వాయుపురాణమ్

ప్రాచీన కాలంలో, పరమేశ్వరుడు ద్వంద్వ జంటను అభివృద్ధి చేసి, వారి తేజస్సును అభివృద్ధి చేశాడు. ఆ సమయంలో దేవతలు, వేదజ్ఞులు, రాజర్షులు—అందరికీ వేద మంత్రాలలో భక్తి, భూతాధిపతుల గుణాలు, అనంతమైన బ్రహ్మతత్త్వం, సత్యం, భూమిపై పరమ తపస్సు వంటి లక్షణాలు ప్రసాదించబడ్డాయి. అక్కడ ఉన్న మనందరం—బ్రహ్మ, బ్రాహ్మణులు, చరాచర జగత్తు—అందరూ నీ సంతానమే, ప్రభూ! మొదట మరీచిని, దేవతలు, ఋషులతో కలిపి సృష్టించిన తర్వాత, మనం సంతానాన్ని ధ్యానించి, సంతానం కోసం కోరికపడ్డాము. ఆ యజ్ఞంలో, ఆ వంశంలో పుట్టిన దేవతలు, ఋషులు, తమ తమ స్థలాల్లో, కాలాల్లో అధిపతులుగా స్థిరపడ్డారు. అయితే, వారు ఆ సృష్టిని ఒకే రూపంలో స్థాపించలేదు; యుగారంభం నుండి అంతం వరకు వివిధ రూపాలలో జీవులను స్థాపించారు. అప్పుడు లోకాల గురువు పరమ సత్యాన్ని ఆలోచిస్తూ ఇలా అన్నారు: "ఓ దేవతలారా! మీరు చర్చించి, నా చేత సృష్టించబడ్డారు; ఈ మహర్షులు మళ్లీ మీ వంశంలో పుట్టారు." వారి మధ్య, ప్రాచీన మహాత్ముడైన భృగువు వంశాన్ని, మొదటి ప్రపితామహుని నుండి, సవివరంగా వివరించబోతున్నాను. భృగువు భార్యగా, హిరణ్యకశిపుని కుమార్తె, పౌలోమీ, పులోమన్ కుమార్తె, మహానుభావురాలు, పవిత్రురాలైన దేవకన్య ప్రసిద్ధి చెందింది. భృగువు ద్వారా, ఆమెకు కవి అనే వేదవేత్త, దేవతలకు, అసురులకు గురువైన శుక్రుడు పుట్టాడు. శుక్రుడు ఉశనసు అనే పేరుతో కూడా ప్రసిద్ధుడు, కవి అని కూడా పిలవబడతాడు. పితృదేవతల మనసుపుత్రిక అయిన అంగి అనే దేవకన్య శుక్రునికి భార్యగా వచ్చి, నలుగురు కుమారులను ప్రసవించింది. శుక్రుడు బ్రహ్మ తేజస్సుతో, బ్రహ్మవేత్తలలో అగ్రగణ్యుడయ్యాడు. ఆ అంగి ద్వారా అతనికి నలుగురు కుమారులు—త్వష్ట్రి, వరుత్రి, శండ, మార్క—పుట్టారు. వీరు బ్రహ్మ తేజస్సుతో, సూర్యుడిలా ప్రకాశిస్తూ, బ్రహ్మకు సమానులయ్యారు. వరుత్రి కుమారులుగా రంజన, పృథు, అశ్మి, బృహద్గిర అనే జ్ఞానులు పుట్టారు; వీరు బ్రహ్మ తత్వానికి అంకితమై, దేవతారాధకులయ్యారు. అన్యాయ యజ్ఞాన్ని నాశనం చేయడానికి, వారు మనువును ఆశ్రయించి, ధర్మాన్ని విస్మరించబడినదిగా చూసి, ఇంద్రుడు మనువుతో ఇలా అన్నాడు: "ఈ వారితోనే నీకు యజ్ఞం చేయిస్తాను." ఇంద్రుని మాటలు విని, వారు అక్కడి నుండి వెళ్లిపోయారు. వారు కనబడకుండా పోయిన తర్వాత, ఇంద్రుడు ధర్మపత్నులను, ధర్ముని మనస్సును బంధనాల నుంచి విముక్తి చేసి, ఆమెను వెంబడించాడు. ఆ తర్వాత, ఇంద్రుని నాశనానికి ప్రయత్నించిన ఆ తపస్వులు తిరిగి వచ్చి కనిపించగా, ఇంద్రుడు దుష్టులను సంహరించాడు; ఆ తరువాత దేవదేవుని యజ్ఞవేదిక దక్షిణ భాగంలో నిద్రించిపోయాడు. అక్కడ వారు శాలమృగాలచేత భక్షించబడి, వారి తలలు పడిపోవడంతో, వాటి నుండి ఈతపంద్లు పుట్టాయి. ఇలా వరుత్రి కుమారులు ఇంద్రునిచేత యజ్ఞంలో హతమయ్యారు; శుక్రునికి దేవయాని కుమార్తెగా జన్మించింది. త్వష్ట్రికి త్రిశిర అనే మహాపురుషుడు పుట్టాడు; విశ్వకర్మ, యముని అని కూడా పిలవబడే అతను, విశ్వరూపుని తమ్ముడుగా ప్రసిద్ధి చెందాడు. భృగువుకు భృగువులు అనే దేవ ఋషులు, మొత్తం పన్నెండు మంది కుమారులు పుట్టారు; ఆ దేవతా భార్య వారందరిని ప్రసవించింది. కవ్యులు కూడా ఆ ప్రభువు కుమారులే. ఈ పన్నెండు భృగువులు—భువన, భావన, క్రతు, శ్రవ, మూర్ధా, వ్యశయ, వ్యశృష, ప్రసవ, అజ తదితరులు—యజ్ఞదేవతలుగా ప్రసిద్ధి చెందారు. పౌలోమీకి ఒక మహాపండితుడు, స్వాధీనచేతనుడు, మహాబలశాలి కుమారుడు జన్మించాడు. గర్భంలో ఎనిమిదవ నెలలో దురాచారంతో బాధపడగా, చ్యవనుడు జన్మించాడు. చ్యవనుడు ప్రాచేతసుని కుమారుడు; చ్యవనుని కోపంతో ప్రాచేతసునికి అధ్వాన అనే వృద్ధుడు పుట్టాడు. భార్గవుడు సుకన్యతో కలిసి ఆత్మవాన్, దధీచ అనే ఇద్దరు పుణ్యాత్ములు కుమారులను పొందాడు. దధీచ, సరస్వతీ నుండి సారస్వతుడు జన్మించాడు; ఆత్మవానునికి నాహుష వంశీయురాలైన ఋచీ భార్యగా వచ్చింది. ఆమె ద్వారా ప్రసిద్ధి చెందిన ఋషి ఊర్వుడు, తొడను ఛిద్రం చేసి జన్మించాడు. ఊర్వుడు అగ్నిలా ప్రకాశించాడు. ఋచీకుడు, సత్యవతికి జమదగ్ని పుట్టాడు; భృగు వంశంలో, ఋచీ ద్వారా రుద్ర, విష్ణు వంశీయులు పుట్టారు. ఆ విష్ణు వంశీయ అగ్నిలో జమదగ్ని జన్మించాడు; జమదగ్నికి రేణుకా భార్యగా, ఇంద్రునితో సమానవీరుడైన, బ్రాహ్మణ-క్షత్రియ లక్షణాలతో, అపార తేజస్సుతో రాముడు పుట్టాడు. ఊర్వుని వంశంలో వంద మంది కుమారులు, జమదగ్ని వంశంలో వేలాది భార్గవుల కుమారులు తరతరాలుగా పుట్టారు. ఇతర ఋషులలో వత్స, విశ్వ, అశ్విషేణ, పాండ, పథ్య, శౌనక—ఈ ఏడుగురు వంశపరంగా భార్గవ శాఖలుగా ప్రసిద్ధి చెందారు. ఇప్పుడు అంగిరస వంశాన్ని వినండి. అగ్ని వంశీయుడైన అంగిరసుల నుంచి భారద్వాజులు, గౌతములు, అంగిరసులలో ముఖ్యులైన దేవతా ఋషులు పుట్టారు. మరీచి కుమార్తె సురూపా, కర్దముని కుమార్తె కర్దమీ, మనువు కుమార్తె పథ్యా—ఈ ముగ్గురు అథర్వణునికి భార్యలుగా పుట్టారు. వీరు అంగిరసుల భార్యలు; ఇప్పుడు వారి సంతానాన్ని వివరించబోతున్నాను. వారు చేసిన మహా తపస్సుతో, పవిత్రాత్మలుగా అథర్వణుని వారసులు జన్మించారు. సురూపా నుండి బృహస్పతి, స్వరాట్తు గౌతముడు, వామదేవ, ఉతథ్య, ఉశిజ వంటి మహర్షులు పుట్టారు. పథ్యా కుమారుడు ధిష్ణు, మానసుని కుమారుడు సంవర్త; విచిత్త, ఆయస్య, ఉతథ్యుని కుమారుడు శరద్వాన్ జన్మించారు. వామదేవునికి అశిజ, దీర్ఘతమ, బృహదుత్థ అనే కుమారులు; ధిష్ణువుకు సుధన్వ, సుధన్వునికి ఋషభుడు పుట్టారు. రథకారులు దేవ ఋషులుగా, ప్రసిద్ధ ఋషులుగా పిలవబడతారు. బృహస్పతికి భారద్వాజుడు కుమారుడిగా ప్రసిద్ధి చెందాడు. ఇప్పుడు సంవర్త, అంగిరసుడు, దేవతలలో అంగిరసులు గురించి వినండి. బృహస్పతికి తమ్ముళ్లుగా ఉన్నవారు దేవతలలో అంగిరసులుగా ప్రసిద్ధి చెందారు. అంగిరసునికి సురూపా ద్వారా పుట్టిన కుమారులు ఔరస అంగిరసులు: ఔదార్య, ఆయు, ధనుర్, దక్ష, దర్భ, ప్రాణ, హవిష్మాన్, హవిష్ణు, క్రతు, సత్య—ఈ పదిమంది. ఇలా, ప్రాచీన ఋషుల వంశావళి, వారి తపస్సు, సంతానం, దేవతా వంశాల మహిమాన్విత కథలు పరంపరగా కొనసాగుతూ, జగత్తు ధర్మాన్ని, జ్ఞానాన్ని, తేజస్సును ప్రసారం చేశాయి.