वायुपुराणम्

ब्रह्मणस्तूदरे दृष्ट्वा सर्व्वान् विष्णुर्महायशाः। अहोऽस्य तपसो वीर्य्यं पुनः पुनरभाषत ।। २४.

पर्य्यटन् विविधान् लोकान् विष्णुर्नानाविधाश्रमान्। ततो वर्षसहस्रान्ते नान्तं हि ददृशे तदा ।। २४.

तदाऽस्य वक्रान्निष्क्रम्य पन्नगेन्द्रारिकेतनः। अजातशत्रुर्भगवान् पितामहमथाब्रवीत् ।। २४.

भगवन् आदि मध्यञ्च अन्तं कालदिशोर्न च। नाहमन्तं प्रपश्यामि ह्युदरस्य तवानघ ।। २४.

एवमुक्त्वाब्रवीद्भूयः पितामहमिदं हरिः। भवानप्येवमेवाद्य ह्युदरं मम शाश्वतम्। प्रविश्य लोकान् पश्यैताननौपम्यान् द्विजोत्तम ।। २४.

मनःप्रह्लादनीं वाणीं श्रुत्वा तस्याभिनन्द्य च। श्रीपतेरुदरं भूयः प्रविवेश पितामहः ।। २४.

तानेव लोकान् गर्भस्थः पश्यन् सोऽचिन्त्यविक्रमः। पर्यटित्वादिदेवस्य ददर्शान्तं न वै हरेः ।। २४.

ज्ञात्वागमन्तस्य पितामहस्य द्वाराणि सर्वाणि पिधाय विष्णुः। विभुर्मनः कर्त्तुमियेष चाशु सुखं प्रसुप्तोऽस्मि महाजलौघे ।। २४.

ततो द्वाराणि सर्वाणि पिहितान्युपलक्ष्यते। सूक्ष्मं कृत्वात्मनो रूपं नाभ्यां द्वारमविन्दत ।। २४.

पझसूत्रानुमार्गेण ह्यनुगम्य पितामहः। उज्जहारात्मनो रूपं पुष्कराच्चतुराननः। विरराजारविन्दस्थः पझगर्भसमद्युतिः ।। २४.

एतस्मिन्नन्तरे ताभ्यामेकैकस्य तु कार्त्स्न्यतः। प्रवर्त्तमाने संहर्षे मध्ये तस्यार्णवस्य तु ।। २४.

ततो ह्यपरिमेयात्मा भूतानां प्रभुरीश्वरः। शूलपाणिर्महादेवो हैमचीराम्बरच्छदः। आगच्छद् यत्र सोऽनन्तो नागभोगपतिर्हरिः ।। २४.

शीघ्रं विक्रमतस्तस्य पद्भ्यामत्यन्तपीडिताः। उद्धूतास्तूर्णमाकाशे पृथुलास्तोयबिन्दवः। अत्युष्णाश्चातिशीताश्च वायुस्तत्र ववौ भृशम् ।। २४.

तद्दृष्ट्वा महदाश्चर्यं ब्रह्मा विष्णुमभाषत। अब्बिन्दवो हि स्थूलोष्णाः कम्पते चाम्बुजं भृशम्। एतं मे संशयं ब्रूहि किञ्चान्यत् त्वञ्चिकीर्षसि ।। २४.

एतदेवंविधं वाक्यं पितामहमुखोद्भवम्। श्रुत्वाप्रतिमकर्माह भगवानसुरान्तकृत् ।। २४.

किन्नु खल्वत्र मे नाभ्यां भूतमन्यत्कृतालयम् । वदन्ति प्रियमत्यर्थं विप्रियेपि च ते मया ।। २४.

इत्येवं मनसा ध्यात्वा प्रत्युवाचेदमुत्तरम्। किन्न्वत्र भगवांस्तस्मिन् पुष्करे जातसम्भ्रमः ।। २४.

किं मया यत् कृतं देव यन्मां प्रियमनुत्तमम्। भाषसे पुरुषश्रेष्ठ किमर्थं ब्रूहि तत्त्वतः ।। २४.

एवं ब्रुवाणं देवेशं लोकया त्रान्तु तत्त्वगाम्। प्रत्युवाचाम्बुजाभास्को ब्रह्म वेदनिधिः प्रभुः ।। २४.

योऽसौ तवोदरं पूर्वं प्रविष्टोऽहं त्वदिच्छया। यथा ममोदरे लोकाः सर्वे दृष्टास्त्वया प्रभो। तथैव दृष्टाः कार्त्स्न्येन मया लोकास्तवोदरे ।। २४.

ततो वर्षसहस्रान्ते उपावृत्तस्य मेऽनघ। नूनं मत्सरभावेन मां वशीकर्तुमिच्छता। आशु द्वाराणि सर्वाणि घटितानि त्वया पुनः ।। २४.

ततो मया महाभाग सञ्चिन्त्य स्वेन चेतसा। लब्धो नाभ्यां प्रवेशतु पद्मसूत्राद्विनिर्गमः ।। २४.

माभूत्ते मनसोऽल्पोऽपि व्याघातोऽयं कथञ्चन। इत्येषानुगतिर्विष्णोः कार्याणामौपसर्गिकी ।। २४.

यन्म यानन्तरं कार्यं मयाध्यवसितं त्वयि। त्वाञ्चाबाधितुकामेन क्रीडापूर्वं यदृच्छया। आशु द्वाराणि सर्वाणि घटितानि मया पुनः ।। २४.

न तेऽन्यथावमन्तव्यो मान्यः पूज्यश्च मे भवान्। सर्वं मर्षय कल्याण यन्मयाऽपकृतन्तव। तस्मान्मयोच्यमानस्त्वं पझादवतर प्रभो ।। २४.

नाहं भवन्तं शक्नोमि सोदुन्तेजोमयं गुरुम्। स चोवाच वरं ब्रूहि पझादवतराम्ययम् ।। २४.

पुत्रो भव ममारिघ्न मुदं प्राप्स्यसि शोभनम्। सत्यधनो महायोगी त्वमीड्यः प्रणवात्मकः ।। २४.

अद्यप्रभृति सर्वेश श्वेतोष्णीषविभूषणः। पझयोनिरितीत्येवं ख्यातो नाम्ना भविष्यसि। पुत्रो मे त्वं भव ब्रह्मन् सर्वलोकाधिप प्रभो ।। २४.

ततः स भगवान् ब्रह्म वरं गृह्य किरीटिनः । एवं भवतु चेत्युक्त्वां प्रीतात्मा गतमत्सरः ।। २४.