వాయుపురాణమ్

ప్రాచీన కాలంలో ఆదిబక యుద్ధంలో అతడిని కకుత్స్థుడు అని పిలిచేవారు. అతని వంశజుడైన పృథురోమ కూడా కకుత్స్థుడనే పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందాడు. పృథురోముని కుమారుడు వృషదశ్వుడు. వృషదశ్వుని వంశంలోనే పరాక్రమశాలి ఆంధ్రుడు జన్మించాడు. ఆంధ్రుని వంశంలో యవనుడు, అశ్వుడు, శ్రావస్థుడు అనే కుమారులు పుట్టారు. ఈ శ్రావస్థుడే శ్రావస్తి నగరాన్ని స్థాపించిన రాజు. అతని వారసుడిగా బృహదశ్వుడు ప్రసిద్ధి చెందాడు. బృహదశ్వుని కుమారుడు కుబలాశ్వుడు అని పురాణాలు చెబుతున్నాయి. ఇతడే ధుంధును సంహరించిన ధుంధుమారుడిగా పేరుగాంచాడు. ఇక్కడ ఋషులు ఇలా అడిగారు: “ఓ మహాప్రజ్ఞా! ధుంధు సంహారం గురించి వివరంగా వినాలనుంది. కుబలాశ్వుడు ధుంధుమారుడు అని ఎందుకు పిలవబడుతున్నాడో చెప్పండి.” అప్పుడు సూదుడు ఇలా చెప్పాడు: బృహదశ్వునికి ఇరవై ఒక వేల మంది కుమారులు ఉండేవారు. వారు అందరూ విద్యావంతులు, పరాక్రమవంతులు, ఓడించలేనివారు. వారు ధర్మనిష్ఠులు, యజ్ఞయాగాదులు చేసే వారు, దానధర్మాల్లో ముందుండేవారు. కానీ అందరిలోనూ కుబలాశ్వుడే అత్యంత పరాక్రమశాలి, వీరుడు, ధర్మశీలుడు. రాజు బృహదశ్వుడు తన కుమారుడిని రాజ్యానికి అధిపతిగా నియమించి, తన రాజ్యభాగ్యాన్ని అతనికి అప్పగించి అడవికి వెళ్లాడు. బృహదశ్వుడు అడవికి వెళ్లే సమయంలో, బ్రహ్మర్షి ఉత్తంకుడు అతన్ని ఆపాడు. ఉత్తంకుడు ఇలా అన్నాడు: “ఓ రాజా! మీరు నాకు రక్షణ కలిగించే పని చేయాలి. అప్పుడే మీరు వెళ్లవచ్చు. నేను నిర్భయంగా తపస్సు చేయలేను.” “నా ఆశ్రమం సమీపంలో, సమతలమైన ఎడారి భూమిలో, ఇసుకతో నిండిన సముద్రం ఉంది. అక్కడ ఇసుక క్రింద దాగి ఉన్న మహాశక్తిశాలి, దేవతలకూ అజేయుడైన ఒక మహాబలశాలి జీవి ఉన్నాడు. అతడు మను కుమారుడైన ధుంధు. అతడు భయంకరమైన తపస్సు చేస్తూ లోకాల్ని నాశనం చేయాలనుకుంటున్నాడు.” “ప్రతి సంవత్సరాంతంలో అతడు ఊపిరి తీస్తే, అక్కడి భూమి, అడవులతో సహా కంపిస్తుంది. అతడి శ్వాసవలన గొప్ప ధూళి మేఘం ఏర్పడుతుంది; అది సూర్యుని మార్గాన్ని కప్పేస్తుంది; ఏడురోజుల పాటు భూమి కంపిస్తుంది. అగ్ని రేఖలు, మంటలు, పొగలతో అది భయంకరంగా మారుతుంది. అందువల్లనే నేను నా ఆశ్రమంలో ఉండలేకపోతున్నాను.” “ఓ మహాబాహువా! లోకాల శాంతికోసం అతడిని నియంత్రించండి. మీ పరాక్రమం విష్ణువుతో సమానంగా ఉంది; మీరు అతడిని ఓడించగలరు. ఈ రోజు ఆ రాక్షసుడు సంహరించబడితే లోకాలకు శాంతి కలుగుతుంది; మీరు అతడిని సంహరించగలరని నాకు నమ్మకం ఉంది.” “ఓ పాపరహితుడా! విష్ణువు ఒకప్పుడు నాకు వరమిచ్చాడు—ధుంధువును చిన్న శక్తితో సంహరించలేరు అని. అతడి శక్తి అంతటి గొప్పది, దేవతలకూ అతడిని ఎదుర్కోవడం కష్టం.” ఇలా బ్రహ్మర్షి ఉత్తంకుడు చెప్పినప్పుడు, రాజర్షి బృహదశ్వుడు తన కుమారుడు కుబలాశ్వునిని ధుంధును సంహరించేందుకు పంపాడు. రాజు ఇలా అన్నాడు: “నేను ఆయుధాలను త్యజించాను; నా కుమారుడు పోవచ్చు. ఉత్తమ బ్రాహ్మణా, అతడే ధుంధువును సంహరించగలడు.” తన కుమారుడికి ధుంధు సంహారం గురించిన ఆజ్ఞ ఇచ్చి, రాజు తపస్సు చేయడానికి పర్వతానికి వెళ్లిపోయాడు. కుబలాశ్వుడు తండ్రి ఆజ్ఞను ఆమోదించి, తన ఇరవై ఒక వేల మంది కుమారులతో, ఉత్తంక మహర్షితో కలిసి ధుంధును సంహరించేందుకు బయలుదేరాడు. అప్పుడు ఉత్తంకుని ప్రార్థనతో, లోకాల శ్రేయస్సుకోసం, మహావిష్ణువు తన తేజస్సును కుబలాశ్వునిలో ప్రవేశపెట్టాడు. ఆయన బయలుదేరినప్పుడు, ఆకాశంలో ఓ గొప్ప శబ్ధం వినిపించింది: “ఈ రోజు నుంచి ఈ రాజు ధుంధుమారుడిగా ప్రసిద్ధి చెందుతాడు.” దేవతలు ఆ మహాపురుషుడిని దివ్య పుష్పాలతో సత్కరించారు. ఆ రాజర్షి నారాయణ తేజస్సుతో నిండినవాడై, ఆ ఇసుక సముద్రాన్ని త్రవ్వడం ప్రారంభించాడు. ఉత్తంకుని నియంత్రణలో ఉన్న కుబలాశ్వుడు అపారమైన శక్తిని ప్రదర్శించాడు. అతని కుమారులు కూడా ఆ ఇసుకను త్రవ్వడం ప్రారంభించారు. ఇలా త్రవ్వుతూ, పశ్చిమ దిశలో దాగి ఉన్న ధుంధువును చూశారు. అతడు కోపంతో తన నోటి అగ్ని ద్వారా లోకాలను తిప్పికొట్టేలా ఉన్నాడు. యోగబలంతో అతడు సముద్రపు అలల వంటి గొప్ప నీటి శబ్ధాన్ని వినిపించాడు. కుబలాశ్వుని కుమారుల్లో ముగ్గురిని మినహాయించి, మిగిలినవారు రాక్షసుని అగ్నిలో కాలిపోయారు. ఆ తరువాత మహాబలశాలి కుబలాశ్వుడు ధుంధువు పరివారాన్ని సంహరించాడు. ఆ రాజు ఆ ప్రవాహమయ్యే నీటిని తాగి, యోగబలంతో అగ్నిని ఆర్పాడు. తన పరాక్రమంతో ఆ మహాకాయుడైన నీటి రాక్షసుణ్ణి కింద పడగొట్టి, విజయంతో ధుంధువును ఉత్తంకునికి చూపించాడు. ఉత్తంకుడు ఆ మహాత్ముడైన కుబలాశ్వునికి వరమిచ్చాడు: అపారమైన ఐశ్వర్యం, శత్రువులకు కూడా అజేయత. ధర్మంలో నిరంతర ఆనందం, స్వర్గంలో శాశ్వత నివాసం, రాక్షసుని చేతిలో మరణించిన కుమారులకు స్వర్గంలో నిత్య లోకాలు. అతని కుమారుల్లో ముగ్గురు మిగిలారు: పెద్దవాడు దృఢాశ్వుడు, చిన్నవారు భద్రాశ్వుడు, కపిలాశ్వుడు. దృఢాశ్వునే ధుంధుమారి అని పిలిచేవారు. అతని కుమారుడు హర్యాశ్వుడు. హర్యాశ్వుని కుమారుడు నికుంభుడు, ఎల్లప్పుడూ క్షత్రియ ధర్మానికి కట్టుబడి ఉండేవాడు. నికుంభునికి సంహతాశ్వుడు అనే కుమారుడు, యుద్ధ నైపుణ్యంలో ప్రసిద్ధి చెందినవాడు. సంహతాశ్వునికి కృష్ణాశ్వుడు, అక్షయాశ్వుడు అనే ఇద్దరు కుమారులు. సంహతాశ్వుని భార్య హేమవతి, సద్గుణ జ్ఞానంలో స్థిరంగా, మూడు లోకాలలో ప్రసిద్ధి చెందినవారు. ఆమె కుమారుడు ప్రసేనజిత్.