वायुपुराणम्

अव्यक्तात् पृथिवी पद्मं मेरुपर्वतकर्णिकम्। चतुष्पथं समुत्पन्नं व्यक्तं पञ्चगुणं महत् ।। ३४.

ततः सर्व्वाः समुत्पन्ना वृत्तयो द्विजसत्तमाः। नैककल्पार्जितैः पुण्यौर्वे विधैः प्रागुपार्जितैः ।। ३४.

कृतात्मभिर्विनीतात्मा महात्मा पुरुषोत्तमः। महादेवो महायोगी जगज्ज्येष्ठो महेश्वरः । सर्वलोकगतोऽनन्तो ह्यमूर्तित्वादजायत ।। ३४.

न तस्य प्राकृती मूर्त्तिर्मांसमेदोऽस्थिसम्भवा । योगाच्चैवेश्वरत्वाच्च सर्व्वात्मागत एव सः ।। ३४.

तन्निमित्तं समुत्पन्नं लोकपद्मं सनातनम्। कल्पशेषस्य तस्यादौ कालस्य गतिरीदृशी ।। ३४.

तस्मिन् पद्मे समुत्पन्नो देवदेवश्चतुर्मुखः। प्रजापतिपतिर्ब्रह्मा ईशानो जगतः प्रभुः ।। ३४.

तस्य बीजानि सर्गो हि पुष्करस्य यथार्थवत्। कृत्स्नः प्रजानिसर्गेण विस्तरेणेह कथ्यते ।। ३४.

यदब्जं वैष्णवं कार्य्यं ततस्तन्नाभितोऽभवत्। पद्माकारा समुत्पन्ना पृथिवी सवनद्रुमा ।। ३४.

तदस्य लोकपद्मस्य विस्तरेण प्रकाशितम्। वर्णमानं विभागेन क्रमशः श्रृणुत द्विजाः ।। ३४.

महाद्वीपास्तु विख्याताश्चत्वारः पत्रसंस्थिताः। ततः कर्णिकसंस्थानो मेरुर्नाम महाबलः ।। ३४.

नानावर्णेषु पार्श्वेषु पूर्वतः श्वेत उच्यते। पीतन्तु दक्षिणं तस्य शृङ्गं कृष्णं तथापरम् ।। ३४.

उत्तरं तस्य रक्तं वै शोभिवर्णसमन्वितम्। मेरुस्तु शोभते शुभ्रो राजवत्स तु धिष्ठितः ।। ३४.

तरुणादित्यवर्णाभो विधूम इव पावकः। चतुरशीतिसाहस्र उत्सेधेन प्रकीर्त्तितः ।। ३४.

प्रविष्टः षोडशाधस्ताद्विस्तृतस्तावदेव तु । स शरावस्थितः पूर्वं द्वात्रिंशन्मूर्ध्नि विस्तृतः ।। ३४.

विस्तारात् त्रिगुणश्चास्य परिणाहः समन्ततः। मण्डलेन प्रमाणेन त्र्यस्रेऽर्द्धन्तु तदिष्यते ।। ३४.

चत्वारिंशत्सहस्राणि योजनानां समन्ततः। अष्टाभिरधिकानि स्युस्त्र्यस्रे माने प्रकीर्त्तितम् ।। ३४.

चतुरस्रेण मानेन परिणाहः समन्ततः। चतुःषष्टिसहस्राणि योजनानां विधीयते ।। ३४.

स पर्वतो महादिव्यो दिव्यौषधिसमन्वितः। भुवनैरावृतः सर्वो जातरूपमयैः शुभैः ।। ३४.

तत्र देवगणाः सर्वे गन्धर्वोरगराक्षसाः । शैलराजैः प्रदृश्यन्ते शुभाश्चाप्सरसाङ्गणाः ।। ३४.

स तुमेरुः परिवृतो भुवनैर्भूतभावनः। चत्वारो यस्य देशा वै नानापार्श्वेष्वधिष्ठिताः ।। ३४.

भद्राश्वो भरतश्चैव केतुमालश्च पश्चिमः। उत्तराः कुरवश्चैव कृतपुण्यप्रतिश्रयाः ।। ३४.

कर्णिका तस्य पद्मस्य समन्तात्परिमण्डला। योजनानां सहस्राणि नवतिः षट् प्रकीर्त्तिताः। चत्वारश्चाप्यशीतिश्च अन्तरान्तर धिष्ठिताः ।। ३४.

त्रिशतञ्च सहस्राणि योजनानां प्रमाणतः। तस्य केशरजालानि विस्तीर्णानि समन्ततः ।। ३४.

शतसाहस्रिकायामा साशीतिपृथुलायता। चत्वारि तस्य पत्राणि योजनानां चतुर्द्दिशम् ।। ३४.

तत्र यासौ मया पूर्वं कर्णिकेत्यभिशब्दिता। तां वर्ण्यमानामेकाग्राः समासेन निबोधत ।। ३४.

शताश्रिमेनं मेनेऽत्रिः सहस्राश्रिमृषिर्भृगुः। अष्टाश्रिमेनं सावर्णिश्चतुरस्रन्तु भागुरिः ।। ३४.

वार्षायणिस्तु सामुद्रं शरावञ्चैव गालवः। ऊर्द्ध्ववेणीकृतं गार्ग्यः क्रोष्टकिः परिमण्डलम् ।। ३४.

यद्यद्यस्य हि यत्पार्श्च पर्वताधिपतेर्ऋषिः। तत्तदेवास्य वेदासौ ब्रह्मैनं वेद कृत्स्नशः ।। ३४.

मणिरत्नमयं चित्रं नानावर्णप्रभायुतम्। अनेकवर्णनिचयं सौवर्णमरुणप्रभम् ।। ३४.