వాయుపురాణమ్

క్రోష్ట్రి మహాశయునికి విఖ్యాతి కలిగిన వృజినీవత్ అనే కుమారుడు జన్మించాడు. స్వాహి మరియు స్వాహోవ వంశాలలో ఉత్తములను కోరేవారు వృజినీవత్‌ను ఆశ్రయించేవారు. స్వాహా నుంచి రాజా రశాదు అనే కుమారుడు జన్మించాడు, దానధర్మంలో అతను అగ్రగణ్యుడు. రశాదు కుమారుడు, ఆజ్యమునుంచి జన్మించిన అతి శ్రేష్టుడు కావాలని కోరేవారు అతనిని వెతికేవారు. రశాదు మహారాజు విస్తారమైన యజ్ఞాలతో, సమృద్ధిగా దానాలు ఇచ్చి అభిషిక్తుడయ్యాడు. అతని కుమారుడు చిత్రరథుడు, అద్భుతమైన కార్యాలతో ప్రసిద్ధి పొందాడు. చిత్రరథుడు వీరుడు, సమృద్ధిగా హోమాలు చేసి, రాజర్షుల్లో శశబిందు తన నడవడితో ప్రసిద్ధి చెందాడు. శశబిందు విశ్వవిక్రాంతుడు, మహా బలశాలి, ధైర్యవంతుడు, అనేక సంతానాన్ని కలిగి ఉన్నాడు. అతని గురించి పురాతన ఋషులు ఒక శ్లోకాన్ని పాడారు. శశబిందుకు నూరు మంది కుమారులు జన్మించారు, వారు అందరూ జ్ఞానవంతులు, సంపద, తేజస్సుతో సమృద్ధిగా ఉన్నారు. ఆ నూరులో ఆరుగురు అగ్రగణ్యులు, బలవంతులు—పృతుషాట్క, పృతుశ్రవా, పృతుయశా, పృతుధర్మ, పృతుఞ్జయ, పృతుకీర్తి, పృతుందాత—వీరు శశిబిందు వంశంలో రాజులుగా నిలిచారు. పురాణాలలో, పార్థశ్రవస్‌ను మినహాయించి, యజ్ఞంలో జన్మించిన కుమారుడు అంతర అని చెప్పబడింది. ఉశనా, ధర్మశీలుడు, ఈ భూమిని సంపాదించి, శతాశ్వమేధ యజ్ఞాలు నిర్వహించాడు. అతని కుమారుడు మరుత్త, రాజర్షుల్లో ప్రసిద్ధి చెందాడు. మరుత్త కుమారుడు కంబలబర్హి, వీరుడు. కంబలబర్హి కుమారుడు రుక్మకవచుడు, జ్ఞానవంతుడు; పురాతన కాలంలో రుక్మకవచుడు కవచినులను యుద్ధంలో సంహరించాడు. తీవ్రమైన బాణాలతో, ధనుర్ధారి రుక్మకవచుడు గొప్ప సంపదను సంపాదించాడు; అతను అశ్వమేధ యజ్ఞాలతో బ్రాహ్మణులకు దానాలు ఇచ్చాడు. రుక్మకవచుడు, వీరులను సంహరించడాన్ని మానేసి, ఐదుగురు బలవంతమైన కుమారులను పొందాడు—రుక్మేషు, పృతురుక్మ, జ్యామఘ, పరిఘ, హరి. తండ్రి పరిఘ, హరిని విదేహలో స్థాపించాడు. బ్రహ్మేషు రాజుగా ఏర్పడగా, పృతురుక్మ అతన్ని సహాయించాడు. జ్యామఘ రాజ్యాన్ని వదిలి, ఆశ్రమంలో నివసించాడు. భయంకరమైన అడవిలో, బ్రాహ్మణుని ఉపదేశంతో, ధనుస్సు తీసుకుని, రథం, ధ్వజంతో మధ్యభాగానికి వెళ్లాడు. నర్మదా నదీ తీరంలో, మేకల ప్రాంతంలో, ఋక్షవంత పర్వతాన్ని చేరి, శుక్తిమాన్ లో ప్రవేశించాడు. జ్యామఘ భార్య శైభ్యా, అపార బలశాలి. రాజు సంతానంలేకపోయినా, మరో భార్యను తీసుకోలేదు. యుద్ధంలో విజయం సాధించి, ఒక కన్యను పొందాడు. రాజు తన భార్యను ఉద్దేశించి, “ఆమె మన కోడలు” అని చెప్పాడు. శైభ్యా, “అలాగే, ఆమె కోడలే. నీకు జన్మించే కుమారునికి ఆమె భార్యగా ఉంటుంది” అని సమాధానమిచ్చింది. తపస్సు శక్తితో, శైభ్యా ఒక కుమారుడిని—విదర్భను—పుట్టించింది. విద్యావంతుడు, ధర్మశీలుడు అయిన విద్యర్భుడు తన కోడల ద్వారా రెండు కుమారులను—క్రతు, కౌశిక—పుట్టించాడు; వీరు యుద్ధంలో ప్రఖ్యాతి పొందారు. తర్వాత, లొమపాద అనే ధర్మవంతుడు, మూడవ కుమారుడు, జన్మించాడు. లొమపాద కుమారుడు అవస్తుర, అతని కుమారుడు అహృత. కౌశిక కుమారుడు చిది; అతనివల్ల చైద్య రాజులు ప్రసిద్ధి చెందారు. విద్యర్భుడు ద్వారా క్రతు కుమారుడు కుంతి, అతని కుమారుడు కూడా కుంతి. కుంతి నుంచి ధృష్టుడు, పురోధృష్టుడుగా ప్రసిద్ధి చెందిన వీరుడు జన్మించాడు. ధృష్టుడు కుమారుడు నిర్వృతి, ధర్మశీలుడు, శత్రువులను సంహరించినవాడు. అతని కుమారుడు దశార్హ, బలశాలి, వీరుడు. దశార్హ కుమారుడు వ్యోమ, అతనివలన జిమూతుడు జన్మించాడు. జిమూతుడు కుమారుడు వికృతి, అతని కుమారుడు భీమరథ, భీమరథ కుమారుడు రథవర. రథవర ధాన్యవంతుడు, ధర్మనిష్ఠుడు, నిజాయితీ కలిగినవాడు. అతని కుమారుడు నవరథ, నవరథ నుంచి దశరథ జన్మించాడు. దశరథ నుంచి ఏకదశరథ, అతని కుమారుడు శకుని; శకుని నుంచి ధనుర్ధారి కరంభక, అతనివలన దేవరత జన్మించాడు. దేవరత ప్రసిద్ధ రాజు, దేవక్షత్రుడుగా జన్మించాడు. దేవక్షత్ర కుమారుడు దేవనా, క్షత్ర వంశానికి ఆనందాన్ని ఇచ్చాడు. దేవనా నుంచి మధు జన్మించాడు, జ్ఞానార్థంగా అతని జననం జరిగింది. మధు నుంచి మహాబలశాలి మనువు, మనువు వంశం కూడా ప్రసిద్ధి చెందింది. నందనుడు, మహాపురువశుడు కూడా జన్మించారు; పురువసా కుమారుడు పురుద్వాన్, మానవుల్లో శ్రేష్ఠుడు. పురుద్వాన్ నుంచి భద్రవతిలో పురూద్వహా జన్మించాడు; అతని భార్య ఐక్షాకి, వారి కుమారుడు సత్త్వ. సత్త్వ, సత్త్వగుణంతో, సాత్త్వతుడు జన్మించాడు, ఇతని వల్ల కీర్తి పెరిగింది. ఈ విధంగా, మహాత్మ జ్యామఘ వంశాన్ని తెలిసినవాడు, విస్తారమైన సంతానాన్ని సంపాదించి, జ్ఞానవంతుడు సోమ మహారాజుతో ఐక్యాన్ని పొందాడు. సూతుడు ఇలా చెప్పాడు: కౌశల్యా సాత్త్వత వంశానికి చెందిన, అందంతో కూడిన భజిన, భజమాన, దేవావృద్ధ అనే దివ్య రాజులను పుట్టించింది. అంధక, సహాభోజ, వృష్ణి, యదు వంశసంబంధితుడు కూడా జన్మించారు; వారి నాలుగు వంశాలను వివరంగా వినండి. భజమానకు శృంజయ ద్వారా బాహ్య, అతనికి బాహ్యక జన్మించారు; శృంజయకు ఇద్దరు కుమారులు, బాహ్యక వారిని తీసుకున్నాడు. అతని ఇద్దరు భార్యలు, సోదరీమణులు, అనేక మంది కుమారులను పుట్టించారు—నిమి, పణవ, వృష్ణి (శత్రు నగరాలను జయించినవాడు). బాహ్యక వంశంలో, కర్యశృంజయ, అయుతాయుత, సాహస్ర, శతజిద్, వామక—వీరు బ్రాహ్మణులుగా గుర్తించబడ్డారు. బాహ్యక వంశంలో, కర్యాభగిని బ్రాహ్మణులలో, దేవావృద్ధ రాజు అత్యుత్తమ తపస్సును నిర్వహించాడు. ఈ విధంగా, ఈ వంశాల్లోని మహాపురుషుల జన్మ, వారి కీర్తి, ధర్మాచరణ, తపస్సు, యజ్ఞాలు, రాజ్యాధికారం, సంతాన పరంపరలు, సంతతిగా పురాణాల్లో వివరించబడ్డాయి.