వాయుపురాణమ్

ప్రాచీన కాలంలో, కంబలబర్హి కుమారుడు రుక్మకవచుడు ఉన్నాడు. అతడు మహాప్రజ్ఞ, ధీరుడు. ఓ యుద్ధంలో, రుక్మకవచుడు కవచినులను పరాజయపరిచి, తన ధైర్యాన్ని చాటాడు. తన పదునైన బాణాలతో, ఈ ధనుర్దారుడు గొప్ప ఐశ్వర్యాన్ని సంపాదించాడు. అశ్వమేధయాగంలో ప్రసిద్ధి పొందిన రుక్మకవచుడు, బ్రాహ్మణులకు అపారమైన ధనాన్ని దానం చేశాడు. తరువాత, రుక్మకవచుడు వీర సంహారాన్ని వదిలి, ఐదుగురు పరాక్రమశాలులైన కుమారులకు జన్మనిచ్చాడు. వారు — రుక్మేషు, పృథురుక్మ, జ్యామఘ, పరిఘ, హరి. వారిలో పరిఘ, హరి ఇద్దరిని ఆయన విదేహ దేశంలో ప్రతిష్టించాడు. బ్రహ్మేషు అనే కుమారుడు రాజు అయ్యాడు, పృథురుక్మ అతనికి తోడుగా ఉన్నాడు. జ్యామఘుడు రాజ్యాన్ని వదిలి, తపోవనంలో నివసించసాగాడు. భయంకరమైన అడవిలో, ఒక బ్రాహ్మణుని ఉపదేశంతో, జ్యామఘుడు తన విల్లు పట్టుకుని, రథంతో, పతాకాతో మధ్యదేశానికి వెళ్లాడు. నర్మదా నదీ తీరాన, మేకల ప్రాంతంలో, ఆయన ఋక్షవంత పర్వతాన్ని చేరి, తర్వాత శుక్తిమాన్ లోనికి ప్రవేశించాడు. జ్యామఘునికి శైభ్యా అనే భార్య ఉండేది. ఆమె అపార శక్తిశాలి. రాజు సంతానం లేకపోయినా, మరో భార్యను ఆయన తీసుకోలేదు. ఓ యుద్ధంలో విజయం సాధించిన తరువాత, ఒక కన్యను పొందాడు. ఆ కన్యను భార్య శైభ్యా వద్దకు తీసుకెళ్లి, "ఈమె మన కోడలు" అని చెప్పాడు. శైభ్యా వినయంగా, "అలా జరుగుగాక. నీకు జన్మించే కుమారునికి ఈమె భార్యగా నిలుగుగాక," అని సమ్మతించింది. తన తపస్సు శక్తితో, శైభ్యా ఓ కుమారుడిని ప్రసవించింది. అతడే విదర్బుడు. విదర్బుడు పెద్దవాడై, ధర్మపరుడు అయ్యాడు. విదర్బుడు తన కోడలిద్వారా, రెండు కుమారులను పొందాడు — క్రమంగా క్రతు, కౌశికుడు. వీరిద్దరూ యుద్ధంలో ప్రసిద్ధి చెందిన వీరులు. తర్వాత, లోమపాదుడు అనే ధర్మాత్ముడు విదర్బునికి మూడవ కుమారుడిగా జన్మించాడు. లోమపాదుని కుమారుడు అవస్తురుడు; అవస్తురుని కుమారుడు అహృతుడు. కౌశికుని కుమారుడు చిదిది. అతనివల్ల చైద్య రాజులు ప్రసిద్ధి చెందారు. విదర్బుని కుమారుడు క్రతువు, అతనికి కుంతి అనే కుమారుడు. కుంతికి కూడా కుంతి అనే కుమారుడు జన్మించాడు. ఈ కుంతికి ధైర్యవంతుడైన ధృష్టుడు (పురోధృష్టుడు) జన్మించాడు. ధృష్టుడికి నిర్వృతి అనే ధర్మపరుడు, శత్రువులను సంహరించేవాడు, కుమారుడుగా జన్మించాడు. నిర్వృతికి దశార్హుడు అనే మహాపరాక్రమశాలి కుమారుడు. దశార్హుని కుమారుడు వ్యోముడు. వ్యోముని వంశంలో జీమూతుడు జన్మించాడు. జీమూతుని కుమారుడు వికృతి; వికృతికి భీమరథుడు; భీమరథునికి రథవరుడు కుమారుడు. రథవరుడు ఎల్లప్పుడూ దానశీలుడు, ధర్మపరుడు, సత్యవంతుడు. అతనికి నవరథుడు కుమారుడు. నవరథుని కుమారుడు దశరథుడు. దశరథుని కుమారుడు ఏకదశరథుడు; అతనికి శకుని కుమారుడు. శకునికి కరంభకుడు అనే ధనుర్దారుడు కుమారుడు; అతనికి దేవరథుడు జన్మించాడు. దేవరథుడు మహాప్రతాపశాలి రాజు. అతనికి దేవక్షత్రుడు కుమారుడు. దేవక్షత్రునికి దేవనా కుమారుడు, క్షత్రవంశానికి ఆనందదాయకుడు. దేవనాకు మధువు జన్మించాడు. మధువు జ్ఞానార్థంగా జన్మించాడు. మధువుని వంశంలో మను అనే మహాపరాక్రమశాలి, అతని వంశమూ ప్రసిద్ధి చెందాయి. నందనుడు మహాతేజస్వి, మహాపురువశుడు కూడా జన్మించారు. పురువశుని కుమారుడు పురుద్వాన్, అతడు మానవుల్లో శ్రేష్ఠుడు. పురుద్వానుని కుమారుడు భద్రావతిలో పురూద్వహుడు. అతని భార్య ఐక్షాకి, వారి కుమారుడు సత్వుడు. సత్వుని నుంచి, సత్వగుణంతో ప్రసిద్ధి చెందిన సాత్వతుడు జన్మించాడు. అతడు కీర్తిని పెంచాడు. ఈ విధంగా, మహాత్ముడైన జ్యామఘుని వంశాన్ని తెలుసుకోవాలి. అతడు సంతానసంపన్నుడై, జ్ఞానవంతుడైన సోమ మహారాజుతో ఐక్యతను పొందాడు. ఇక, సూతుడు ఇలా చెప్పాడు: కౌశల్య అనే మహిషి, సాత్వత వంశానికి చెందిన అందగత్తె కుమారుడిని ప్రసవించింది. అతడు భజినుడు, భజమానుడు, దేవతులాంటి రాజు దేవావృద్ధుడు. అందకుడు, సహాభోజుడు, వృష్ణి, యదువు వంశస్థుడైన మరొకడు కూడా జన్మించారు. వీరి నాలుగు వంశాలను విశదంగా విను. భజమానునికి శృంజయుని ద్వారా బాహ్యుడు జన్మించాడు. అతనికి బాహ్యకుడు జన్మించాడు. శృంజయునికి ఇద్దరు కుమారులు; వారిని బాహ్యకుడు స్వీకరించాడు. ఆ ఇద్దరు సోదరీమణులు (భార్యలు) అతనికి అనేక మంది కుమారులను ప్రసవించారు: నిమి, పణవ, వృష్ణి (శత్రు నగరాల జయుడు). బాహ్య వంశంలో బ్రాహ్మణులుగా గుర్తింపు పొందినవారు: కార్యశృంజయ, అయుతాయుత, సహస్ర, శతజిత్, వామక. బాహ్యవంశంలో బ్రాహ్మణులుగా గుర్తింపుపొందిన వారిలో, రాజు దేవావృద్ధుడు పరమ తపస్సు చేశాడు. "సర్వగుణసంపన్నుడైన కుమారుడు నాకు కలగాలి," అని అతడు కోరుకున్నాడు. ఈ విధంగా, సవర్ణా అనే ఆమె జలాన్ని తాకింది. ఆమె తాకిన వెంటనే, ఆ నది మునిగా మారింది. ఆ ఉత్తమ నది రాజుకు మంగళదాయకంగా మారింది. తన మనస్సులో ఆలోచనతో మునిగిపోయి, "ఇలాంటి కుమారుడిని ప్రసవించగల స్త్రీని నేను కనుగొనలేను," అని తేల్చుకుంది. "సర్వగుణసంపన్నుడైన కుమారుడు దేవావృద్ధునికి జన్మించాలి. అందుకే, నేడు నేనే అతనికి వ్రతంలో భార్యగా మారిపోతాను," అని ఆమె నిర్ణయించుకుంది. ఆమెకు తాను కోరుకున్న విధంగా చేతి పంక్తి ఏర్పడింది, స్వభావమూ అనుగుణంగా మారింది. అప్పుడు, ఆమె కన్యగా మారి, సావిత్రి అనే పేరుతో పరమమైన వాక్యాన్ని పలికింది. రాజు ఆమెను కోరి, వాంఛించాడు. ఆమె అతనివల్ల గర్భం ధరించి, నవ మాసాల్లో, ఆ నదిదేవత కుమారుడిని ప్రసవించింది. దేవావృద్ధుడు కోరుకున్నట్లు, సర్వగుణసంపన్నుడైన కుమారుడు ఆమెకు జన్మించాడు. ఆ వంశంలో, పండిత బ్రాహ్మణులు ప్రాచీన శ్లోకాలను పాడుతారు. మహాత్ముడైన దేవావృద్ధుని గుణాలను వారు వర్ణిస్తారు. అతడు దూరంలో విన్నదాన్ని, సమీపంలో ఉన్నట్లుగా గ్రహించేవాడు. బభ్రువు మానవుల్లో శ్రేష్ఠుడు. దేవావృద్ధుడు దేవతలకు సమానుడు. అరవై ఐదుగురు పురుషులు, డెబ్భై వేల మంది అమరత్వాన్ని పొందినవారు, దేవావృద్ధునికంటే గొప్పవారు. అతడు యజ్ఞకర్త, దానశీలుడు, వీరుడు, బ్రాహ్మణ భక్తుడు, సత్యవాది, జ్ఞానవంతుడు, ఖ్యాతిశాలి, మహాభాగ్యుడు, సాత్వతులలో మహారథుడు.