वायुपुराणम्

जीवः खल्वेष जीवानां ज्योतिरेकं प्रकाशते। बालक्रीडनकैर्द्देवः क्रीडतो शङ्करः स्वयम् ।। २४.

प्रधानमव्ययं ज्योतिरव्यक्तं प्रकृतिस्तमः। अस्य चैतानि नामानि नित्यं प्रसवधर्मिणः। यः कः स इति दुःखार्त्तैर्मृग्यते यतिभिः शिवः ।। २४.

एष बीजी भवान् बीजमहं योनिः सनातनः। एवमुक्रोऽथ विश्वात्मा ब्रह्मा विष्णुमभाषत ।। २४.

भवान्योनिरहं बीजं कथं बीजी महेश्वरः । एतन्मे सूक्ष्ममव्यक्तं संशयं छेत्तुमर्हसि ।। २४.

ज्ञात्वा चैवं समुत्पत्तिं ब्रह्मणा लोकतन्त्रिणा। इदं परमसादृश्यं प्रश्रमभ्यवदद्धरिः ।। २४.

अस्मान्महत्तरं गुह्यं भूतमव्यन्न विद्यते। महतः परमं धाम शिवमध्यात्मिनां पदम् ।। २४.

द्वैधीभावेन चात्मानं प्रविष्टस्तु व्यवस्थितः। निष्कलः सूक्ष्ममव्यक्तः सकलश्च महेश्वरः ।। २४.

अस्य मायाविधिज्ञस्य अगम्यगहनस्य च। पुरा लिङ्गं भवद्बीजं प्रथमं त्वादिसर्गिकम् ।। २४.

मयि योनौ समायुक्तं तद्बीजं कालपर्ययात्‌। हिरण्मयमपारन्तद्योन्यामण्डमजायत ।। २४.

शतानि दशवर्षाणामण्डञ्चाप्सु प्रतिष्ठितम्। अन्ते वर्षसहस्रस्य वायुना तद्द्विधा कृतम् ।। २४.

कपालमेकं द्यौर्जज्ञे कपालमपरं क्षितिः। उल्वन्तस्य महोत्सेधं योऽसौ कनकपर्वतः ।। २४.

ततस्तस्मात् प्रबुद्धात्मा देवो देववरः प्रभुः । हिरण्यगर्भो भगवानहं जज्ञे चतुर्भुजः ।। २४.

ततो वर्षसहस्रान्ते वायुना तद्द्विधाकृतम्। अतारार्केन्दुनक्षत्रं शून्यं लोकमवेक्ष्य च। कोऽयमत्रे त्यभिध्याते कुमारास्तेऽभवंस्तदा ।। २४.

प्रियदर्शनास्सुतनवो येऽतीताः पूर्वजास्तव। भूयो वर्षसहस्रान्ते तत एवात्मजास्तव। भुवनानलसङ्काशाः पझपत्रायतेक्षणाः ।। २४.

श्रीमान् सनत्कुमारस्तु ऋभुश्चैवोर्द्ध्वरेतसौ । सनातनश्च सनकस्तथैव च सनन्दनः। उत्पन्नाः समकालं ते बुद्धयाऽतीन्द्रियदर्शनाः ।। २४.

उत्पन्नाः प्रतिघात्मानो जगदुश्च तदैव हि। नारप्स्यन्ते च कर्माणि तापत्रयविवर्जिताः ।। २४.

अस्य सौम्यं बहुक्लेशं जराशोकसमन्वितम्। जीवितं मरणं चैव संभवञ्च पुनः पुनः ।। २४.

स्वप्रभूतं पुनः स्वर्गे दुःखानि नरकांस्तथा। विदित्वा चागमं सर्वमवश्यं भवितव्यताम् ।। २४.

ऋभुं सनत्कुमारञ्च दृष्ट्वा तव वशे स्थितौ। त्रयस्तु त्रीन् गुणान् हित्वा आत्मजाः सनकादयः। वैवर्त्तेन तु ज्ञानेन निवृत्तास्ते महौजसः ।। २४.

ततस्तेष्वपवृत्तेषु सनकादिषु वै त्रिषु। भविष्यसि विमूढस्तु मायया शङ्करस्य तु ।। २४.

एवं कल्पे तु वैकल्पे संज्ञा नस्यति तेऽनघ। कल्पशेषाणि भूतानि सूक्ष्माणि पार्थिवानि च ।। २४.

सा चैषा ह्यैश्वरी माया जगतः समुदाहृता। स एष पर्वतो मेरु र्देवलोक उदाहृतः ।। २४.

तवैवेदं हि माहात्म्यं दृष्ट्वा चात्मानमात्मना । ज्ञात्वा चेश्वरसद्भावं ज्ञात्वा मामम्बुजेक्षणम् ।। २४.

महादेवं महायोगं भूतानां वरदं प्रभुम्। प्रणवात्मानमासाद्य नमस्कृत्या जगद्गुरुम्। त्वाञ्च माञ्चैव संक्रुद्धो निःश्वासान्निर्द्दहेदयम् ।। २४.

एवं ज्ञात्वा महायोगं अभ्युत्तिष्ठन् महाबलः। अहं त्वामग्रतः कृत्वा स्तोष्येऽहमनलप्रभम् ।। २४.

ब्रह्माणमग्रतः कृत्वा ततः स गरुडध्वजः। अतीतैश्च भविष्यैश्च वर्त्तमानैस्तथैव च। नामभिश्छान्दसैश्चैव इदं स्तोत्रमुदीरयत् ।। २४.

नमस्तुभ्यं भगवते सुव्रतेऽनन्ततेजसे। नमः क्षेत्राधिपतये बीजिने शूलिने नमः ।। २४.

अमेढ्रायोर्द्ध्वमेढ्राय नमो वैकुण्ठरेतसे । नमो ज्येष्ठाय श्रेष्ठाय अपूर्वप्रथमाय च ।। २४.

नमो हव्याय पूज्याय सद्यो जाताय वै नमः । गह्वराय धनेशाय हैमचीराम्बराय च ।। २४.