వాయుపురాణమ్

ఆ సమయంలో మహర్షి కకుత్స్థుని కుమార్తె గ అనే కన్యను తన భార్యగా స్వీకరించాడు. సహనం, విరక్తి అలవరచుకొని, ఆ మహర్షి బ్రహ్మనిష్ఠుడై బ్రహ్మంతో ఏకమయ్యాడు. ఆ ఐదుగురిలో, భూమిపతి అయిన యయాతి, ఉశనసుని కుమార్తె దేవయానిని తన భార్యగా చేసుకున్నాడు. దేవయానికి యదు, తుర్వసు అనే కుమారులు జన్మించగా, వృషపర్వనుని కుమార్తె శర్మిష్ఠకు ద్రుహ్యు, అను, పూరువు అనే మహాబలశాలులు, దేవపుత్రులతో సమానమైన కుమారులు పుట్టారు. ఆ తరువాత రుద్రుడు సంతోషించి, యయాతికి ఒక దివ్యమైన, తేజోమయమైన, బంగారు రంగులో, అపరాజేయమైన, అక్షయమైన, మహాశస్త్రాలతో కూడిన రథాన్ని అనుగ్రహించాడు. ఆ రథానికి మనస్సు వేగంతో పరిగెత్తే కాళ్లు కలిగిన గుర్రాలు జోడించబడ్డాయి. ఆ రథంలో యయాతి తన భార్యను ఎక్కించుకొని, భూమిని జయించాడు. యయాతి దేవతలు, దానవులు, మానవులతో యుద్ధంలో అపరాజేయుడై, పౌరవరాజులందరికీ రథస్వారిగా నిలిచాడు. ఆ మహారథం, కురు వంశానికి చెందిన రాజుడు, పరిక్షిత్తుని మనుమడు, వత్సదేశంలో జన్మించిన జనమేజయునికి చెందింది. కానీ, జ్ఞానవంతుడైన గార్గ్యుని శాపం వల్ల ఆ రథం నాశనం అయింది. జనమేజయుడు అప్పుడప్పుడు చిన్నవాడిగా, వివేకం లేని వాడిగా ఉండి, గార్గ్యుని కుమారుడు, మానవులలో అధిపతి అయిన లోహగంధుని హింసించాడు. లోహగంధుడు పట్టణాలూ, గ్రామాలవారు దూరంగా పారిపోతూ, ఎక్కడా శాంతిని పొందలేక, తిప్పలు పడుతూ తిరిగాడు. ఎక్కడా ఉపశమనం లభించక, బాధతో వ్యాకులుడై, ఇతరులకు ఆశ్రయం ఇచ్చే హేతుక మహర్షిని శపించాడు. ఆ సమయంలో, దయాస్వభావుడైన మహర్షి ఇంద్రోతుడు, శౌనకుని కుమారుడు జనమేజయునితో రాజు పవిత్రత కోసం అశ్వమేధయాగాన్ని చేయించాడు. తరువాత లోహగంధుడు తన నివాసానికి చేరుకున్నాక అదృశ్యమయ్యాడు. ఆ రథం అనంతరం చెది దేశాధిపతి వసువుకి వెళ్లింది. తరువాత, ఇంద్రుడు సంతోషించి, ఆ రథాన్ని బృహద్రథునికి ఇచ్చాడు. భీముడు జరాసంధుని సంహరించిన తరువాత, కౌరవప్రిన్స్ ఆ మహారథాన్ని ప్రీతితో వాసుదేవుడికి సమర్పించాడు. నహుషుని కుమారుడు యయాతికి వృద్ధాప్యం వచ్చేసరికి, తన పెద్ద కుమారుడు యదునితో ఇలా అన్నాడు: ‘‘బిడ్డా! నాకు వృద్ధాప్యం, తెల్ల జుట్టు వచ్చేశాయి. కావ్య ఉశనసుని శాపం వల్ల నా యవ్వనంలో తృప్తి పొందలేదు. నీవు నా వృద్ధాప్యాన్ని స్వీకరించు, నా బాధను తీసుకో.’’ అప్పుడు యదు ఇలా సమాధానం చెప్పాడు: ‘‘ఒక బ్రాహ్మణునికి దానం ఇవ్వాలని నేను ప్రతిజ్ఞ చేశాను; దాన్ని సాధించడానికి శ్రమించాలి. అందుకే నేను మీ వృద్ధాప్యాన్ని స్వీకరించలేను. వృద్ధాప్యం అనేక దోషాలను కలిగిస్తుంది, ముఖ్యంగా మద్యపానం, భోజనంలో మునిగిపోయినవారికి. అందుకే రాజా! నేను వృద్ధాప్యాన్ని తట్టుకోలేను. ‘‘తెల్ల జుట్టుతో, తెల్ల గడ్డంతో, దుర్భాగ్యుడై, బలహీనుడై, కొంతకాలం క్రితం బలవంతుడిగా, అందంగా ఉండి, ఇప్పుడు దయనీయంగా మారిపోతాడు. విధులు చేయలేక, యువతలో నిర్లక్ష్యం పొందుతూ, భయాలకోసం బాధపడే వృద్ధాప్యాన్ని నేను కోరడం లేదు. ‘‘మీకు నన్ను మించిన ప్రియమైన అనేక మంది కుమారులు ఉన్నారు. వారు ధర్మాన్ని తెలిసినవారు. వారే మీ వృద్ధాప్యాన్ని స్వీకరించండి—ఇంకొకరిని ఎంచుకోండి.’’ యదు ఇలా చెప్పినప్పుడు, యయాతి కోపంతో, తన పెద్ద కుమారుణ్ని గట్టిగా మందలించాడు: ‘‘ఇంకేం ఆశ్రమం, ఇంకేం ధర్మాన్ని నీవు అనుసరిస్తున్నావు? నన్ను నిర్లక్ష్యం చేసి, కొత్త గురువు దగ్గర నేర్చుకున్నట్టు మాట్లాడుతున్నావా?’’ అని ప్రశ్నించాడు. దీంతో రోషంతో యయాతి యదుని శపించాడు: ‘‘నీవు నా హృదయం నుంచి పుట్టిన వాడివి, అయినా నా యవ్వనాన్ని ఇవ్వడాన్ని నిరాకరించావు. కావున నీకు రాజ్యంలో భాగం ఉండదు, నీ వంశానికి సంతానం ఉండదు. తుర్వసు నా వృద్ధాప్యాన్ని స్వీకరించాలి.’’ తుర్వసు ఇలా అన్నాడు: ‘‘తండ్రి! సుఖాలను నాశనం చేసే వృద్ధాప్యాన్ని నేను కోరడం లేదు. మద్యపానం, భోజనంలో మునిగిపోయినవారికి వృద్ధాప్యం అనేక దోషాలను కలిగిస్తుంది. అందుకే రాజా! నేను మీ వృద్ధాప్యాన్ని స్వీకరించలేను.’’ యయాతి: ‘‘నీవు నా హృదయం నుంచి పుట్టిన వాడివి, అయినా నా యవ్వనాన్ని ఇవ్వడాన్ని నిరాకరించావు. కావున తుర్వసు, నీ వంశం అంతరించి పోతుంది.’’ ‘‘నీ ధర్మం కలగాపులగం అవుతుంది, వివాహాల్లో, భోజనాల్లో కూడా గందరగోళంగా ఉంటావు. నీకు పెద్దవారి భార్యలతో, పశువుల వంశంలో పుట్టినవారితో, విదేశీయులతో అనుబంధం ఏర్పడుతుంది—ఇందులో సందేహం లేదు.’’ తుర్వసును శపించిన తరువాత, యయాతి శర్మిష్ఠ కుమారుడు ద్రుహ్యునితో ఇలా అన్నాడు: ‘‘ద్రుహ్యూ! జాతిని, సౌందర్యాన్ని నాశనం చేసే వృద్ధాప్యాన్ని వెయ్యేళ్ళ పాటు స్వీకరించు; నీ యవ్వనాన్ని నాకు ఇవ్వు. నీ వెయ్యేళ్ళు పూర్తయితే, నీ యవ్వనాన్ని తిరిగి ఇస్తాను; మళ్ళీ నేను వృద్ధాప్యాన్ని స్వీకరిస్తాను.’’ ద్రుహ్యు: ‘‘దానికి నాకు మక్కువ లేదు, అందుకే వృద్ధాప్యాన్ని కోరడం లేదు.’’ యయాతి: ‘‘నీవు నా హృదయం నుంచి పుట్టిన వాడివి, అయినా నా యవ్వనాన్ని ఇవ్వడాన్ని నిరాకరించావు. ద్రుహ్యూ! నీ ప్రీతిపాత్రమైన కోరిక ఎప్పటికీ నెరవేరదు. నీ దేశంలో నీ వంశానికి రాజు ఉండడు; నీ ప్రజలకు నీళ్ళమీద పడవ ప్రయాణం ఉండదు.’’ తర్వాత యయాతి, ‘‘అను! నువ్వు ఈ వృద్ధాప్యాన్ని, దోషాన్ని స్వీకరించు. నీ యవ్వనాన్ని నేను వెయ్యేళ్ళ పాటు అనుభవిస్తాను,’’ అన్నాడు. అను ఇలా సమాధానమిచ్చాడు: ‘‘వృద్ధాప్యంతో అగ్ని సమయానికి తగిలిపోవడం లేదు. అందుకే నేను దాన్ని కోరడం లేదు.’’ యయాతి: ‘‘నీవు నా హృదయం నుంచి పుట్టిన వాడివి, అయినా నా యవ్వనాన్ని ఇవ్వడాన్ని నిరాకరించావు; నీవు వృద్ధాప్య దోషాన్ని ప్రస్తావించావు కాబట్టి అది నీకే మరల వస్తుంది. నీ సంతానం యవ్వనాన్ని పొందిన తరువాత నశించిపోతారు; నీవు కూడా అగ్నికార్యాలను నిర్లక్ష్యం చేసే వాడవవుతావు.’’ ఇలా యయాతి తన కుమారులకు వృద్ధాప్యాన్ని అప్పగించేందుకు ప్రయత్నించి, వారు తిరస్కరించగా, వారిని శపించాడు. ఈ విధంగా రాజవంశాల్లో, రథంలో, వంశపారంపర్యాల్లో అనేక మార్పులు జరిగాయి.