహంతో ఏడురోజులు తేలుతూ, సముద్రాన్ని చేరింది. అప్పుడు ధర్మార్థ నిపుణుడైన, ధర్మాత్ముడైన విరోచనుని కుమారుడు బలి మహారాజు, తన భార్యతో కలిసి ప్రవాహం దగ్గర ఆ పెట్టె మునిగిపోతుండగా చూశాడు. బలి రాజు దయతో ఆ పెట్టెను తీసి, లోపల ఉన్న వృద్ధుడిని తన అంతఃపురంలో ఆశ్రయింపజేశాడు. అతనికి మంచి భోజనాలు, రుచికరమైన పదార్థాలు ఇచ్చి పోషించాడు. ఆ వృద్ధుడు తృప్తిపడి, బలి మహారాజుకి కోరిన వరాన్ని ఇచ్చేందుకు సిద్ధమయ్యాడు. దానవుల్లో శ్రేష్ఠుడైన బలి, తన సంతానాభివృద్ధి కోసం వరాన్ని కోరాడు: ‘‘భాగ్యశాలివైన ప్రభూ! గౌరవాన్ని ఇచ్చేవాడవు. నా భార్యతో కలిసి, ధర్మసంపన్నులైన, ఐశ్వర్యవంతులైన కుమారులను ప్రసాదించు.’’ దీనికి ఆ మహర్షి ‘‘అలా జరుగుతుంది’’ అని సమ్మతించాడు. వెంటనే బలి తన భార్య సుదేష్ణను ఆ మహర్షికి పంపించాడు. కాని అతను అంధుడూ వృద్ధుడూ కావడంతో, సుదేష్ణ తన స్థానంలో ఒక శుద్రజాతి దాసిని అలంకరించి, మహర్షికి పంపించింది. ఆ దాసిలో, ఆత్మనిగ్రహం కలిగిన, ధర్మాత్ముడైన మహర్షి ఇద్దరు కుమారులను పుట్టించాడు—కక్షీవంత్, చక్షుష్. వీరిద్దరూ మహాశక్తిశాలులు. బలి రాజు వారిని చూసి, అన్ని కర్మకాండాలలో, వేదాలలో విద్యాభ్యాసం చేయించించాడు. వారు జ్ఞానంలో, ధర్మంలో ప్రతిభావంతులయ్యారు. అప్పుడు బలి మహర్షిని చూస్తూ ‘‘వీరు నా కుమారులు’’ అన్నాడు. మహర్షి ‘‘కాదు’’ అని చెప్పినా, బలి ‘‘వీరు నా వారే’’ అని వాదించాడు. ‘‘వీరు శుద్రస్త్రీ ద్వారా పుట్టినవారు అయినా, నీవు నమ్మకపోయే రూపంలోనే నీవే’’ అని చెప్పాడు. ‘‘నన్ను అంధుడని, వృద్ధుడని, నీ భార్య సుదేష్ణ నాకు గౌరవం ఇవ్వకుండా, దాసిని పంపించింది’’ అని మహర్షి వివరించాడు. అప్పుడు బలి ఆ మహర్షిని మళ్ళీ ప్రసన్నపరచడానికి ప్రయత్నించాడు; తన భార్యను మందలించాడు. చివరకు సుదేష్ణను అలంకరించి, నిజంగా మహర్షికి సమర్పించాడు. ఆ సమయంలో మహర్షి దీర్ఘతమసుడు సుదేష్ణను ఇలా పరీక్షించాడు: ‘‘ఈ పెరుగు, ఉప్పు కలిపిన మిశ్రమాన్ని, అలాగే ఈ శరీరాన్ని, నువ్వు అసహ్యపడకుండా పాదం నుండి తల వరకు మెల్లగా నాకాలి. అప్పుడు నీకు ఆశించిన కుమారులు కలుగుతారు.’’ రాణి మహర్షి చెప్పినట్లు అన్నిటినీ చేసింది. కాని మలాన్ని చూసినప్పుడు అసహ్యపడి దాన్ని తాకలేదు. ఆపై మహర్షి ‘‘నీవు దాన్ని ముట్టుకోకపోవడంతో, నీ పెద్ద కుమారుడు మలరహితుడిగా జన్మిస్తాడు’’ అన్నాడు. రాణి ‘‘ప్రభూ! నాకు అలాంటి కుమారుడు వద్దు’’ అని వేడుకుంది. మహర్షి ‘‘ఇది నీ తప్పు, తప్పక జరుగుతుంది. అయినా నీకు మరో కుమారుణ్ని ప్రసాదిస్తాను’’ అన్నాడు. ‘‘అతను మలరహితుడైనా, ఇంకేదో లోపం ఉంటుంది’’ అని చెప్పాడు. దీర్ఘతమసుడు ఆమె గర్భాన్ని తాకి, ‘‘నీవు నేడు నా చేతుల ద్వారా తినిన పెరుగు నీ గర్భాన్ని నింపింది. పూర్ణచంద్రుని రోజున సముద్రం నిండినట్లుగా నీవు ఐదుగురు కుమారులను పొందుతావు. వారు దేవపుత్రులవలె ప్రభావంతులు, వీరులు, యజ్ఞకారులు, ధర్మనిష్ఠులు’’ అని వరమిచ్చాడు. ఆ విధంగా సుదేష్ణకు పెద్ద కుమారుడిగా అంగుడు జన్మించాడు; అతని వంశంలో వంగుడు, కలింగుడు, పుండ్రుడు, బ్రహ్ముడు కూడా పుట్టారు. ఆ సమయంలో, బలి వంశంలో ఈ ఐదుగురు పుట్టారు. వీరిని బలి మహర్షి దీర్ఘతమసునికి అప్పగించాడు. అయితే, ఒక కారణంగా బ్రహ్మదేవుడు మహర్షి సంతానాన్ని హరిచేశాడు, తద్వారా అతడు తన భార్యలతో సంతానం కలగకుండా చేశాడు. ఆ తరువాత మహర్షి మానవస్త్రీలలో సంతానం కలిగించాడు. ఆ సమయంలో సురభి (గోవు) అతనితో ప్రసన్నంగా ఇలా చెప్పింది: ‘‘నీవు గోవుల ధర్మాన్ని అనుసరించి న్యాయంగా ప్రవర్తించావు. అందుకే నేను సంతోషించాను. అదే ధర్మంతో నిన్ను విడుదల చేస్తున్నాను.’’ ‘‘కాబట్టి, నీ లోని అంధకారాన్ని ఈరోజు తొలగిస్తున్నాను—ఇప్పుడు చూడు. బార్హస్పత్యుని ఏదైనా పాపం నీ శరీరంలో మిగిలి ఉంటే, దాన్నీ నేను ఊపిరి పీల్చి పోగొడతాను; వెంటనే నీ అంధకారం పోయింది, దృష్టి కలిగింది.’’ దీర్ఘతమసుడు యవ్వనంతో, దీర్ఘాయుష్మంతుడిగా, కళ్ళతో పునర్జన్మించాడు. ఆ గోవుల వల్ల అతడికి గౌతముడు అనే పేరు కలిగింది. తర్వాత కక్షీవానుడు తన తండ్రితో కలిసి పర్వతవాసుల వద్దకు వెళ్లి, తండ్రి ఆజ్ఞ మేరకు మహాతపస్సు చేశాడు. చాలాకాలం తరువాత, అంధకారం తొలగిన ఆ మహర్షి, తన లోపాలను విడిచి, బ్రహ్మనిష్ఠను పొందాడు. తండ్రి అతనికి ‘‘పుత్రా! నాకిప్పుడు నీవు ఉన్నావు. నీవు నా నిజమైన కుమారుడివి. నీ వల్ల నేను సంతృప్తుడిని’’ అన్నాడు. తర్వాత కక్షీవానుడు ఆత్మనిగ్రహంతో బ్రహ్మలోకాన్ని పొందాడు; బ్రహ్మనిష్ఠను పొంది, వెయ్యి మంది కుమారులను పుట్టించాడు. ఆ కక్షీవానుని కుమారులు గౌతములు అనే పేరుతో, నల్లని వర్ణంతో ప్రసిద్ధికెక్కారు. ఇక్కడ దీర్ఘతమసుడు, బలి, విరోచనుని వంశ కథ పూర్తయింది. ఈ రెండు వంశాల కలయిక, వారి సంతానం వివరించబడింది. బలి తన ఐదుగురు పాపరహిత కుమారులను ఇక్కడ రాజ్యస్థాపన చేశాడు. అతడు కూడా యోగసిద్ధుడై, యోగాన్ని ఆశ్రయించి, అందరికీ కనబడకుండా, తగిన సమయాన్ని ఎదురుచూస్తూ సంచరిస్తున్నాడు. అంగుని వంశంలో రాజర్షి అయిన దధివాహనుడు పుట్టాడు; సుదేష్ణ తప్పిదం వల్ల అనపానుడు జన్మించాడు. అనపానునికి దివిరథుడు అనే రాజు కుమారుడు; దివిరథునికి ధర్మరథుడు అనే జ్ఞానవంతుడైన రాజు కుమారుడు.