वायुपुराणम्

अथ विष्णुरुवाचेदं प्रजाकामं प्रजापतिम्। वीरमप्रतिमं पुत्रं यत्त्वमिच्छसि धूर्वहम् ।। २५.

पुत्रत्वेनाभियुङ्क्ष्व त्वं देवदेवं महेश्वरम्। सतस्य वाक्यं संपूज्य केशवस्य पितामहः ।। २५.

ईशानं वरदं रुद्रमभिवाद्य कृताञ्जलिः । उवाच पुत्रकामस्तु वाक्यानि सह विष्णुना ।। २५.

यदि मे भगवान् प्रीतः पुत्रकामस्य नित्यशः। पुत्रो मे भव विश्वात्मन् स्वतुल्यो वापि धूर्व्वहः। नान्यं वरमहं वव्रे प्रीते त्वयि महेश्वर ।। २५.

तस्य तां प्रार्थनां श्रुत्वा भगवान् भगनेत्रहा। निष्कल्मषममायञ्च बाढमित्यब्रवीद्वचः ।। २५.

यदा कार्यसमारम्भे कस्मिंश्चित्तव सुव्रत। अनिष्णत्तौ च कार्यस्य क्रोधस्त्वां समुपेष्यति। आत्मैकादश ये रुद्रा विहिताः प्राण हेतवः ।। २५.

सोऽहमेकादशात्मा वै शूलहस्तः सहानुगः। ऋषिर्म्मित्रो महात्मा वै ललाटाद्भविता तदा ।। २५.

प्रसादमतुलं कृत्वा ब्रह्मणस्तादृशं पुरा। विष्णुं पुनरुवाचेदं ददामि च वरन्तव ।। २५.

स होवाच महाभागो विष्णुर्भवमिदं वचः। सर्व्वमेतत् कृतं देव परितुष्टोऽसि मे यदि। त्वयि मे सुप्रतिष्ठाऽस्तु भक्तिरम्बुदवाहन ।। २५.

एवमुक्तस्ततो देवस्तमभाषत केशवम्। विष्णो श्रृणु यथा देव प्रीतोऽहन्तव शाश्वत ।। २५.

प्रकाशञ्चाप्रकाशञ्च जङ्गमं स्थावरञ्च यत् । विश्वरूपमिदं सर्व्वं रुद्रनारायणात्मकम् ।। २५.

अहमग्निर्भवान् सोमो भवान् रात्रिरहं दिनम्। भवानृतमहं सत्यं भवान् क्रतुरहं फलम् ।। २५.

भवान् ज्ञानमहं ज्ञेयं यज्जपित्वा सदा जनाः । मां विशन्ति त्वयि प्रीते जनाः सुकृतकारिणः। आवाभ्यां सहिता चैव गतिर्नान्या युगक्षये ।। २५.

आत्मानं प्रकृतिं विद्धि मां विद्धि पुरुषं शिवम्। भवानर्द्धशरीरं मे त्वहन्तव यथैव च ।। २५.

वामपार्श्वमहम्मह्यं श्यामं श्रीवत्सलक्षणम् । त्वञ्च वामेतरं पार्श्वं त्वहं वै नीललोहितः ।। २५.

त्वञ्च मे ह्वदयं विष्णो तव चाहं हृदि स्थितः। भवान् सर्व्वस्य कार्यस्य कर्त्ताहमधिदैवतम् ।। २५.

तदेहि स्वस्ति ते वत्स गमिष्याम्यम्बुदप्रभ। एवमुक्त्वा गतो विष्णोर्देवोऽन्तर्द्धानमीश्वरः ।। २५.

ततः सोऽन्तर्हिते देवे संप्रहृष्टस्तदा पुनः। अशेत शयने भूप प्रविश्यान्तर्जले हरिः ।। २५.

तं पद्मं पद्मगर्भाभं पद्माक्षः पद्मसम्भवः। सम्प्रहृष्टमना ब्रह्मा भेजे ब्राह्मं तदासनम् ।। २५.

अथ दीर्घण कालेन तत्राप्यप्रतिमावुभौ। महाबलौ महासत्त्वौ भ्रातरौ मधुकैटभौ ।। २५.

ऊचतुश्वैव वचनं भक्ष्यो वै नौ भविष्यसि । एवमुक्त्वा तु तौ तस्मिन्नन्तर्द्धानं गतावुभौ ।। २५.

दारुणन्तु तयोर्भावं ज्ञात्वा पुष्करसम्भवः । माहात्म्यं चात्मनो बुद्ध्वा विज्ञातुमुपचक्रमे ।। २५.

कर्णिकाघटनं भूयो नाभ्यजानाद्यदा गतिम्। ततः स पद्मनालेन अवतीर्य्य रसातलम्। कृष्णाजिनोत्तरासङ्गन्ददृशेऽन्तर्जले हरिम् ।। २५.

स च तं बोधयामास विबुद्धं चेदमब्रवीत् । भूतेभ्यो मे भयं देव त्रायस्वोत्तिष्ठ शङ्कुरु ।। २५.

ततः स भगवान् विष्णुः सप्रहासमरिन्दमः। न भेतव्यं न भेतव्यमित्युवाच मुनिः स्वयम् ।। २५.

तस्मात्पूर्वं त्वया चोक्तं भूतेभ्यो मे महद्भयम्। तस्माद्भूतादिवाक्यैस्तौ दैत्यौ त्वं नाशयिष्यसि ।। २५.

भूर्भूवःस्वस्ततो देवं विविशुस्तमयोनिजम् । ततः प्रदक्षिणं कृत्वा तमेवासीनमागतम् ।। २५.

गते तस्मिंततोऽनन्त उद्गीर्य भ्रातरौ मुखात्। विष्णुं जिष्णुञ्च प्रोवाच ब्रह्माणमभिरक्षताम्। मधुकैटभयोर्ज्ञात्वा तयोरागमनं पुनः ।। २५.

चक्राते रूप सादृश्यं विष्णोर्जिष्णोश्च सत्तमौ। कृतसादृश्यरूपौ तौ तावेवाभिमुखौ स्थितौ ।। २५.