ப்ராணஸ்தாநாநி பிந்தந்ஹி சிந்தந்மர்மாண்யதீத்ய ச। ஶைத்யாத்ப்ரகுபிதோ வாயுரூர்த்த்வந்து க்ரமதே ததஃ ।। ௪௦.
உயிரின் இடங்களை உடைத்து, முக்கியமான இடங்களை வெட்டி, அவற்றைத் தாண்டி, குளிரால் உந்தப்பட்ட காற்று மேலே செல்கிறது.
ஸ சாயம் ஸர்வபூதாநாம் ப்ராணஸ்தாநேஷ்வவஸ்திதஃ। ஸமாஸாத்ஸம்வ்ரு'தே ஜ்ஞாநே ஸம்வ்ரு'தேஷு ச கர்ம்மஸு ।। ௪௦.
அதே உயிர் சக்தி எல்லா உயிரினங்களிலும் உயிரின் இடங்களில் இருக்கிறது; சுருக்கமாகச் சொன்னால், அறிவு தடைபட்டால், செயல்களும் தடைபடும்.
ஸ ஜீவோऽநப்யதிஷ்டாநஃ கர்ம்மபிஃ ஸ்வைஃ புராக்ரு'தைஃ। அஷ்டாங்கப்ராணவ்ரு'த்தீர்வை ஸ விச்யாவயதே புநஃ ।। ௪௦.
அந்த உயிர், இனி ஆதாரம் இல்லாமல், தன் கடந்த செயல்களால், எட்டுவித உயிர் இயக்கங்களையும் மீண்டும் கலக்குகிறது.
ஶரீரம் ப்ரஜஹம்ஸோ வை நிருச்ச்வாஸஸ்ததோ பவேத்। ஏவம் ப்ராணைஃ பரித்யக்தோ ம்ரு'த இத்யபிதீயதே ।। ௪௦.
உடலோன் உடலை விட்டு வெளியேறும்போது, மூச்சு நிற்கிறது; இவ்வாறு உயிர் விட்டு நீங்கினால், அவனை இறந்தவன் என்று கூறுவர்.
யதேஹ லோகே கத்யோதம் நீயமாநமிதஸ்ததஃ । ரஞ்ஜநம் தத்வதே யத்து நேதா நேதா ந வித்யதே ।। ௪௦.
இந்த உலகில் ஒளிவண்டு எங்கேயும் இழுத்துச் செல்லப்படுவது போல, நிறம் பற்றிய விஷயத்தில் வழிகாட்டி எவரும் இல்லை.
த்ரு'ஷ்ணாக்ஷயஸ்த்ரு'தீயஸ்து வ்யாக்யாதம் மோக்ஷலக்ஷணம்। ஶப்தாத்யே விஷயே தோஷவிஷயே பஞ்சலக்ஷணே ।। ௪௦.
ஆசை தீர்வதே மூன்றாவது விடுதலைக்கான தன்மையாக விளக்கப்பட்டது; ஒலி முதலான ஐந்து பொருட்கள் குறைகளால் நிரம்பியவை.
அப்ரத்வேஷோऽநபிஷ்வங்கஃ ப்ரீதிதாபவிவர்ஜநம் । வைராக்யகாரணம் ஹ்யேதே ப்ரக்ரு'தீநாம் லயஸ்ய ச ।। ௪௦.
வெறுப்பு இல்லாமை, பற்றின்மை, மகிழ்ச்சி மற்றும் துயரத்தைத் தவிர்த்தல் — இவை எல்லாம் பற்றின்மைக்கும் இயற்கையின் ஒழிவுக்கும் காரணங்கள் ஆகும்.
அஷ்டௌ ப்ரக்ரு'தயோ ஜ்ஞேயாஃ பூர்வோக்தா வை யதாக்ரமம்। அவ்யக்தாத்யஸ்து விஜ்ஞேயா பூதாந்தாஃ ப்ரக்ரு'தேர்லயாஃ ।। ௪௦.
முன்னதாக கூறப்பட்ட வரிசைப்படி எட்டு முதன்மை இயற்கைகள் உள்ளன என்று அறிய வேண்டும்; அவை அவ்யக்தம் முதல் பஞ்சபூதங்கள் வரை, அவற்றின் ஒழிவு இயற்கையின் முடிவாகும்.
வர்ணாஶ்ரமாசாரயுக்தாஃ ஶிஷ்டாஃ ஶாஸ்த்ராவிரோதிநஃ। வர்ணாஶ்ரமாணாம் தர்ம்மோऽயம் தேவஸ்தாநேஷு காரணம் ।। ௪௦.
வண்ணம் மற்றும் ஆசிரமம் ஆகியவற்றின் முறையைப் பின்பற்றி, அறிஞராகவும் சாஸ்திரத்திற்கு விரோதமில்லாதவர்களாகவும் இருப்பவர்கள் — இவர்களது தர்மமே வண்ணம் ஆசிரமங்களுக்கானது, இது தேவர்களின் நிலையங்களில் இருப்பதற்கான காரணம்.
ப்ரஹ்மாதீநி பிஶாசாந்தாந்யஷ்டௌ ஸ்தாநாநி தேவதா। ஐஶ்வர்ய்யமணிமாத்யம் ஹி காரணம் ஹ்யஷ்டலக்ஷணம் ।। ௪௦.
பிரம்மா முதல் பிசாசுகள் வரை எட்டு தெய்வ ஸ்தானங்கள் உள்ளன; ஐஸ்வர்யம், அணி முதலான எட்டு வகை சிறப்புகளே அதன் காரணமாகும்.
நிமித்தமப்ரதீகாத இஷ்டே ஶப்தாதிலக்ஷணே। அஷ்டாவேதாநி ரூபாணி ப்ராக்ரு'தாநி யதாக்ரமம் ।। ௪௦.
விரும்பும் தன்மை, ஒலி முதலான குணங்களில் தடையில்லாமல் காரணம் செயல்படுகிறது; இவை எட்டும் இயற்கையான வடிவங்கள், தத்தம் வரிசையில் உள்ளன.
க்ஷேத்ரஜ்ஞேஷ்வநுஸஜ்யந்தே கணமாத்ராத்மகாநி து। ப்ராவ்ரு'ட்காலே ப்ரு'தக்த்வேந பஶ்யந்தீஹ ந சக்ஷுஷா ।। ௪௦.
க்ஷேத்ரஞான்களில், வெறும் கூட்டுத் தன்மை கொண்டவை சேர்ந்து நிற்கின்றன; மழைக்காலத்தில், இவை தனித்தனியாக கண்களால் காணப்படுவதில்லை.
பஶ்யந்த்யேவம்விதம் ஸித்தா ஜீவம் திவ்யேந சக்ஷுஷா। ஶ்வாவிதி ஶ்வாநபாநஶ்ச யோநீஃ ப்ரவிஶதஸ்ததா ।। ௪௦.
ஆனால் சித்தர்கள் இப்படிப்பட்ட ஜீவனை தெய்வக் கண்களால் காண்கிறார்கள்; நாய் அல்லது நாய்க்கு உணவு அளிப்பவராகவும், அவ்வாறு பிற பிறப்புகளில் நுழைகின்றனர்.
திர்ய்யகூர்த்த்வமதஸ்தாச்ச தாவதோऽபி யதாக்ரமம்। ஜீவப்ராணாஸ்ததா லிங்கம் காரணஞ்ச சதுஷ்டயம் ।।. ௪௦.
அடியில், மேலே, கீழே என எல்லா திசைகளிலும் செல்லும் ஜீவனின் உயிரும், லிங்கசரீரமும், நான்கு காரணங்களும் இப்படியே செல்கின்றன.
பர்ய்யாயவாசகைஃ ஶப்தைரேகார்தைஃ ஸோऽபிலிக்யதே। வ்யக்தாவ்யக்தே ப்ரமாணோऽயம் ஸ வை ரூபம் து க்ரு'த்ஸ்நஶஃ ।। ௪௦.
ஒரே பொருளை குறிக்கும் பல பெயர்களால் அவன் விவரிக்கப்படுகிறான்; வெளிப்பட்டதும் மறைந்ததும் ஆகியவற்றில் இதுவே அளவு, இதுவே முழுமையான வடிவம்.
அவ்யக்தாந்த க்ரு'ஹீதம் ச க்ஷேத்ரஜ்ஞாதிஷ்டிதஞ்ச யத் । ஏவம் ஜ்ஞாத்வா ஶுசிர்பூத்த்வா ஜ்ஞாநாத்வை விப்ரமுச்யதே ।। ௪௦.
அவ்யக்தம் வரை எடுத்துக்கொள்ளப்பட்டதும், க்ஷேத்ரஞானால் ஆளப்படுவதும் — இதை அறிந்து தூய்மையாகி, உண்மையில் அறிவாளி என அழைக்கப்படுகிறான்.
நஷ்டஞ்சைவ யதா தத்த்வம் தத்த்வாநாம் தத்த்வதர்ஶநம்। யதேஷ்டம் பரிநிர்ய்யாதி பிந்நே தேஹே ஸுநிர்வ்ரு'தே ।। ௪௦.
உண்மை மறைந்தபோது, தத்துவங்களை தத்துவமாகவே காண்கிறான்; உடல் உடைந்து அமைதியடைந்தபோது, விரும்பியபடி முழுமையாக வெளியேறுகிறான்.
பித்யதே கரணஞ்சாபி ஹ்யவ்யக்தாஜ்ஞாநிநஸ்ததஃ। முக்தோ குணஶரீரேண ப்ராணாத்யேந து ஸர்வஶஃ ।। ௪௦.
அவ்யக்தத்தை அறியாதவருக்கு கருவியும் உடைந்து விடுகிறது; ஆனால் விடுதலை பெற்றவன் குணசரீரத்திலிருந்தும், உயிரிலிருந்தும் முற்றிலும் விடுபடுகிறான்.
நாந்யச்சரீரமாதத்தே தக்தே பீஜே யதாங்குரஃ। ஜீவிகஃ ஸர்வஸம்ஸாராத்பீஜஶாரீரமாநஸஃ ।। ௪௦.
விதை எரிந்தால் முளை வராதது போல, அவன் மற்றொரு உடலை எடுக்கவில்லை; விதை போன்ற உடலும் மனமும் கொண்ட ஜீவன், எல்லா பிறவிகளிலிருந்தும் விடுபடுகிறான்.
ஜ்ஞாநாச்சதுர்த்தஶாச்சுத்தஃ ப்ரக்ரு'திம் ஸோऽநுவர்த்ததே। ப்ரக்ரு'திம் ஸத்யமித்யாஹு ர்விகாரோऽந்ரு'தமுச்யதே ।। ௪௦.
பதினான்கு அறிவால் தூய்மையடைந்தவன் இயற்கையைப் பின்பற்றுகிறான்; இயற்கையே சத்தியம் என்று கூறுவர், மாற்றம் பொய்யாகும்.
தத்ஸத்பாவோऽந்ரு'தம் ஜ்ஞேயம் ஸத்பாவஃ ஸத்யமுச்யதே। அநாமரூபக்ஷேத்ரஜ்ஞநாமரூபம் ப்ரசக்ஷதே ।। ௪௦.
அந்த மாற்றத்தின் இருப்பு பொய்யாகும் என்று அறிய வேண்டும்; உண்மை இருப்பே சத்தியம். பெயர் வடிவமில்லாத க்ஷேத்ரஞானை, பெயரும் வடிவமும் இல்லாதவன் என்று கூறுவர்.
யஸ்மாத்க்ஷேத்ரம் விஜாநாதி தஸ்மாத்க்ஷேத்ரஜ்ஞ உச்யதே। க்ஷேத்ரப்ரத்யயதோ யஸ்மாத்க்ஷேத்ரஜ்ஞஃ ஶுப உச்யதே ।। ௪௦.
அவன் க்ஷேத்திரத்தை அறிந்ததால் க்ஷேத்ரஞானன் என அழைக்கப்படுகிறான்; க்ஷேத்திர அறிவால், க்ஷேத்ரஞானன் சுபமாகும் என்று கூறுவர்.
க்ஷேத்ரஜ்ஞஃ ஸ்மர்ய்யதே தஸ்மாத்க்ஷேத்ரம் தஜ்ஜ்ஞைர்விபாஷ்யதே। க்ஷேத்ரத்வப்ரத்யயம் த்ரு'ஷ்டம் க்ஷேத்ரஜ்ஞஃ ப்ரத்யயீ ஸதா ।। ௪௦.
அதனால் அவன் க்ஷேத்ரஞானன் என்று நினைவு கூறப்படுகிறான்; க்ஷேத்திரத்தை அறிந்தவர்கள் அதை விளக்குகிறார்கள்; க்ஷேத்திர தன்மை காணப்படுகிறது, க்ஷேத்ரஞானன் எப்போதும் அறிவிப்பவன்.
க்ஷயணாத் கரணாச்சைவ க்ஷதத்ராணாத்ததைவ ச। போஜ்யத்வாத்விஷயத்வாச்ச க்ஷேத்ரம் க்ஷேத்ரவிதோ விதுஃ ।। ௪௦.
அழிவு, கருவி, காயம், பாதுகாப்பு, அனுபவிக்கப்படுதல் மற்றும் பொருள் ஆகிய காரணங்களால், க்ஷேத்திரத்தை அறிந்தவர்கள் அதை க்ஷேத்திரம் என்று அறிகிறார்கள்.
மஹதாத்யம் விஶேஷாந்தம் ஸவைரூப்யம் விலக்ஷணம்। விகாரலக்ஷணம் தத்வை ஸாக்ஷரக்ஷரமேவ ச ।। ௪௦.
மகத்திலிருந்து சிறியவற்றை வரை, எல்லாவற்றிலும் தனித்துவமும் வேறுபாடுகளும் உள்ளன; அவை எல்லாம் மாற்றம் அடையும் தன்மை கொண்டவை. அதனால்தான் அவை அழியும் என்றும் அழியாததும் என்றும் அழைக்கப்படுகின்றன.
தமேவ ச விகாரந்து யஸ்மாத்வை க்ஷரதே புநஃ। தஸ்மாச்ச காரணாச்சைவ க்ஷரமித்யபிதீயதே ।। ௪௦.
அந்த மாற்றமே மீண்டும் அழிகின்றதால், அது அழிவானது என்று கூறப்படுகிறது; அதன் காரணத்தினாலும் அது அழிவதாக அழைக்கப்படுகிறது.
ஸுகதுஃகமோஹபாவா போஜ்யமித்யபிதீயதே। அசேதத்வாத்தி விஷயஸ்தத்தி தர்ம்மவிபுஃ ஸ்ம்ரு'தஃ ।। ௪௦.
இன்பம், துன்பம், மயக்கம் ஆகியவை அனுபவிக்கப்படுவது என்று கூறப்படுகிறது; அது உயிரற்றது என்பதால், அந்த பொருள் குணங்கள் நிறைந்ததாக நினைக்கப்படுகிறது.
ந க்ஷீயதே ந க்ஷரதி விகாரப்ரஸ்ரு'தந்து தத்। அக்ஷரம் தேந சாப்யுக்தமக்ஷீணத்வாத்ததைவ ச ।। ௪௦.
அது குறையவும், அழியவும் செய்யாது; அதிலிருந்து மாற்றங்கள் தோன்றினாலும், அது அழியாதது என்று கூறப்படுகிறது, ஏனெனில் அது ஒருபோதும் அழிவதில்லை.
யஸ்மாத்புர்ய்யநுஶேதே ச தஸ்மாத்புருஷ உச்யதே। புரப்ரத்யயிகோ யஸ்மாத்பூருஷேத்யபிதீயதே ।। ௪௦.
உடல் என்னும் நகரத்தில் அது உறைகின்றதால், அது புருஷன் என்று அழைக்கப்படுகிறது; நகரத்துடன் தொடர்புடையதால், அதுவும் புருஷன் என்று அழைக்கப்படுகிறது.
புருஷம் கதயஸ்வாத கதந்தஜ்ஜ்ஞைர்விபாஷ்யதே। ஶுத்தோ நிரஞ்ஜநாபாஸோ ஜ்ஞாநாஜ்ஞாநவிவர்ஜிதஃ ।। ௪௦.
அந்த புருஷனை விவரிக்கவும்; ஞானிகள் அதை எப்படி சொல்கிறார்கள்? அது தூயது, கலங்காதது, குணமற்றது போலத் தோன்றும், அறிவும் அறியாமையும் இல்லாதது.