वायुपुराणम्

कृते वै प्रक्रियापादश्चतुःसाहस्र उच्यते। तस्माच्चतुःशतं सन्ध्या सन्ध्यांशश्च यथाविधः ।। ३२.

त्रेतादीनि सहस्राणि संख्यया मुनिभिः सह। तस्यापि त्रिशती सन्ध्या सन्ध्यांशस्त्रिशतः स्मृतः ।। ३२.

अनुषङ्गपादस्त्रेतायास्त्रिसाहस्रस्तु सङ्ख्यया। द्वापरे द्वे सहस्रे तु वर्षाणां सम्प्रकीर्तितम् ।। ३२.

तस्यापि द्विशती सन्ध्या सन्ध्यांशो द्विशतस्तथा। उपोद्वातस्तृतीयस्तु द्वापरे पाद उच्यते ।। ३२.

कलिं वर्षसहस्रन्तु प्राहुः सङ्ख्याविदो जनाः। तस्यापि शतिका सन्ध्या सन्ध्यांशः शतमेव च ।। ३२.

संहारपादः संख्यातश्वतुर्थो वै कलौ युगे। ससन्ध्यानि सहांशानि चत्वारि तु युगानि वै ।। ३२.

एतद् द्वादशसाहस्रं चतुर्युगमिति स्मृतम्। एवं पादैः सहस्राणि श्लोकानां पञ्च पञ्च च ।। ३२.

सन्ध्यासन्ध्यांशकैरेव द्वे सहस्रे तथाऽपरे। एवं द्वादशसाहस्रं पुराणं कवयो विदुः ।। ३२.

यथा वेदश्चतुष्पादश्चतुष्पादं तथा युगम्। यथा युगं चतुष्पादं विधात्रा विहितं स्वयम्। छचतुष्पादं सुराणान्तु ब्रह्मणा विहितं पुरा ।। ३२.

मन्वन्तरेषु सर्वेषु अतीतानागतेष्विह। तुल्याभिमानिनः सर्वे जायन्ते नामरूपतः ।। ३३.

देवाश्च विविधा ये च तस्मिन् मन्वन्तरेऽधिपाः। ऋषयो मानवाश्चैव सर्वे तुल्याभिमानिनः ।। ३३.

महर्षिसर्गः प्रोक्तो वै वंशं स्वायम्भुवस्य तु। विस्तरेणानुपूर्व्या च कीर्त्त्यमानं निबोधत ।। ३३.

मनोः स्वायम्भुवस्यासन् दश पौत्रास्तु तत्समाः. यैरियं पृथिवी सर्वा सप्तद्वीपसमन्विता ।। ३३.

ससमुद्राकरवती प्रतिवर्षन्निवेशिता। स्वायम्भुवेऽन्तरे पूर्वमाद्ये त्रेतायुगे तदा ।। ३३.

प्रियव्रतस्य पुत्रैस्तैः पौत्रैः स्वायम्भुवस्य तु। प्रजासर्गतपोयोगैस्तैरियं विनिवेशिता ।। ३३.

प्रियव्रतात् प्रजावन्तः वीरात् कन्या व्यजायत। कन्या सा तु महाभागा कर्द्दमस्य प्रजापतेः ।। ३३.

कन्ये द्वे शतपुत्रांश्च सम्राट् कुक्षिश्च ते उभे। तर्योर्वै भ्रातरः शूराः प्रजापतिसमा दश ।। ३३.

अग्नीध्रश्चवपुष्मांश्च मेधा मेधातिथिर्विभुः। ज्योतिष्मान् द्युतिमान् हव्यः सवनः सर्व एव च ।। ३३.

प्रियव्रतोऽभिषिच्यैतान् सप्त सप्तसु पार्थिवान्। द्वीपेषु तेषु धर्मेण द्वीपांस्तांश्च निबोधत ।। ३३.

जम्बूद्वीपेश्वरं चक्रे अग्नीध्रन्तु महाबलम्। प्लक्षद्वीपेश्वरश्चापि तेन मेधातिथिः कृतः ।। ३३.

शाल्मलौ तु वपुष्मन्तं राजानमभिषिक्तवान्। ज्योतिष्मन्तं कुशद्वीपे राजानं कृतवान् प्रभुः ।। ३३.

द्युतिमन्तञ्च राजानं क्रौज्चद्वीपे समादिशत्। शाकद्वीपेश्वरञ्चापि हव्यञ्चक्रे प्रियव्रतः ।। ३३.

पुष्कराधिपतिञ्चापि सवनं कृतवान् प्रभुः। पुष्करे सवनस्यापि महावीतः सुतोऽभवत्। धातकिश्चैव द्वावेतौ पुत्रौ पुत्रवतां वरो ।। ३३.

महावीतं स्मृतं वर्षं तस्य नाम्ना महात्मनः। नाम्ना तु धातकेश्चापि धातकीखण्ड उच्यते ।। ३३.

हव्यो व्यजनयत् पुत्रान् शाकद्वीपेश्वरान् प्रभुः। जलदञ्च कुमारञ्च सुकुमारं मणीचकम्। वसुमोदं सुमोदाकं सप्तमञ्च महाद्रुमम् ।। ३३.

जलदं जलदस्याथ वर्षं प्रथममुच्यते। कुमारस्य च कौमारं द्वितीयं परिकीर्तितम् ।। ३३.

सुकुमारं तृतीयन्तु सुकुमारस्य कीर्तितम्। मणीचकस्य चतुर्थं मणीचकमिहोच्यते ।। ३३.

वसुमोदस्य वै वर्षं पञ्चमं वसुमोदकम्। मोदाकस्य तु मोदाकं वर्षं षष्ठं प्रकीर्तितम् ।। ३३.

महाद्रुमस्य नाम्ना तु सप्तमन्तु महाद्रुमम्। एषान्तु मानभिस्तानि सप्तवर्षाणि तत्र वै ।। ३३.