వాయుపురాణమ్

ఒకనాడు, రాజు తన కుమారులతో కలిసి ఆ ప్రాంతాన్ని తవ్వించసాగాడు. వారు తవ్వుతూ తవ్వుతూ మహాసముద్రానికి చివర చేరుకున్నారు. అక్కడ వారు ఆది దేవుడైన హరి, కృష్ణుడు, ప్రజాపతి, విష్ణువు—కపిల రూపంలో, హంస, నారాయణుడు, పరమేశ్వరుడిని దర్శించారు. రాజు కుమారులు ఆయన దృష్టికి చేరగానే ఆయన తేజస్సు వారిని ఆవరించగా, అందులో నలుగురు మాత్రమే మిగిలి, మిగతా కుమారులంతా దహించబడ్డారు. ఆ నలుగురు ధర్మనిష్ఠులైన కుమారులు—బర్హికేతు, సకేతు, శూర, పంచవన—వారు సగరుని వంశానికి మూలపురుషులయ్యారు. అనంతరం, భగవంతుడు హరి నారాయణుడు సగరునికి వరాలు ప్రసాదించాడు: ఆయన వంశం ఎప్పటికీ తగ్గిపోకూడదని, వంద అశ్వమేధ యజ్ఞాలు చేయాలని, శక్తివంతమైన కుమారుడిని పొందాలని, సముద్రాన్ని పొందాలని, మరియు స్వర్గంలో శాశ్వత నివాసం కలగాలని వరాలిచ్చాడు. ఆ సముద్రం, గుర్రాన్ని తీసుకుని నదులాధిపతికి నమస్కరించి, ఆ కార్యంతో 'సాగర' అనే ప్రతిష్ఠను పొందింది. రాజు ఆ గుర్రాన్ని సముద్రం నుండి తీసుకుని, మరల మరల వంద అశ్వమేధ యజ్ఞాలు నిర్వహించాడు. గుర్రాన్ని వెంబడించిన అరవై వేల మంది కుమారులు దహించబడ్డారు; వారి తేజస్సు నారాయణునిలో లీనమయ్యింది. ఆ కుమారులు అరవై వేల మంది అని విన్నాము. ఈ కథను విని, ఋషులు ఇలా ప్రశ్నించారు: “సగర మహారాజుని శక్తిశాలి కుమారులు ఎలా పుట్టారు? ఆ అరవై వేల మంది వీరులు ఎలా జన్మించారు?” అందుకు సూక్తుడు ఇలా చెప్పాడు: సగరునికి రెండు భార్యలు ఉండేవారు. వారు తపస్సుతో పవిత్రులయ్యారు. పెద్ద భార్య విదర్భ రాజు కుమార్తె కేశినీ. చిన్న భార్య, భూమిపై అపూర్వ సౌందర్యంతో, అరిష్టనేమి కుమార్తె. ఆ ఇద్దరు భార్యలు తపస్సుతో ఉర్వ అనే మహర్షిని పూజించగా, ఆయన వరమిచ్చాడు: “ఒకరికి వంశాన్ని కొనసాగించడానికి ఒక కుమారుడు కలుగుతాడు; మరొకరికి అరవై వేల మంది కుమారులు పుడతారు.” ఈ మాటలు విని కేశినీ, రాజసభలో, తనకు ఉత్తమమైన కుమారుడు వంశానికి కారణంగా పుట్టాలని కోరుకుంది. సుపర్ణ సోదరి అయిన సుమతీ, అరవై వేల మంది కుమారులను పోషించేందుకు అంగీకరించింది. కాలక్రమేణ, పెద్ద భార్య కేశినీ సగరునికి అసమంజసుడనే ముద్దబిడ్డను ప్రసవించింది. అతడు కకుత్స్థ వంశానికి చెందినవాడు. సుమతీ ఒక పెద్ద పాత్ర ఆకారంలో గర్భాన్ని ప్రసవించింది. ఆ పాత్రల మధ్యనుండి అరవై వేల మంది కుమారులు జన్మించారు. ఆమె ఆ గర్భాలను నెయ్యితో నిండిన పాత్రల్లో ఉంచింది. ప్రతి ఒక్కరిని పోషించేందుకు రాజు ఒకో దాయాదిని నియమించాడు. తొమ్మిది నెలల తరువాత, ఆ మహాత్ములు సుఖంగా జన్మించి, సగరుని ఆనందాన్ని పెంచారు. కాలానుగుణంగా, ఆ అరవై వేల మంది కుమారులు గుర్రాన్ని వెంబడిస్తూ అడవిలోకి ప్రవేశించారు. వారిలో పెద్దవాడు, సగరుని కుమారుడైన అసమంజసుడు, తపోవ్రతధారి, మహాశక్తివంతుడు. అతడు ప్రాచీన సంప్రదాయానికి అనుగుణంగా ఉండినా, తండ్రి అతన్ని రాజ్యనుండి బహిష్కరించాడు. అతని కుమారుడు అంశుమాన్ ధైర్యవంతుడు. అతని కుమారుడు ధర్మాత్ముడైన దిలీపుడు, దిలీపుని కుమారుడు పరాక్రమశాలి భగీరథుడు. భగీరథుడు తన తపస్సుతో ఆకాశయానాలతో అలంకరించబడిన గంగానదిని భువికి తెచ్చాడు. అతని యజ్ఞఫలంగా, గంగానది సముద్రం నుండి కుమార్తెగా పుట్టింది. అందుకే పురాణపండితులు ఈ శ్లోకాన్ని ఉటంకిస్తారు. భగీరథుడు గంగా నదిని భూమికి తీసుకురావడంతో, ఆమెను ‘భాగీరథి’ అని వంశపరంగా పిలుస్తారు. భగీరథునికి శ్రుతుడు కుమారుడు, అతనికి నాభాగుడు, ధర్మనిష్ఠుడైన వాడు. నాభాగునికి అంబరీషుడు కుమారుడు, అతనికి సింధుద్వీపుడు జన్మించాడు. ఇదే పురాతన వంశావళిని తెలిసినవారు గానం చేస్తారు. నాభాగుడు, అంబరీషుడు తమ బాహువలతో భూమిని రక్షించి, మూడురకాల బాధల నుండి విముక్తి కలిగించారు. సింధుద్వీపునికి అయుతాయుః కుమారుడు, అయుతాయుః కుమారుడు ఋతుపర్ణుడు, మహాప్రతిష్ఠ కలిగినవాడు. ఋతుపర్ణుడు నలుని మిత్రుడు, మహాబలశాలి, దేవదత్తమైన పాశకల విజ్ఞాని. ఇద్దరు నలులు, వ్రతధారులు, పురాణాల్లో ప్రసిద్ధులు. ఒకరు వీరసేన కుమారుడు, మరొకరు ఇక్ష్వాకువంశంలో అగ్రగణ్యుడు. ఋతుపర్ణుని కుమారుడు ప్రజలకు అధిపతి, సమస్త కామాలను తీరుస్తాడు. ఆయన కుమారుడు సుదాసుడు, హంస ముఖంతో ప్రసిద్ధుడు; సుదాసుని కుమారుడు సౌదాసుడు, రాజు. అతడు కల్మాషపాదుడు, మిత్రసహ అనే పేర్లతో ప్రసిద్ధుడు. మహర్షి వసిష్ఠుడు, అపార తేజస్సుతో, కల్మాషపాదుని వద్ద అశ్మకుడిని పుట్టించి, ఇక్ష్వాకువంశాన్ని అభివృద్ధి చేశాడు. అశ్మకునికి ఉరకాముడు కుమారుడు, అతనికి మూలకుడు. ఇక్కడ రాజు మూలకుని గురించి ఈ కథను చెబుతారు: ఆ రాజు, రాముని భయంతో, స్త్రీలతో చుట్టుముట్టబడి జీవించాడు. రక్షణ కోసం స్త్రీల వేషధారణతో, బట్టలు లేకుండా ఉండేవాడు. మూలకునికి ధర్మాత్ముడైన శతరథుడు కుమారుడు; శతరథునికి శక్తివంతుడైన వైడివిడుడు జన్మించాడు. వైడివిడుడు మహిమాన్వితుడు, ప్రతాపవంతుడు; అతనికి పుత్రికా కుమారుడైన విశ్వమహత్ జన్మించాడు. దిలీపుడు అతని కుమారుడు, ఖట్వాంగుడని ప్రసిద్ధి. అతడు స్వర్గం నుండి భూమికి వచ్చి, క్షణకాలంలో జీవించి, జ్ఞానంతో, సత్యంతో మూడు లోకాలయిన ఐక్యతను సాధించాడు. ఖట్వాంగునికి దీర్ఘబాహువు కుమారుడు, అతనికి రఘువు జన్మించాడు. రఘునికి అజుడు కుమారుడు; అజునికి ఇక్ష్వాకువంశానికి ఆభరణమైన మహాబలశాలి దశరథుడు జన్మించాడు. దశరథుని కుమారుడు రాముడు, ధీరుడు, ధర్మపరుడు, లోకంలో ప్రసిద్ధుడు. అతని సోదరులు భరతుడు, లక్ష్మణుడు, మహాబలశాలి శత్రుఘ్నుడు. శత్రుఘ్నుడు మాధవుని, లవణుని సంహరించి, మధువనానికి వెళ్లి అక్కడ మథురా నగరాన్ని స్థాపించాడు. ఇలా సగరుని వంశకథ, గంగావతరణం, రాముని వంశావళి, వీరుల పరంపర పురాణసిద్ధంగా కొనసాగింది.