वायुपुराणम्

वृषेव विधियुक्तेन विमानेन विराजते। आभूतसंप्लवस्थायी रुद्रस्यानुचरो भवेत् ।। ३०.

इत्याह भगवान् व्यासः पराशरसुतः प्रभुः । नैतद्वेदयते कश्चिन्नेदं श्राव्यन्तु कस्यचित् ।। ३०.

श्रुत्वैतत्परमं गुह्यं येऽपि स्युः पापकारिणः। वैश्याः स्त्रियश्च शूद्राश्च रुद्रलोकमवाप्नुयुः ।। ३०.

श्रावयेद्यस्तु विप्रेभ्यः सदा पर्वसु पर्वसु। रुद्रलोकमवाप्नोति द्विजो वै नात्र संशयः ।। ३०.

इत्येषा समनुज्ञाता कथा पापप्रणाशिनी। या दक्षमधिकृत्येह कथा शर्वादुपागता ।। ३१.

पितृवंशप्रसङ्गेन कथा ह्येषा प्रकीर्तिता। पितॄणामानुपूर्व्येण देवान् वक्ष्याम्यतः परम् ।। ३१.

त्रेतायुगमुखे पूर्वमासन् स्वायम्भुवेऽन्तरे । देवा यामा इति ख्याताः पूर्वं ये यज्ञसूनवः ।। ३१.

अजिता ब्रह्मणः पुत्रा जिता जिदजिताश्च ये। पुत्राः स्वायम्भुवस्यैते शुक्रनाम्ना मानसाः ।। ३१.

तृप्तिमन्तो गणा ह्येते देवानान्तु त्रयः स्मृताः । छन्दोगास्तु त्रयस्त्रिंशत्सर्वे स्वायम्भुवस्य ह ।। ३१.

यदुर्ययातिर्द्वौ देवौ दीधयः स्रवसो मतिः। विभासश्च क्रतुश्चैव प्रजातिर्विशतो द्युतिः ।। ३१.

वायसो मङ्गलश्चैव यामा द्वादश कीर्तिताः। अभिमन्युरुग्रदृष्टिः समयोऽथ शुचिश्रवाः। केवलो विश्वरूपश्च सुपक्षो मधुपस्तथा ।। ३१.

तुरीयो निर्हपुश्चैव युक्तो ग्रावाजिनस्तु ते। यमिनो विश्वदेवाद्यं यविष्ठोऽमृतवानपि ।। ३१.

अजिरो विभुर्विभावश्च मृलिकोऽथ दिदेहकः। श्रुतिश्रृणो बृहच्छुक्रो देवा द्वादश कीर्तिताः ।। ३१.

आसन् स्वायम्भुवस्यैते अन्तरे सोमपायिनः। त्विषिमन्तो गणा ह्येते वीर्यवन्तो महाबलाः ।। ३१.

तेषामिन्द्रः सदा ह्यासीद्विश्वभुक् प्रथमो विभुः। असुरा येतदा तेषामासन् दायादबान्धवाः ।। ३१.

सुपर्णयक्षगन्धर्वाः पिशाचोरगराक्षसाः। अष्टौ ते पितृभिः सार्द्धं नासत्या देवयोनयः ।। ३१.

स्वायम्भुवेऽन्तरेऽतीताः प्रजास्त्वासां सहस्रशः। प्रभावरूपसम्पन्ना आयुषा च बलेन च ।। ३१.

विस्तरादिह नोच्यन्ते मा प्रसङ्गो भवत्विह। स्वायम्भुवो निसर्गश्च विज्ञेयः साम्प्रतं मनुः ।। ३१.

अतीते वर्त्तमानेन दृष्टो वैवस्वतेन सः। प्रजाभिर्देवताभिश्च ऋषिभिः पितृभिः सह ।। ३१.

तेषां सप्तर्षयः पूर्वमासन्ये तान् निबोधत। भृग्वङ्गिरा मरीचिश्च पुलस्त्यः पुलहः क्रतुः ।। ३१.

अत्रिश्चैव वसिष्ठश्च सप्त स्वायम्भुवेऽन्तरे। अग्नीध्रश्चातिबाहुश्च मेधा मेधातिथिर्वसुः ।। ३१.

ज्योतिष्मान् द्युतिमान् हव्यः सवनः पुत्र एव च ३१.

वायुप्रोक्ता महासत्त्वा राजानः प्रथमेऽन्तरे। सासुरन्तत्सगन्धर्वं सयक्षोरगराक्षसम्। सपिशाचमनुष्यञ्च सुपर्णाप्सरसाङ्गणम् ।। ३१.

नो शक्यमानुपूर्व्येण वक्तुं वर्षशतैरपि। बहुत्वान्नामधेयानां सङ्ख्या तेषां कुले तथा ।। ३१.

या वै व्रजकुलाख्यास्तु आसन् स्वायम्बुवेऽन्तरे। कालेन बहुनातीता अयनाब्दयुगक्रमैः ।। ३१.

क एष भगवान् कालः सर्वभूतापहारकः। कस्य योनिः किमादिश्च किन्तत्त्वं स किमात्मजः ।। ३१.

किमस्य चक्षुः का मूर्तिः के चास्यावयवाः स्मृताः। किंनामधेयः कोऽस्यात्मा एतत् प्रब्रूहि पृच्छताम् ।। ३१.

श्रूयतां कालसद्भावः श्रुत्वा चैवावधार्यताम्। सूर्ययोनिर्निमेषादिः सङ्ख्याचक्षुः स उच्यते ।। ३१.

मूर्त्तिरस्य त्वहोरात्रे निमेषावयवश्च सः। संवत्सरशतं त्वस्य नाम चास्य कलात्मकम्। साम्प्रतानागतातीतकालात्मा स प्रजापतिः ।। ३१.