वायुपुराणम्

भूमिर्जलमथाकाशमिति ज्ञेया परम्परा। स्थितिरेषा तु विज्ञेया सप्तमेऽस्मिन् रसातले ॥ ५०.

दशयोजनसाहस्रमेकभौमं रसातलम्। साधुभिः परिविख्यातमेकैकं बहुविस्तरम् ॥ ५०.

प्रथममतलञ्चैव सुतलन्तु ततः परम्। ततः परतरं विद्याद्वितलं बहुविस्तरम् ॥ ५०.

ततो गभस्तलं नाम परतश्च महातलम्। श्रीतलञ्च ततः प्राहुः पातालं सप्तमंस्मृतम् ॥ ५०.

कृष्णभौमञ्च प्रथमं भूमिभागञ्च कीर्त्तितम्। पाण्डुभौमं द्वितीयन्तु तृतीयं रक्तमृत्तिकम् ॥ ५०.

पीतभौमञ्चतुर्थन्तु पञ्चमं शर्करातलम्। षष्ठं सिलामयञ्चैव सौवर्णं सप्तमन्तलम् ॥ ५०.

प्रथमे तु तले ख्यातमसुरेन्द्रस्य मन्दिरम्। नमुचेरिन्द्रशत्रोर्हि महानादस्य चालयम् ॥ ५०.

पुरञ्च शङ्कुकर्णस्य कबन्धस्य च मन्दिरम्। निष्कुलादस्य च पुरं प्रहृष्टजनसङ्कुलम् ॥ ५०.

राक्षसस्य च भीमस्य शूलदन्तस्य चालयम्। लोहिताक्षकलिङ्गानां नगरं श्वापदस्य तु ॥ ५०.

धनञ्जयस्य च पुरं माहेन्द्रस्य महात्मनः । कालियस्य च नागस्य नगरं कलसस्य च ॥ ५०.

एवं पुरसहस्राणिं नागदानवरक्षसाम्। तले ज्ञेयानि प्रथमे कृष्णभौमे न संशयः ॥ ५०.

द्वितीयेऽपि तले विप्रा दैत्येन्द्रस्य सुरक्षसः। महाजम्भस्य च तथा नगरं प्रथमस्य तु ॥ ५०.

हयग्रीवस्य कृष्णस्य निकुम्भस्य च मन्दिरम्। शङ्खाख्येयस्य च पुरं नगरं गोमुखस्य च ॥ ५०.

राक्षसस्य च नीलस्य मेघस्य क्रथनस्य च। पुरञ्च कुरुपादस्य महोष्णीषस्य चालयम् ॥ ५०.

कम्बलस्य च नागस्य पुरमश्वतरस्य च। कद्रुपुत्रस्य च पुरं तक्षकस्य महात्मनः ॥ ५०.

एवं पुरसहस्राणि नागदानवरक्षसाम्। द्वितीयेऽस्मिन् तले विप्राः पाण्डुभौमे न संशयः ॥ ५०.

तृतीये तु तलेख्यातं प्रह्लादस्य महात्मनः। अनुह्लादस्य च पुरं देत्येन्द्रस्य महात्मनः ॥ ५०.

तारकाख्‌यस्य च पुरं पुरं त्रिशिरसस्तथा। शिशुमारस्य च पुरं हृष्टपुष्टजनाकुलम् ॥ ५०.

च्यवनस्य च विज्ञेयं राक्षसस्य च मन्दिरम्। राक्षसेन्द्रस्य च पुरंकुम्भिलस्य खरस्यच ॥ ५०.

विराधस्य च क्रूरस्य पुरमुल्कामुखस्य च। हेमकस्य च नागस्य तथा पाण्डुरकस्य च ॥ ५०.

मणिमन्त्रस्य च पुरं कपिलस्य च मन्दिरम्। नन्दस्य चोरगपतेर्विशालस्य च मन्दिरम् ॥ ५०.

एवं पुरसहस्राणि नागदानवरक्षसाम्। तृतीयेऽस्मिस्तले विप्राः पीतभौमे न संशयः ॥ ५०.

चतुर्थे दैत्यसिंहस्य कालनेमेर्महात्मनः। गजकर्णस्य च पुरं नगरं कुञ्जरस्य च ॥ ५०.

राक्षसेन्द्रस्य च पुरं सुमालेर्बहुविस्तरम्। मुञ्जस्य लोकनाथस्य वृकवक्त्रस्य चालयम् ॥ ५०.

बहुयोजनसाहस्रं बहुपक्षिसमाकुलम् । नगरं वैनतेयस्य चतुर्थेऽस्मिन् रसातले ॥ ५०.

पञ्चमे शर्कराभौमे बहुयोजनविस्तृते। विरोचनस्य नगरं दैत्यसिंहस्य धीमतः ॥ ५०.

वैढूर्य्यस्याग्निजिह्वस्य हिरण्याक्षस्य चालयम्। पुरञ्च विद्युज्जिह्वस्य राक्षसस्य च धीमतः ॥ ५०.

महामेघस्य च पुरं राक्षसेन्द्रस्य शालिनः। कर्म्मारस्य च नागस्य स्वस्तिकस्य जयस्य च ॥ ५०.

एवं पुरसहस्राणि नागदानवरक्षसाम्। पञ्चमेऽपि तथा ज्ञेयं शर्करानिलये सदा ॥ ५०.