वायुपुराणम्

भद्रानदीं शुकनदीं पलाशाञ्च महानदीम्। भीमां प्रभञ्जनां काञ्चीं पुण्याञ्चैव कुशावतीम् ।। ४३.

दक्षां शाकवतीञ्चैव पुण्यो दाञ्च महानदीम्। चन्द्रावतीं सुमूलाञ्च ऋषभाञ्चापगोत्तमाम् ।। ४४.

नदीं समुद्रमालाञ्च तथा चम्पावतीमपि। एकाक्षां पुष्कलां वाहां सुवर्णां नन्दि नीमपि ।। ४४.

कालिन्दीञ्चैव पुण्योदां भारतीञ्च महानदीम् । सीतोदाम्पातिकां ब्राह्मीं विशालाञ्च महानदीम् ।। ४४.

पीवरीं कुम्भकारीञ्च रुषा ञ्चैवापगोत्तमाम्। महिषीं मानुषीं दण्डां तथा नदनदीं शुभाम् ।। ४४.

एताञ्चान्याञ्च पीयन्ते बह्वयो हि सरितोत्तमाः । देवर्षिसिद्धचरिताः पुण्योदाः पापहाः शुभाः ।। ४४.

नानाजनपदास्फीतं महापगाविभूषितम्। नानारत्नौघसम्पूर्णं नित्यं प्रमुदितं शिवम् ।। ४४.

उदीर्णं धनधान्यार्थैर्नरवासैः समन्ततः। सन्निविष्टं महाद्वीपं पश्चिमं सुकृतात्मनाम् । निसर्गः केतुमालानामेष वः परिकीर्त्तितः ।। ४४.

इति श्रीमहापुराणे वायुप्रोक्ते भुवनविन्यासो नाम चतुश्वत्वारिंशोऽध्यायः

पूर्वापरौ समाख्यातौ द्वौ देशौ नस्त्वया प्रभो। उत्तराणाञ्च वर्षाणां दक्षिणानाञ्च सर्वशः। आचक्ष्व नो यथातथ्यं ये च पर्वतवासिनः ।। ४५.

दक्षिणेन तु श्वेतस्य नीलस्यैवोत्तरेण तु। वर्षं रमणकं नाम जायन्ते तत्र मानवाः ।। ४५.

सर्वर्तुकामदाः सत्त्वा जरादुर्गन्धवर्जिताः। शुक्राभिजनसम्पन्नाः सर्वे च प्रियदर्शनाः ।। ४५.

तत्रापि सुमहान् दिव्यो न्यग्रोधो रोहिणो महान्। तस्य पीत्वा फलरसं पिबन्तो वर्त्तयन्त्युत ।। ४५.

दशवर्षसहस्राणि शतानि दशपञ्च च। जीवन्ति ते महाभागा सदा हृष्टा नरोत्तमाः ।। ४५.

उत्तरेण तु श्वेतस्य श्रृङ्गसाह्वस्य दक्षिणे। वर्षं हिरण्यतं नाम यत्र हैरण्यती नदी ।। ४५.

महाबलाः सुतेजस्काजायन्तेतत्र मानवाः। सर्वर्तुकामदाः सत्वा धनिनः प्रिय दर्शनाः ।। ४५.

एकादश सहस्राणि वर्षाणां तेऽमितौजसः। आयुष्प्रमाणं जीवन्ति शतानि दशपञ्च च ।। ४५.

तस्मिन् वर्षे महावृक्षो लकुचः षड्रसाश्रयः। तस्यपीत्वा फलरसं तत्र जीवन्ति मानवाः ।। ४५.

त्रीणि श्रृङ्गवतः श्रृङ्गाण्युच्छ्रितानि महान्ति च । एकं मणिमयं तेषामेकञ्चैव हिरण्ययम्। सर्वरत्न मयं चैकं भवनैरुपशोभितम् ।। ४५.

उत्तरस्य समुद्रस्य समुद्रान्ते च दक्षिणे। कुरवस्तत्र तद्वर्षं पुण्यं सिद्धनिषेवितम् ।। ४५.

तत्र वृक्षा मधुफला नित्यं पुष्पफलोपगाः। वस्त्राणि च प्रसूयन्ते फलेष्वाभरणानि च ।। ४५.

सर्वकामफलास्तत्र व्कचिद्वृक्षा मनोरमाः। गन्धर्वाप्सरसोपेतं प्रक्षरन्ति मधूत्तमम् ।। ४५.

अपरे क्षीरिणो नाम वृक्षास्तत्र मनोरमाः। ये क्षरन्ति सदा क्षीरं षड्रसं ह्यमृतोपमम् ।। ४५.

सर्वा मणिमयी भूमिः सूक्ष्मकाञ्चन वालुका। सर्वातः सुखसंस्पर्शा निष्पङ्का नीरुजा शुभा ।। ४५.

देवलोकाच्च्युतास्तत्र जायन्ते मानवाः शुभाः। शुक्लाभिजनसम्पन्नाः सर्वे च स्थिर यौवनाः ।। ४५.

मिथुनानि प्रसूयन्ते स्त्रियश्चातिमनोहराः। ते च तं क्षीरिणं वृक्षं पिबन्ति ह्यमृतोपमम् ।। ४५.

मिथुनं जायते सद्यः समञ्चैव विवर्द्धते। समं शीलञ्च रूपं च म्रियन्ते चैव ते समम् ।। ४५.

अन्योन्यमनुरक्ताश्च चक्रवाकसधर्मिणः। अनामया ह्यशोकाश्च नित्यं सुखनिषेविणः ।। ४५.

त्रयोदश सहस्राणि शतानि दशपञ्च च। जीवन्ति ते महावीर्या न चान्यस्त्रीनिषेविणः ।। ४५.