వాయుపురాణమ్

శుక్రుడు, ఉశనసుడు అని కూడా పిలవబడతాడు; కవి అనే పేరుతో కూడా ప్రసిద్ధి చెందాడు. పితృదేవతల మానస పుత్రీ అయిన అంగి, సోమపానులు, శుక్రునికి భార్యగా అయ్యింది. ఆమె ద్వారా శుక్రునికి నలుగురు కుమారులు కలిగారు. బ్రహ్మనుయొక్క తేజస్సుతో శుక్రుడు బ్రహ్మజ్ఞులలో ప్రథముడయ్యాడు. అదే అంగి ద్వారా శుక్రునికి నలుగురు కుమారులు జన్మించారు. ఈ నలుగురు: త్వష్ట్రి, వరుత్రి, శండ, మార్క, వీరు సూర్యుని తేజస్సుతో ప్రకాశిస్తూ, బ్రహ్మ సమాన శక్తితో ఉన్నారు. వరుత్రి కుమారులు: రంజన, పృథు, అష్మి, జ్ఞానవంతుడైన బృహద్గిర — వీరు బ్రహ్మనిష్ఠులు, దేవతారాధకులు. అధర్మయుక్త యజ్ఞాన్ని నాశనం చేయాలనే ఉద్దేశంతో వారు మనువుని చేరుకుని, యజ్ఞంలో పాల్గొన్నారు. ధర్మం విస్మరించబడుతున్నదని చూసిన ఇంద్రుడు మనువుతో ఇలా అన్నాడు: ‘‘ఈ వారితోనే నీకు యజ్ఞాన్ని నిర్వహించిస్తాను.’’ ఇంద్రుని మాటలు విని వారు అక్కడి నుంచి వెళ్లిపోయారు. వారు వెళ్లిపోయిన తరువాత, ఇంద్రుడు ధర్ముని భార్యలను, ధర్ముని మనస్సును బంధన నుండి విడుదల చేసి, ఆమెను వెంబడించాడు. అంతలో, ఇంద్రుని నాశనానికి ప్రయత్నిస్తున్న ఆ తపస్వులు తిరిగి అక్కడికి వచ్చారు. ఇంద్రుడు దుష్టులను సంహరించాడు; ఆ తరువాత, దేవదేవుడైన ఆగ్నియుని యజ్ఞ వేదిక దక్షిణ భాగంలో నిద్రించాడు. ఆ సమయంలో, సాల-మృగాలు వారిని భక్షించగా, వారి తలలు పడిపోయాయి; ఆ తలల నుంచి పండు చెట్లు (తాటి) పుట్టాయి. ఇలా వరుత్రి కుమారులు యజ్ఞంలో ఇంద్రునిచేత హతమయ్యారు. ఆ తరువాత దేవయాని, శుక్రుని కుమార్తెగా ప్రసిద్ధి చెందింది. త్వష్ట్రి కి త్రిశిరస్ అనే మహానుభావుడు, అనేక రూపాలతో జన్మించాడు; విశ్వకర్మ, యముడు అని కూడా పిలవబడతాడు, విశ్వరూపుని తమ్ముడు. భృగువుని ద్వారా భృగువులు, దేవర్షులు, మొత్తం పన్నెండు కుమారులు జన్మించారు; దేవతా అయిన ఆమె వారిని జన్మించించింది. కవ్యులు కూడా భృగుని కుమారులే. ఈ పన్నెండు భృగువులు: భువన, భావన, క్రతు, శ్రవా, మూర్తా, వ్యశయ, వ్యశృష, ప్రసవ, అజ — వీరు యజ్ఞదేవతలుగా ప్రసిద్ధి. పాలోమీ, ఒక కుమారుని జన్మించించింది; అతడు గొప్ప విద్యావంతుడు, ఆత్మనిగ్రహం కలవాడు, శక్తిశాలి. ఎనిమిదవ నెలలో గర్భంలో ఉండగా దుర్మార్గచర్య వల్ల బాధించబడి, చ్యవనుడు జన్మించాడు; అతడు ప్రచేతసుని కుమారుడు. ప్రచేతసుని ద్వారా, చ్యవనుడి కోపంతో, అధ్వానుడు — వృద్ధాప్యములేని వాడు — జన్మించాడు. భార్గవుడు, సుకన్యతో ఇద్దరు కుమారులను పొందాడు: ఆత్మవాన్, దధీచ — వీరు ధర్మవంతులు. దధీచుని ద్వారా, సరస్వతీ దేవితో, సారస్వతుడు జన్మించాడు. ఆత్మవాన్ భార్యగా నాహుష వంశానికి చెందిన రుచీ ఉంది. ఆత్మవాన్ ద్వారా, గొప్ప కీర్తి కలిగిన ఋషి ఊర్వుడు జన్మించాడు; అతడు తొడను చీల్చుకొని బయటకు వచ్చాడు. ఔర్వుడు అగ్నిలా ప్రకాశించాడు. ఋచీకుడు, సత్యవతితో జమదగ్నిని పొందాడు; భృగు వంశంలో, రుచీ ద్వారా రుద్ర, విష్ణు వంశానికి చెందిన వారు జన్మించారు. విష్ణు వంశానికి చెందిన అగ్నివలన జమదగ్ని జన్మించాడు; జమదగ్నికి భార్యగా రెణుక ఉంది. ఆమె ద్వారా రాముడు జన్మించాడు; అతడు ఇంద్రుని సమాన శక్తి కలిగి, బ్రాహ్మణ-క్షత్రియ లక్షణాలతో, అపారమైన తేజస్సుతో ఉన్నాడు. ఔర్వుని వంశంలో నూరుగురు కుమారులు, జమదగ్నికి వంశంలో వేలాది భార్గవులు వరుసగా జన్మించారు. ఇతర ఋషులలో, భార్గవులు వంశబాహ్యంగా ప్రసిద్ధి: వత్స, విశ్వ, అశ్విషేణ, పాండ, పాథ్య, శౌనక — వీరు ఏడుగురు భార్గవ శాఖలు. ఇప్పుడు అంగిరసుల వంశాన్ని వర్ణిస్తాను; అగ్నిని వంశంలో, భరద్వాజులు, గౌతములు, అంగిరసులు, ప్రకాశవంతులు, శక్తివంతులైన దేవతలు జన్మించారు. అథర్వనునికి మూడు భార్యలు: మరీచి కుమార్తె సురూపా, కార్దమి, స్వరాట్; మరియు మను కుమార్తె పాథ్యా. వీరు అంగిరసుల భార్యలు; వారి సంతానాన్ని వివరించబోతున్నాను. వీరి ద్వారా అథర్వనుని వారసులు జన్మించారు; వారు వంశాన్ని నిలుపుతూ, గొప్ప తపస్సు ద్వారా, పవిత్రాత్మలు. సురూపా ద్వారా బృహస్పతి, స్వరాట్ ద్వారా గౌతముడు; వామదేవ, ఉతథ్య, ఉశిజ కూడా జన్మించారు. పాథ్యా ద్వారా ధిష్ణు, మానస నుండి సంవర్తుడు; విచిత్త, ఆయస్య, ఉతథ్యుని కుమారుడు శరద్వాన్. అశిజ, దీర్ఘతమా, వామదేవుని కుమారుడు బృహదుత్థ; ధిష్ణుని కుమారులు సుధన్వన్, ఋషభ; సుధన్వన్ కుమారులు; రథకారులు — దేవ ఋషులు, ప్రసిద్ధ ఋషులు; బృహస్పతికి కుమారుడు భరద్వాజ — అతడు గొప్ప కీర్తి గలవాడు. ఇప్పుడు సంవర్తుడు, అంగిరసుడు, దేవతలలో అంగిరసులు గురించి వర్ణన. బృహస్పతికి తమ్ముళ్లు దేవతలలో అంగిరసులు. సురూపా ద్వారా అంగిరసునికి జన్మించిన కుమారులు: ఔదార్య, ఆయు, ధనుర్, దక్ష, దర్భ, ప్రాణ, హవిష్మాన్, హవిష్ణు, క్రతు, సత్య — వీరు పది మంది ఔరస అంగిరసులు. ఆయస్య ద్వారా ఉతథ్య, వామదేవ, ఉశిజ; భరద్వాజులు, శాంకృతికులు, గార్గ్య-కాణ్వులు, అతీతరులు. ముద్గలులు, విష్ణువృద్ధులు, హరితులు, వాయవులు, భాక్షులు, భరద్వాజులు, ఆర్షభులు, కింభయులు కూడా. ఇవి అంగిరసుల పది మరియు ఐదు శాఖలు. ఇంకా అనేక అంగిరసులు ఇతర ఋషులలో, వంశబాహ్యంగా ప్రసిద్ధి. ఇప్పుడు మరీచి వంశాన్ని వర్ణిస్తాను; అతడి సంతానుల ద్వారా సమస్త ప్రాణికోటి, చరాచర జగత్తు జన్మించింది. మరీచి, సంతానం కోసం, జలాలను ధ్యానించాడు. వాటిలో నుంచి, అన్ని గుణాలతో, వంశాన్ని నిలుపుతూ, ప్రకాశవంతంగా, దితి అనే కుమారుడు జన్మించాడు. అతడు జ్ఞానవంతులచే గౌరవించబడతాడు. అంతకు ముందు, సమస్త జలాలను సమాహ్వానం చేసి, ప్రభువు వాటిలో నివసించాడు; తన మనసును వాటిలో కేంద్రీకరించి, ఒక సంతానాన్ని సృష్టించాడు. ప్రాణికోటి ప్రభువు, అరిష్టనేమి అనే పేరుతో, అపారమైన వాడుగా, వధౌవేశాలో మరీచిని, సూర్యుని వంటి ప్రకాశంతో జన్మించించాడు. సంతానం కోసం, అతడు జలాల్లో నిలబడి, సద్గుణాల మాటలను ధ్యానిస్తూ, ఏడు వేల సంవత్సరాలు తపస్సు చేశాడు; ఆ తరువాత అతడు అపరిమితుడయ్యాడు. కశ్యపుడు, సావిత్రి విద్యలో నిపుణుడు, బ్రహ్మతో సమానుడయ్యాడు; ప్రతి మన్వంతరంలో, అతడు బ్రాహ్మణ భాగంగా జన్మిస్తాడు. దక్షుడు ‘‘ఇది కుమార్తెల కోసం’’ అని చెప్పినప్పుడు, సంతానం కోపంతో ‘‘కశ్య’’ అనే మద్యం తాగారు. ఈ విధంగా, ఋషుల వంశాలు, వారి సంతానాలు, దేవతా వంశాలు, యజ్ఞాలు, ధర్మాలు, ధ్యానాలు — సమస్త జగత్తు జన్మించిన విధానాన్ని ప్రాచీన ఋషులు వివరించారు.