वायुपुराणम्

कैलासशिखरे रम्ये नानाधातुविचित्रिते। नानाद्रुमलताकीर्णे चक्रवाकोपशोभिते ।। ५४.

षट्‌पदोद्गीतबहुले धारासम्पातनादिते। मत्तक्रौञ्चमयूराणां नादैरुद्घुष्टकन्दरे ।। ५४.

अप्सरोगणसङ्कीर्णे किन्नरैश्चोपशोभिते । जीवञ्जीवकजातीनां वीरुद्भिरुपशोभिते ।। ५४.

कोकिलारावमधुरे सिद्ध चारणसेविते। सौरभैयीनिनादाढ्ये अधस्तनितनिःस्वने ।। ५४.

विनायकभयोद्विग्ने कुञ्जरैर्युक्तकन्दरे। वीणावादित्रनिर्घोषैः श्रोत्रेन्द्रियमनोरमैः ।। ५४.

दोलालम्बितसम्पाते वनितासङ्घसेविते। ध्वजैर्लम्बितदोलानां घण्ठानां निनदाकुले ।। ५४.

मुखमर्दलवादित्रैर्बलिनां स्फोटितैस्तथा। क्रीडारवविचाराणां निर्घोषैः पूर्णमन्दिरे ।। ५४.

हासैः सन्त्रासजननैर्विकरालमुखैस्तथा। देहगन्धैर्विचित्रैश्च प्रक्रीडितगणेश्चरैः ।। ५४.

वज्रस्फटिकसोपान चित्रपट्टिशिलातलैः। व्याध्रसिंहमुखैशचवान्यैर्गजवाजिमुखैस्तथा ।। ५४.

बिडालवदनैश्चोग्रैः क्रोष्टुकाकारमूर्तिभिः । ह्रस्वैर्दीर्घैः कृशैः स्थूलैर्लम्बोदर महोदरैः ।। ५४.

ह्रस्वजङ्घैश्च लम्बोष्ठैस्तालजङ्घैस्तथापरैः। गौकर्णैरेककर्णैश्च महाकर्णैरकर्णकैः ।। ५४.

बहुपादैर्महापादैरेकपादैरपादकैः। बहुशीर्षैर्महाशीर्षैरेकशीर्षैरशीर्षकैः ।। ५४.

बहुनेत्रैर्महानेत्रैरेकनैत्रैरनैत्रकैः । एवंविधैर्महायोगिभूतैर्भूतपतिर्वृतः ।। ५४.

विशुद्धमुक्तामणिरत्नभूषिते शिलातले हेममये मनोरमे। सुखोपविष्टं मदनाङ्गनाशनं प्रोवाच वाक्यं गिरिराजपुत्री ।। ५४.

भगवन् भूतभव्येश गोवृषाङ्कितशासन। तव कण्ठे महादेव भ्राजतेऽम्बुदशन्निभम् ।। ५४.

नात्युल्बणं नातिशुब्रं नीलाञ्जनचयोपमम्। किमिदं दीप्यते देव कण्ठे कामाङ्ग नाशन ।। ५४.

को हेतुः कारणं किञ्च कण्ठे नीलत्वमीश्वरः । एतत्सर्वं यथान्यायं ब्रूहि कौतूहलं हिमे ।। ५४.

श्रुत्वा वाक्यं ततस्तस्याः पार्वत्याः पार्वतीप्रियः । कथां मङ्गलसंयुक्तां कथयामास शङ्करः ।। ५४.

मथ्यमानेऽमृते पूर्वं क्षीरोदे सुरदानवैः। अग्रे समुत्थितं तस्मिन् विषं कालानलप्रभम् ।। ५४.

तं दृष्ट्वा सुरसङ्घाश्च दैत्याश्चैव वरानने। विषण्णवदनाः सर्वे गतास्ते ब्रह्मणोऽन्तिकम् ।। ५४.

दृष्ट्वा सुरगणान् भीतान् ब्रह्मो वाच महाद्युतिः। किमर्थं भो महाभागा भीता उद्विग्नचेतसः ।। ५४.

मयाष्टगुणमैश्वर्यं भवतां सम्प्रकल्पितम्। केन व्यावर्त्तितैश्वर्या यूयं वै सुरसत्तमाः ।। ५४.

त्रैलोक्यस्येश्वरा यूयं सर्वे वै विगतज्वराः। प्रजासर्गे न सोऽस्तीह आज्ञां यो मे निवर्त्तयेत् ।। ५४.

विमानगामिनः सर्वे सर्वे स्वच्छन्दगामिनः। अध्यात्मे चाधिभूते च अधिदैवे च नित्यशः। प्रजाः कर्मविपाकेन शक्ता यूयं प्रवर्त्तितुम् ।। ५४.

तत्किमर्थं भयोद्विग्ना मृगाः सिंहार्दिता इव। किं दुःखं केन सन्तापः कुलो वा भयमागतम्। एतत्सर्वं यथान्यायं शीग्रमाख्यातुमर्हथ ।। ५४.

श्रुत्वा वाक्यं ततस्तस्य ब्रह्मणो वै महात्मनः। ऊचुस्ते ऋषिभिः सार्ध्धं सुरदैत्येन्द्रदानवाः ।। ५४.

सुरासुरैर्मथ्यमाने पाथोधौ च महात्मभिः। भुजङ्गभृङ्गसङ्काशं नीलजीमूतसन्निभम्। प्रादुर्भूतं विषं घोरं संवर्ताग्निसमप्रभम् ।। ५४.

कालमृत्युरिवोद्भूतं युगान्तादित्यवर्चसम्। त्रैलोक्योत्सादि सूर्याभं प्रस्फुरन्तं समन्ततः ।। ५४.

विषेणोत्तिष्ठमानेन कालानलसमत्विषा। निर्दग्धो रक्तगौराङ्गः कृतकृष्णो जनार्दनः ।। ५४.