वायुपुराणम्

त्रिपुरघ्नाय वन्द्याय मातॄणाम्पतये नमः। बुद्धाय चैव शुद्धाय मुक्ताय केवलाय च ।। ५४.

नमः कमलहस्ताय दिग्वासाय शिखण्डिने । लोक त्रयवलिधात्रे च चन्द्राय वरुणाय च ।। ५४.

अग्राय चैव चोग्राय विप्रायानेकचक्षुषे। रजसे चैव सत्त्वाय तमसेऽव्यक्तयोनये ।। ५४.

नित्यायानित्यरूपाय नित्यानित्याय वै नमः। व्यक्ताय चैवाव्यक्ताय व्यक्ताव्यक्ताय वै नमः ।। ५४.

चिन्त्याय चैवाचिन्त्याय चिन्त्याचिन्त्याय वै नमः। भक्तानामार्तिनाशाय नरनारायणाय च ।। ५४.

उमाप्रियाय शर्वाय नन्दिचक्राङ्किताय च। पक्षमासार्द्धमासाय नमः संवत्सराय च ।। ५४.

बहुरूपाय मुण्डाय दण्डिनेऽथ वरूथिने। नमः कपालहस्ताय दिग्वासाय शिखणिडने ।। ५४.

ध्वजिने रथिने चैव यमिने ब्रह्मचारिणे। ऋग्यजुः सामवेदाय पुरुषायेश्वराय च। इत्येवमादिचरितैस्तुभ्यं देव नमोऽस्तु ते ।। ५४.

एवं स्तुतस्ततो देवैः प्रणिपत्य वरानने ।। ५४.

ज्ञात्वा तु भक्तिं मम देवदेवो गङ्गाजलाप्लावितकेशदेशः। सूक्ष्मोऽतियोगातिशयादचिन्त्यो न हि प्लुतो व्यक्तमुपैति चन्द्रः ।। ५४.

एवं भगवता पूर्वं ब्रह्मणा लोककर्तृणा। स्तुतोऽहं विविधैः स्तोत्रै र्वेदवेदाङ्गसम्भवैः ।। ५४.

ततः प्रीतो ह्यहं तस्मै ब्रह्मणे सुमहात्मने। ततोऽहं सूक्ष्मया वाचा पितामहमथाब्रुवम् ।। ५४.

भगवन् भूतभव्येश लोकनाथ जगत्पते। किं कार्ये ते मया ब्रह्मन् कर्त्तव्यं वद सुव्रत ।। ५४.

श्रुत्वा वाक्यं ततो ब्रह्मा प्रत्युवाचाम्बुजेक्षणः । भूतभव्यभवन्नाथ श्रूयतां कारणेश्वर ।। ५४.

सुरासुरैर्मथ्यमाने पयोधावम्बुजेक्षण। भगवन्मेघ सङ्काशं नीलजीमूतसन्निभम् ।। ५४.

प्रादुर्भूतं विषङ्घोरं संवर्त्ताग्निसमप्रभम्। कालमृत्युरिवोद्भूतं युगान्तादित्यवर्च्चसम् ।। ५४.

त्रैलोक्योत्सादि सूर्याभं विस्फुरन्तं समन्ततः। अग्रे समुत्थितं तस्मिन् विषङ्कालानलप्रभम् ।। ५४.

तं दृष्ट्वा तुं वयं सर्वे भीताः सम्भ्रान्तचेतसः। तत् पिबस्व महादेव लोकानां हितकाम्यया । भवानग्र्यस्य भोक्ता वै भवांश्वैव वरः प्रभुः ।। ५४.

त्वामृतेऽन्यो महादेव विषं सोढुं न विद्यते । नास्ति कश्चित् पुमान् शक्तस्त्रैलोक्येषु च गीयते ।। ५४.

एवं तस्य वचः श्रुत्वा ब्रह्मणः परमेष्ठिनः। बाढमित्येव तद्वाक्यं प्रतिगृह्य वरानने ।। ५४.

ततोऽहं पातुमारब्धो विषमन्तकसन्निभम्। पिबतो मे महाघोरं विषं सुरभयङ्करम्। कण्ठः समभवत्तूर्णं कृष्णो मे वरवर्णिनि ।। ५४.

तंदृष्ट्वो त्पलपत्राभं कण्ठे सक्तमिवोरगम् । तक्षकं नागराजानं लेलिहानमिव स्थितम् ।। ५४.

अथोवाच महातेजा ब्रह्मा लोकपितामहः। शोभसे त्वं महादेव कण्ठेनानेन सुव्रत ।। ५४.

ततस्तस्य वचः श्रुत्वा मया गिरिवरात्मजे। पश्यतां देवसङ्गानां दैत्यानाञ्च वरानने ।। ५४.

यक्षगन्धर्वभूतानां पिशाचोरगरक्षसाम्। धृतं कण्ठे विषं घोरं नीलकण्टस्ततो ह्यहम् ।। ५४.

तत् कालकूटं विषमुग्रतेजः कण्ठे मया पर्वतराजपुत्रि। निवेश्यमानं सुरदैत्यसङ्घो दृष्ट्वा परं विस्मयमाजगाम ।। ५४.

ततः सुरगणाः सर्वे सदैत्योरगराक्षसाः। ऊचुः प्राञ्चलयो भूत्वा मत्तमातङ्गगामिनि ।। ५४.

अहो बलं वीर्यपराक्रमस्ते अहो पुनर्योगबलं तवैव। अहो प्रभुत्वं तव देवदेव गङ्गाजलास्फालितमुक्तकेश ।। ५४.

त्वमेव विष्णुश्चतुराननस्त्वं त्वमेव मृत्यु र्वरदस्त्वमेव। त्वमेव सूर्यो रजनीकरश्च त्वमेव भूमिः सलिलं त्वमेव ।। ५४.