பிபந்த்யம்புமயீர்தே வாஸ்த்ரயஸ்த்ரிம்ஶத்து சந்தஜாஃ। பீத்வா ச மாஸம் கச்சந்தி சதுர்த்தஶ்யாம் ஸுதாம்ரு'தம் ।। ௫௬.
முப்பத்தி மூன்று சந்தங்கள் மூலம் பிறந்த, நீரால் ஆன உயிர்கள், சதுர்தசியில் அமுதத்தை அருந்தி, பிறகு அந்த மாதத்தை முடிக்கின்றனர்.
இத்யேவம் பீயமாநஸ்து தைவதைஶ்ச நிஶாகரஃ। ஸமாகச்சதமாவாஸ்யாம் பாகே பஞ்சதஶே ஸ்திதஃ ।। ௫௬.
இவ்வாறு தேவர்கள் அமுதத்தை அருந்தும் போது, சந்திரன் பதினைந்தாம் பகுதியை அடைந்து, அமாவாசை நாளில் இணைந்து சேர்கிறான்.
ஸுஷும்நாப்யாயிதஞ்சைவ அமாவாஸ்யாம் யதாக்ரமம்। பிபந்தி த்விகலம் காலம் பிதரஸ்தே ஸுதாம்ரு'தம் ।। ௫௬.
அமாவாசை நாளில், சுஷும்னா வழியாக நிரம்பி, சோமம் அருந்தும் பித்ருக்கள் இரண்டு கலைகளுக்கான காலம் வரை அமுதத்தை அருந்துகின்றனர்.
ததஃ பீதக்ஷயே ஸோமே ஸூர்யோऽஸாவேகரஶ்மிநா। ஆப்யாயயத்ஸுஷும்நேந பித்ரூ'ணாம் ஸோமபாயிநாம் ।। ௫௬.
பின்பு, சோமத்தில் உள்ள அமுதம் தீர்ந்ததும், சூரியன் ஒரு கதிரால் சுஷும்னா வழியாக சோமம் அருந்தும் பித்ருக்களுக்கு அதை மீண்டும் நிரப்புகிறான்.
நிஃஶேஷாயாம் கலாயாந்து ஸோமமாப்யாயயத் புநஃ। ஸுஷும்நாப்யாயமாநஸ்ய பாகம் பாக மஹஃக்ரமாத்। கலாஃ க்ஷீயந்தி தாஃ க்ரு'ஷ்ணாஃ ஶுக்லாஶ்சாப்யாயயந்தி ச ।। ௫௬.
சந்திரனின் எல்லா கலைகளும் தீர்ந்ததும், சோமம் மீண்டும் நிரம்புகிறது; சுஷும்னா நிரப்பும் போது, கிருஷ்ணபக்ஷத்தில் கலைகள் குறைகின்றன, சுக்லபக்ஷத்தில் கலைகள் அதிகரிக்கின்றன.
ஏவம் ஸூர்யஸ்ய வீர்யேண சந்த்ரஸ்யாப்யாயிதா தநுஃ। த்ரு'ஶ்யதே பௌர்ணமாஸ்யாம் வை ஶுக்லஃ ஸம்பூர்ணமண்டலஃ। ஸம்ஸித்திரேவம் ஸோமஸ்ய பக்ஷயோஃ ஶுக்லக்ரு'ஷ்ணயோஃ ।। ௫௬.
இவ்வாறு சூரியனின் சக்தியால் சந்திரனின் உருவம் நிரம்பி, பௌர்ணமி நாளில் முழுமையாக வெளிரும் வட்டமாகத் தோன்றுகிறது; இப்படிதான் சோமத்தின் வளர்ச்சியும் குறைவும் இரு பக்ஷங்களிலும் நிகழ்கிறது.
இத்யேஷ பித்ரு'மாந் ஸோமஃ ஸ்ம்ரு'த இத்வத்ஸரஃ க்ரமாத் । க்ராந்தஃ பம்சதஶைஃ ஸார்த்தம் ஸுதா ம்ரு'தபரிஸ்ரவைஃ ।। ௫௬.
இவ்வாறு பித்ருமான் என அழைக்கப்படும் சோமம், பதினைந்து அரை கலைகளுடன் அமுதம் தேன் பாய்ச்சலோடு ஒரு வருடமாகக் கருதப்படுகிறது.
அதஃ பர்வாணி வக்ஷ்யாமி பர்வணாம் ஸந்தயஸ்ததா। க்ரந்திமந்தி யதா பர்வாணீக்ஷுவேண்வோர்பவந்த்யுத ।। ௫௬.
இப்போது நான் பர்வங்கள் மற்றும் அவற்றின் சந்திகள் குறித்து விளக்குகிறேன்; அவை கரும்பு கம்பியில் உள்ள முடிச்சுகள் போல அமைந்துள்ளன.
ததார்த்தமாஸபர்வாணி ஶுக்லக்ரு'ஷ்ணாநி வை விதுஃ। பூர்ணாமாவாஸ்யயோர்பேதைர்க்ரந்திர்யா ஸந்தயஶ்ச வை । அர்த்தமாஸாஸ்து பர்வாணி த்ரு'தீயாப்ரப்ரு'தீநி து ।। ௫௬.
அப்படியே, அரைமாதங்கள், சுக்லபக்ஷமும் கிருஷ்ணபக்ஷமும் பர்வங்கள் என அறியப்படுகின்றன; பௌர்ணமி, அமாவாசை ஆகிய வேறுபாடுகள் முடிச்சுகளும் சந்திகளும்; மூன்றாம் நாளிலிருந்து தொடங்கும் அரைமாதங்கள் பர்வங்கள்.
அக்நயாதாநக்ரியா யஸ்மாத் க்ரியதே பர்வஸந்திஷு। ஸாயாஹ்நே ப்ரதிபச்சைவ ஸ காலஃ பௌர்ணமாஸிகஃ ।। ௫௬.
ஏனெனில் பர்வ சந்திகளில், மாலை வேளையும் பிரதமை நாளிலும், அக்னி ஏற்றும் கிரியை செய்யப்படுகிறது; அந்தக் காலம் பௌர்ணமி காலம் எனப்படுகிறது.
வ்யதீபாதே ஸ்திதே ஸூர்யே லேஸோர்த்தந்து யுகாந்தரே। யுகாந்தரோதிதே சைவ லேகோர்த்தம் ஶஶிநஃ க்ரமாத் ।। ௫௬.
வ்யதீபாதம் என்ற சமயத்தில் சூரியன் நிற்கும் போது, யுகத்தின் முடிவில் ஒரு பகுதி முடிவடையும் போது, சந்திரன் ஒரு கலையின் முடிவில் எழும் போது—
பௌர்ணமாஸே வ்யதீபாதே யதீக்ஷேதே பரஸ்பரம்। யஸ்மிந்காலே ஸ ஸீமாந்தே ஸ வ்யதீபாத ஏவ து ।। ௫௬.
பௌர்ணமி மற்றும் வ்யதீபாதம் நேரத்தில், அவை ஒன்றோடொன்று சேர்ந்து காணப்படும்போது, அந்த எல்லைக் காலம் உண்மையில் வ்யதீபாதம் எனப்படுகிறது.
காலம் ஸூர்யஸ்ய நிர்த்தேஶம் த்ரு'ஷ்ட்வா ஸங்க்யா து ஸர்பதி। ஸ வை பதம் க்ரியாகாலஃ காலாத்ஸத்யோ விதீயதே ।। ௫௬.
சூரியன் காட்டும் நேரத்தைப் பார்த்து, கணக்கீடு தொடர்கிறது; அந்த பாதை தான் கிரியைக்கான நேரம், அது உடனே அந்த நேரத்திற்கு ஏற்ப நிர்ணயிக்கப்படுகிறது.
பூர்ணேந்தோஃ பூர்ணபக்ஷே து ராத்ரிஸந்திஷு பூர்ணிமா। யஸ்மாத்தாமநுபஶ்யந்தி பிதரோ தைவதைஃ ஸஹ। தஸ்மாதநுமதிர்நாம பூர்ணிமா ப்ரதமா ஸ்ம்ரு'தா ।। ௫௬.
பௌர்ணமி நாளில், சுக்லபக்ஷத்தில், இரவு சந்திகளில், பித்ருக்கள் தேவர்களுடன் சேர்ந்து அவளை (சந்திரனை) காண்கிறார்கள்; அதனால், முதல் பௌர்ணமி அனுமதி என்று அழைக்கப்படுகிறது.
அத்யர்தம் ப்ராஜதே யஸ்மாத் பௌர்ணமாஸ்யாந்நிஶாகரஃ। ரஞ்ஜநாச்சைவ சந்த்ரஸ்ய ராகேதி கவயோ விதுஃ ।। ௫௬.
பௌர்ணமி இரவில் சந்திரன் மிக روشنமாக ஒளிர்வதாலும், வானத்தை நிறமூட்டுவதாலும், கவிஞர்கள் அதை 'ராகை' என்று அழைக்கிறார்கள்.
அமா வஸேதாம்ரு'க்ஷே து யதா சந்த்ரதிவாகரௌ। ஏகாம் பஞ்சதஶீம் ராத்ரிமமாவாஸ்யா ததஃ ஸ்ம்ரு'தா ।। ௫௬.
சந்திரனும் சூரியனும் ஒரே நட்சத்திரத்தில் இருக்கும்போது, அந்த பதினைந்தாவது இரவு 'அமாவாசை' என்று அழைக்கப்படுகிறது.
ததோऽபரஸ்ய தைர்வ்யக்தஃ பௌர்ணமாஸ்யாம் நிஶாகரஃ। யதீக்ஷதே வ்யதீபாதே திவா பூர்ணே பரஸ்பரம்। சந்த்ரார்காவபராஹ்நே து பூர்ணாத்மாநௌ து பூர்ணிமா ।। ௫௬.
அதற்குப் பிறகு, அடுத்த நாளில் பௌர்ணமி அன்று சந்திரன் தெளிவாகத் தெரிகிறான்; பகலில் இருவரும் சந்திப்பை நோக்கும்போது, மதியத்தில் சந்திரனும் சூரியனும் முழுமையாக இருப்பது பௌர்ணமி ஆகும்.
விச்சிந்நாம் தாமமாவாஸ்யாம் பஶ்யதஶ்ச ஸமாகதௌ। அந்யோந்யம் சந்த்ரஸூர்யௌ தௌ யதா தத்தர்ஶ உச்யதே ।। ௫௬.
அமாவாசை முறிந்தபோது, இருவரும் சேரும் தருணத்தை ஒருவர் காணும்போது, அதை 'தர்ஷ' என்று அழைக்கப்படுகிறது.
த்வௌ த்வௌ லவாவமாவாஸ்யாம் யஃ காலஃ பர்வஸந்திஷு। த்வாக்ஷரம் குஹுமாத்ரம் து ஏவம் காலஸ்து ஸ ஸ்ம்ரு'தஃ। நஷ்டசந்த்ரா ப்யமாவாஸ்யா மத்யஸூர்யேண ஸங்கதா ।। ௫௬.
அமாவாசையின் சந்திப்புகளில் இரண்டு இரண்டு லவ நேரம் 'குஹுமாத்திரம்' என்று அழைக்கப்படுகிறது; சந்திரன் மறைந்து, சூரியன் நடுவில் இணையும் போது அமாவாசை என்று கூறப்படுகிறது.
திவஸார்த்தேந ராத்ர்யர்த்தம் ஸூர்யம் ப்ராப்ய து சந்த்ரமாஃ. ஸூர்யேண ஸஹஸா முக்திம் கத்வா ப்ராதஸ்தநோத்ஸவௌ । த்வௌ காலௌ ஸங்கமஶ்சைவ மத்யாஹ்நே நிஷ்பதேத்ரவிஃ ।। ௫௬.
ஒரு பகல் பாதியும் ஒரு இரவு பாதியும் கடந்தபின், சந்திரன் சூரியனை அடைகிறான்; சூரியனுடன் சேர்ந்து விடுதலை அடைந்தபின், காலை நேரத்தில் இரண்டு விழாக்கள் நடைபெறும்; அந்த இரண்டு நேரங்களும் மதியத்தில் சேரும் போது அமுதம் வெளியேறும்.
ப்ரதிபச்சுக்லபக்ஷஸ்ய சந்த்ரமாஃ ஸூர்யமண்டலாத்। நிர்முச்யமாநயோர்மத்யே தயோர்மண்டலயோஸ்து வை ।। ௫௬.
சுக்லபட்ச பிரதமை அன்று, சந்திரன் சூரிய வட்டத்திலிருந்து விடுபட்டு, அந்த இரு வட்டங்களுக்கிடையில் இருக்கிறான்.
ஸ ததா ஹ்யாஹுதேஃ காலோ தர்ஶஸ்ய ச வஷட்க்ரியா। ஏதத்ரு'துமுகம் ஜ்ஞேயமமாவாஸ்யாஸ்ய பர்வணஃ ।। ௫௬.
அந்த நேரம் யாகம் செய்யும் காலமும், தர்ஷ யாகத்தில் வசட் செய்யும் நேரமும் ஆகும்; இது அமாவாசை யாகத்திற்கான பருவத்தின் தொடக்கம் என்று அறிய வேண்டும்.
திவா பர்வண்யமாவாஸ்யாம் க்ஷீணேந்தௌ பஹுலே து வை। தஸ்மாத்திவா ஹ்யமாவாஸ்யாம் க்ரு'ஹ்யதேऽஸௌ திவாகரஃ। க்ரு'ஹ்யதே வை திவா ஹ்யஸ்மாதமாவாஸ்யாம் திவிக்ஷயைஃ ।। ௫௬.
அமாவாசை பகலில், சந்திரன் குறைந்து இருண்டிருக்கும்போது, அந்த நாளில் சூரியனை எடுத்துக்கொள்கிறார்கள்; அமாவாசை பகலில் சூரியனை எடுத்துக்கொள்வது தினரீதியான கிரியைகளுக்காகும்.
கலாநாமபி வை தாஸாம் பஹுமாந்யாஜடாத்மகைஃ। திதீநாம் நாம தேயாநி வித்வத்பிஃ ஸம்ஜ்ஞிதாநி வை ।। ௫௬.
அந்த கலைகளுக்குப் பெயர்கள், அவை உயிரற்றவை என்றாலும், பண்டிதர்கள் திதிகளின் பெயர்களால் அறிவிக்கிறார்கள்.
தர்ஶயேதாமதாந்யோந்யம் ஸூர்யாசந்த்ரமஸாவுபௌ । நிஷ்க்ராமத்யத தேநைவ க்ரமஶஃ ஸூர்யமண்டலாத் ।। ௫௬.
பின்னர், சூரியனும் சந்திரனும் ஒருவருக்கொருவர் காண்பித்து, அந்த வரிசையில் சந்திரன் சூரிய வட்டத்திலிருந்து வெளியேறுகிறான்.
த்விலவேந ஹ்யஹோ ராத்ரம் பாஸ்கரம் ஸ்ப்ரு'ஶதே ஶஶீ। ஸ ததா ஹ்யாஹுதேஃ காலோ தர்ஶஸ்ய ச வஷட்க்ரியா ।। ௫௬.
இரண்டு லவ நேரம் பகலும் இரவும், சந்திரன் சூரியனைத் தொடுகிறான்; அப்போது யாகம் செய்யும் காலமும், தர்ஷ வசட் கிரியைக்கும் நேரமாகும்.
குஹேதி கோகிரேநோக்தோ யஃ காலஃ பரிசிஹ்நிதஃ। தத்காலஸம்ஜ்ஞிதா யஸ்மாதமாவாஸ்யா குஹுஃ ஸ்ம்ரு'தா ।। ௫௬.
'குஹு' என்று குறிக்கப்பட்ட நேரம் முனிவர்களால் அழைக்கப்படுகிறது; அதனால் அமாவாசை 'குஹு' என்று அறியப்படுகிறது.
ஸிநீவாலீப்ரமாணேந க்ஷீணஶேஷோ நிஶாகரஃ। அமாவாஸ்யாம் விஶத்யர்கம் ஸிநீவாலீ ததஃ ஸ்ம்ரு'தா ।। ௫௬.
சிறிய அளவில் மட்டுமே மீதமுள்ள சந்திரன், சினிவாலி அளவுக்கு, அமாவாசையில் சூரியனை அடைகிறான்; அதனால் அது 'சினிவாலி' என்று அழைக்கப்படுகிறது.
பர்வணஃ பர்வகாலஸ்து துல்யோ வை து வஷட்க்ரியா। சந்த்ரஸூர்யவ்யதீபாதே உபே தே பூர்ணிமே ஸ்ம்ரு'தே ।। ௫௬.
பருவத்தின் நேரம் யாகத்திற்கான வசட் கிரியைக்கு சமமானது; சந்திரனும் சூரியனும் சேரும் போது இரண்டும் பௌர்ணமி என்று கருதப்படுகிறது.
ப்ரதிபத்பஞ்சதஶ்யோஶ்ச பர்வகாலோ த்விமாத்ரகஃ। காலஃ குஹுஸிநீவால்யோஃ ஸமுத்ரோ த்விலவஃ ஸ்ம்ரு'தஃ ।। ௫௬.
பிரதமை முதல் பதினைந்தாம் நாள் வரை பருவ நேரம் இரண்டு அளவாகும்; குஹு, சினிவாலி ஆகிய நேரம் இரண்டு லவ அளவுள்ள சமுத்திரம் என்று அழைக்கப்படுகிறது.