వాయుపురాణమ్

శ్రద్ధాపూర్వకంగా వినండి—ఇప్పుడు నేను మీకు నా జ్ఞానం ప్రకారం, నేను విన్న విధంగా, మన్వంతరాలలో పితృదేవతలు దేవతలకు పుత్రులుగా జన్మించిన విధానాన్ని వివరిస్తాను. గతంలో ఉన్నవారు, భవిష్యత్తులో రానున్నవారు—వీరిలో పెద్దవారు, చిన్నవారు అని క్రమంగా ఉన్నారు. దేవతలతో కూడిన పూర్వకాలపు పితృదేవతలు, ఇప్పుడు ఉన్నవారు—వారి గురించి నేను నిశ్చయంగా వివరించబోతున్నాను. ఈ పితృదేవతలకు మనుషులు శ్రాద్ధాన్ని నిర్వహిస్తారు. బ్రహ్మదేవుడు దేవతలను సృష్టించాడు, కానీ వారు ఆహారం స్వీకరించలేదు. దాన్ని వదిలిపెట్టి, ఫలాన్ని కోరుతూ, వారు తమను తామే సృష్టించుకున్నారు. అయితే, బ్రహ్మదేవుని శాపంతో వారు మోహితులై, జ్ఞానాన్ని కోల్పోయారు; ఏదీ తెలియకుండా, ఈ లోకం అంతా అయోమయంగా మారింది. అప్పుడు వారు అందరూ బ్రహ్మదేవుని పాదాలకు నమస్కరించి, క్షమాభిక్షించారు. లోకాలకు మేలు కోసం ఆ ప్రభువు వారితో మళ్లీ మాట్లాడాడు: ‘‘మీరు చేసిన అపరాధానికి ప్రాయశ్చిత్తంగా తపస్సు చేయండి; మీ సొంత కుమారులను అడగండి, అప్పుడు మీకు జ్ఞానం లభిస్తుంది’’ అని చెప్పాడు. తపస్సు చేయాలని సంకల్పించి, వారు మనస్సును నియంత్రించుకుని తమ కుమారులను సంప్రదించారు. తగిన విధానంలో పరస్పరంగా ప్రశ్నలు అడిగారు. ఆ కుమారులు, ధర్మాన్ని తెలిసినవారు, తపస్సు ఎలా చేయాలో—వాక్కుతో, మనస్సుతో, కర్మతో చేయవలసిన తపస్సులను వివిధ విధాలుగా వివరించారు. దాంతో, ఆ దేవతలు మళ్లీ జ్ఞానోదయాన్ని పొందారు. ఆనందంతో తమ కుమారులకు ఇలా అన్నారు: ‘‘మీరు మాకు జ్ఞానాన్ని కలిగించావు కనుక, మీరే మా పితృదేవతలు. ధర్మజ్ఞానం గాని, ఇతర వాంఛితమైన వరమేమైనా కావాలంటే, చెప్పండి.’’ అప్పుడు బ్రహ్మదేవుడు మళ్లీ ఇలా ధృవీకరించాడు: ‘‘మీరు సత్యవంతులు కనుక, మీరు చెప్పింది అదే జరుగుతుంది; వేరేలా కాదు.’’ అందువల్ల, ‘‘వీరు మా పితృదేవతలు’’ అని వారు ప్రకటించారు. తమ కుమారులే వారి పితృదేవతలయ్యారు; వారికీ ఈ వరం లభించింది. బ్రహ్మదేవుని ఆ వాక్కుతో కుమారులు పితృదేవతలయ్యారు; పితృదేవతలు మళ్లీ కుమారులయ్యారు. అందువల్ల, పితృదేవతలు కుమారులే; వారిలో పితృత్వ భావన ఉన్నది. కుమారులను పితృదేవతలుగా, పితృదేవతలను కుమారులుగా స్మరించాలి. పితృదేవతల అభివృద్ధి కోసం బ్రహ్మదేవుడు మళ్లీ ఉపదేశించాడు. ఎవరైనా, పితృదేవతలకు శ్రాద్ధం చేయకుండా ఏ యజ్ఞయాగాదులను నిర్వహిస్తే, దాని ఫలం రాక్షసులకు, దానవులకు వెళుతుంది. పితృదేవతలు శ్రాద్ధబలితో పోషింపబడతారు; వారు అమృతస్వరూపమైన సోమాన్ని ఆస్వాదిస్తారు. మీరు వారిని పోషిస్తే, వారు నిరంతరం అభివృద్ధి చెందుతారు. శ్రాద్ధబలితో సోముడు పోషింపబడినప్పుడు, అతను మొత్తం లోకాలను—పర్వతాలు, అడవులు, చరాచరజంతువులతో సహా—పోషిస్తాడు. పోషణ కోసం శ్రాద్ధం చేసే మనుష్యులకు, పితృదేవతలు ఎల్లప్పుడూ పోషణను, సంతానాన్ని ప్రసాదిస్తారు. శ్రాద్ధ సమయంలో మూడు పిండాలు వంశపరంగా పేరుతో సమర్పించినవారికి, పితృదేవతలు, పూర్వజన్మ పితృదేవతలు సమస్త ప్రదేశాల్లో ఉండి, ఆ వంశాన్ని శ్రాద్ధఫలంతో పోషిస్తారు. ఈ విధంగా, బ్రహ్మదేవుడు పూర్వంలో ఆజ్ఞాపించాడు కనుక, దానం, అధ్యయనం, తపస్సు అన్నీ సంపూర్ణంగా ఫలిస్తాయి. మీ పితృదేవతలే జ్ఞానదాతలు—ఇందులో సందేహం లేదు. పితృదేవతలు దేవతలు, దేవతలు మళ్లీ పితృదేవతలు; వీరు పరస్పరంగా పితృదేవతలు, దేవతలు. ఈ విధంగా బ్రహ్మదేవుని వాక్యాలను సూతుడు చెప్పినప్పుడు, మునులు మళ్లీ సూతుని అడిగారు: ‘‘పితృదేవతల సమూహాలు ఎన్ని? అవి ఎప్పుడు ఉంటాయి? దేవతల్లో సోమాన్ని పోషించే వారు ఎవరు?’’ అని. ఇప్పుడు నేను మీకు పితృదేవతల పరమ మూలాన్ని వివరించబోతున్నాను—ఇది శంయు బ్రహస్పతిని అడిగిన ప్రశ్న. శంయు తన తండ్రి బ్రహస్పతిని, సమస్త జ్ఞానంలో నిపుణుడైనవారిని, వినయపూర్వకంగా ఇలా అడిగాడు: ‘‘ఈ పితృదేవతలు ఎవరు? ఎన్ని మంది? వారి పేర్లు ఏమిటి? వారు ఎలా ఉద్భవించారు? పితృదేవతల స్థానం ఎలా పొందారు? ఎందుకు పితృదేవతలు యజ్ఞాలలో ఎప్పుడూ భాగస్వాములుగా ఉంటారు? మహాత్ముల కర్మలు అన్నీ శ్రాద్ధంతో ప్రారంభమవుతాయా? శ్రాద్ధాన్ని ఎవరికీ సమర్పించాలి? దాని మహాఫలం ఏమిటి? పుణ్యక్షేత్రాలు, నదుల్లో శ్రాద్ధం శాశ్వతమా? ఎక్కడ శ్రాద్ధం చేసినవారు సంపూర్ణ ఫలితాన్ని పొందుతారు? ఏ సమయం శ్రాద్ధానికి ఉత్తమం? ఏ విధానాన్ని అనుసరించాలి?’’ అని అడిగాడు. ‘‘దయచేసి వీటన్నింటిని క్రమంగా, వివరంగా చెప్పండి’’ అని శంయు కోరాడు. అప్పుడు బుద్ధిశాలి బ్రహస్పతి క్రమంగా, ప్రశ్నలకు సమాధానం చెప్పడంలో నిపుణుడిగా ఇలా వివరించాడు: ‘‘ప్రియమైనవాడా! నీవు అడిగిన ఆ గొప్ప, లోతైన ప్రశ్నకు నేను గౌరవపూర్వకంగా, క్రమంగా సమాధానం చెబుతాను. ఆకాశము, వాయువు, భూమి, నక్షత్రాలు, దిశలు, సూర్యుడు, చంద్రుడు, అలాగే రాత్రీ, పగలు—ఇవి అన్నీ. ఆ సమయంలో, ప్రియమా, ఏదీ లేదు; ఈ జగత్తంతా చీకటిలో మునిగిపోయింది. కేవలం బ్రహ్మదేవుడు మాత్రమే అక్కడ గాఢతపస్సు చేస్తూ ఉండేవాడు. అప్పుడు శంయు, తన తండ్రి బ్రహస్పతిని—బ్రహ్మజ్ఞానంలో నిపుణుడైనవారిని, శుద్ధాచారుడైనవారిని—ఇలా అడిగాడు: ‘‘ప్రజాపతి సర్వజీవుల కోసం ఎలాంటి పరమ తపస్సు చేశాడు?’’ అని. దానికి, మహాతేజస్సు గల బ్రహస్పతి ఇలా సమాధానమిచ్చాడు: ‘‘తపస్సులన్నింటిలో అత్యున్నతమైనది పరమ తపస్సే. ఆ సమయంలో, ఆ భగవంతుడు ధ్యానంలో లీనమై, ఆ తపస్సు ద్వారా లోకాలన్నింటినీ మళ్లీ సృష్టించాడు. గత, భవిష్యత్తు జ్ఞానం, అన్ని లోకాలు, వేదములన్నింటిని—యోగంలో లీనమై బ్రహ్మదేవుడు యోగదృష్టితో సృష్టించాడు. సంతానిక అనే లోకాలలో తేజోమయులు నివసిస్తారు; వారు విరాజులు, స్వర్గంలో దేవతలలో దివ్యశక్తులుగా ప్రసిద్ధి. పూర్వంలో భగవంతుడు యోగతపస్సుతో ఏకమై దేవతలను సృష్టించాడు; బ్రహ్మదేవుడు నిత్యయోగంలో స్థిరంగా ఉండి వారిని వెలికితీశాడు. వారు ఆదిదేవతలు, మహాశక్తి, అపారతేజస్సుతో, సమస్త వాంఛలను ప్రసాదించే వారు. దేవతలు, రాక్షసులు, మానవులు కూడా వారిని పూజిస్తారు.’’ ఈ విధంగా, పితృదేవతల మూలాన్ని, వారి స్థితిని, శ్రాద్ధ మహిమాన్వితాన్ని బ్రహస్పతి శంయువుకు వివరించాడు.