వాయుపురాణమ్

ఔర్వుని వంశంలో నుండి వంద మంది కుమారులు జన్మించారు; జమదగ్ని వంశంలోనూ, భృగువంశీయులలో వేలాది మంది భార్గవులు తరతరాలుగా పుట్టారు. ఇతర ఋషులలో కూడా భార్గవులు ఉన్నారు—వత్స, విశ్వ, అశ్విషేణ, పాండ, పథ్య, శౌనక—ఈ ఏడుగురు భార్గవ శాఖలకు ప్రతినిధులుగా ప్రసిద్ధి చెందారు. ఇప్పుడు అంగిరసుల వంశక్రమాన్ని వినండి. అగ్ని మహాముని వంశంలోనుంచి భరద్వాజులు, గౌతములు, ముఖ్యమైన అంగిరసులు—దివ్యమైన, మహత్తరమైన దేవతలు—జన్మించారు. మరీచి కుమార్తె సురూపా, కార్దమీ, స్వరాట్, మరియు మనువు కుమార్తె పథ్య—ఈ ముగ్గురు అథర్వణుని భార్యలు. వీరే అంగిరసుల భార్యలు, వీరి సంతానం గురించి ఇప్పుడు చెప్పబడుతుంది. వీరి ద్వారా అథర్వణుని సంతానం, మహత్తర తపస్సుతో, పవిత్రాత్మలైన వారిచే జన్మించింది. సురూప నుండి బృహస్పతి జన్మించాడు; స్వరాట్ నుండి గౌతముడు జన్మించాడు; వామదేవుడు, ఉతథ్యుడు, ఉశిజుడు కూడా జన్మించారు. పథ్యా కుమారుడు ధిష్ణు; మానసుని నుండి సంవర్తుడు; అలాగే విచిత్త, ఆయస్య; ఉతథ్యుని కుమారుడు శరద్వాన్. అశిజ, దీర్ఘతమ, వామదేవుని కుమారుడు బృహదుత్థ; ధిష్ణుని కుమారులు సూధన్వ, ఋషభ; సూధన్వుని కుమారులు రథకారులు—దివ్య ఋషులుగా ప్రసిద్ధి చెందారు. బృహస్పతి కుమారుడు భరద్వాజుడు విశ్వప్రసిద్ధుడు. ఇప్పుడు సంవర్తుడు, అంగిరసుడు, దేవతల్లో అంగిరసులు గురించి వినండి. బృహస్పతి తమ్ముళ్లు దేవతలలో అంగిరసులుగా ప్రసిద్ధి పొందారు. అంగిరసునికి సురూప నుండి పుట్టిన కుమారులు ఔరస అంగిరసులు: ఔదార్య, ఆయు, ధనుర్, దక్ష, దర్భ, ప్రాణ, హవిష్మాన్, హవిష్ణు, క్రతు, సత్య—ఇవి పది మంది. అయస్యుని నుండి ఉతథ్యుడు, వామదేవుడు, ఉశిజుడు; భరద్వాజులు, శాంకృతికులు, గార్గ్య-కాణ్వులు, అథీతరులు. ముద్గలులు, విష్ణువృద్ధులు, హరితులు, వాయవులు, భాక్షులు, భరద్వాజులు, ఆర్షభులు, కింభయులు కూడా. ఇవే అంగిరసుల పదిహేను శాఖలు. ఇంకా అనేక అంగిరసులు ఇతర ఋషులలో, ఇతర వంశాల్లో కూడా గుర్తించబడ్డారు. ఇప్పుడు మరీచి వంశాన్ని వివరించబోతున్నాను. మరీచి వంశంలో నుండి స్థావరజంగమములైన సమస్త లోకమూ ఉద్భవించింది. మరీచి సంతానం కోసం జలాలను ధ్యానించాడు. ఆ జలాల నుండి సర్వగుణసంపన్నుడు, సంతానధన్యుడు, తేజోమయుడు, దిితి అనే కుమారుడు జన్మించాడు. ఆయన జ్ఞానులు మనసులో స్మరించు, పూజించు, స్తుతించు వాడు. అంతట అన్నీ జలాలు సమాహృతమయ్యాయి; ప్రభువు వాటిలో నివసించాడు; తన మనస్సును వాటిలో ఏకాగ్రపరిచి, ఒకనిని సృష్టించాడు. ప్రాణికర్త అయిన అరిష్టనేమి అనే ప్రభువు, వధౌవేశంలో మరీచిని, సూర్యునిలా ప్రకాశించే కుమారుడిని పుట్టించాడు. అతడు సంతానం కోసం జలాల్లో నిలబడి, సద్గుణుల మాటలను ధ్యానిస్తూ ఏడు వేల సంవత్సరాలు తపస్సు చేశాడు; తద్వారా అతడు అపూర్వుడయ్యాడు. కశ్యపుడు, సావిత్రుని జ్ఞానంలో ప్రావీణ్యుడై, బ్రహ్మకు సమానుడయ్యాడు; ప్రతి మన్వంతరంలో బ్రాహ్మణుని అంసంగా జన్మిస్తాడు. దక్షుడు తన కుమార్తెల కోసం అని చెప్పినప్పుడు, సంతానం కోపంతో 'కశ్య' అనే మద్యం తాగారు. హశ్చేకస అనే మద్యం బ్రహ్మ మద్యం అని తెలుసుకోవాలి; కశ్య మద్యం అని ఋషులు గుర్తించారు; కశ్యపుడు కశ్య తాగినందున ఆ పేరు పొందాడు. దుర్వాక్యాల వలన దక్షుడు కోపంతో కశ్యపుని శపించాడు. తరువాత బ్రహ్మ ఆదేశానుసారం దక్షుడు తన కుమార్తెలను కశ్యపునికి ఇచ్చాడు; వారు అందరూ వేదవిదుషీలు, లోకాల తల్లులయ్యారు. ఈ ఋషుల పవిత్ర కథను—వారు వారు వర్ణించిన వారు—వినేవారు, చదివేవారు దీర్ఘాయుష్మంతులు, పుణ్యాత్ములు, పవిత్రులు, పరమానందానికి పాత్రులు అవుతారు; ఇది చదివి, వినడం ద్వారా పాపములన్నీ తొలగిపోతాయి. ఇంతట మునులు రోమహర్షణునిని ఇలా అడిగారు: "ఇప్పుడు ఆరవ ప్రాణిక్రియ అనంతరం, చాక్షుషమన్వంతరంలో, స్వయంభువ మనువు వంశంలో సహజ సృష్టి మొదలైంది." దక్షుడు, స్వయంభువుని ఆజ్ఞతో, తనే ప్రాణులను సృష్టించాడు; స్థావరజంగమములను ఉత్పత్తి చేశాడు; మనువు వైవస్వతుని యుగంలో, దక్షుడు నాలుగు రకాల ప్రాణులను సృష్టించడం ప్రారంభించాడు—గర్భజ, అండజ, స్వేదజ, ఉద్భిజ్జ. పది వేల సంవత్సరాలు అతడు ఘోరమైన తపస్సు చేశాడు, అనిమాది యోగశక్తులతో కూడి. ఆ మహాప్రతాపుడు తనను తానే విభజించి, మనుష్యులను, సర్పాలను, రాక్షసులను, దేవతలను, అసురులను, గంధర్వులను—తనకే సమానమైన రూప, ఐశ్వర్య, తేజోమయులైన వారిని—సృష్టించాడు. అదే విధంగా, ఆనందంగా వివిధ ప్రాణులను సృష్టించాలనే ఉత్సాహంతో, మరిన్ని స్థిరచర ప్రాణులను, తన మనసులోంచి పుట్టించాడు. ఋషులు, దేవతలు, గంధర్వులు, మనుష్యులు, సర్పాలు, రాక్షసులు, యక్షులు, ప్రేతాలు, పిశాచులు, పక్షులు, పశువులు, మృగాలు—ఇవన్నీ సృష్టించాడు. కానీ, తన మనసుతో సృష్టించిన ఆ ప్రాణులు విస్తరించలేదు. దీనిని మహాదేవుడు జ్ఞానంతో పరిశీలించాడు. వివిధ ప్రాణులను సృష్టించేందుకు సంతానోత్పత్తి విధానాన్ని ఆశించి, అతడు అసిక్ని అనే విరణుని కుమార్తెను భార్యగా స్వీకరించాడు. ఆమె గొప్ప తపస్సుతో, లోకాల్ని పోషించే శక్తితో కూడినది; ఆమె ద్వారా స్థావరజంగమములైన ఈ జగత్తంతా నిలబడి ఉంది. ఇక్కడ ప్రాచేతస దక్షుడు, విరిణుని ఉత్తమ కుమార్తె అసిక్ని ని వివాహం చేసుకున్న విషయాన్ని వివరించే రెండు శ్లోకాలు చెప్పబడతాయి. దక్షుడు, నాగబిలాల సమూహాన్ని నదులు, పర్వతాలలో విడిచిపెట్టినప్పుడు, గర్వంతో, మహాశక్తితో ముందుకు సాగాడు. అతడిని చూసిన మునులు ఇలా చెప్పారు: "ఇక్కడే ప్రాణులు స్థాపించబడతారు; మొదట ఇక్కడ, ఆ తరువాత రెండవ సారి దక్షుడు, ప్రాణికర్తగా, స్థాపిస్తాడు." క్రమంగా, బిలాల సమూహాలకు వచ్చి, ప్రాచేతసుని కుమారుడు దక్షుడు, విరిణుని కుమార్తె అసిక్ని ని వివాహం చేసుకున్నాడు. ఆ తరువాత, ప్రాచేతసుని కుమారుడు దక్షుడు, మహాప్రతాపుడు, అసివాన్ ప్రాంతంలో వైరిణితో కలిసి, వేల మంది మహాశక్తిశాలి కుమారులను ఉత్పత్తి చేశాడు. వారిని చూసిన బ్రహ్మకుమారుడు, అందరి ప్రియుడు, మహాత్ముడు నారదుడు, వారి విస్తరణను అడ్డుకోవాలనే ఉద్దేశంతో, వారిని నాశనానికి దారితీసే మాటలు చెప్పి, తనపై శాపాన్ని తెచ్చుకున్నాడు.