वायुपुराणम्

ततः स्मरति संसारचक्रेण परिवर्त्तितः। तस्मात्तु सततं युक्तो ध्यानतत्परयुञ्जकः। तथा समारभेद्योगं यथात्मानं स पश्यति ।। १५.

एष आद्यः परं ज्योतिरेष सेतुरनुत्तमः। विवृद्धो ह्येष भूतानां न सम्भेदश्च शाश्वतः ।। १५.

तदेनं सेतुमात्मानं अग्निं वै विश्वतोमुखम्। हृदिस्थं सर्वभूतानामुपासीत विधानवित् ।। १५.

हुत्वाष्टावाहुतीः सम्यक् शुचिस्तद्गतमानसः। वैश्वानरं हृदिस्थन्तु यथावदनुपूर्वशः। अपः पूर्व सकृत् प्राश्य तुष्णीं भूत्वा उपासते ।। १५.

प्राणायेति ततस्तस्य प्रथमा ह्याहुतिः स्मृता। अपानाय द्वितीया तु समानायेति चापरा ।। १५.

उदानाय चतुर्थीति व्यानायेति च पञ्चमी। स्वाहा कारैः परं हुत्वा शेषं भुञ्जीत कामतः। अपः पुनः सकृत् प्राश्य त्र्याचम्य हृदयं स्पृशेत् ।। १५.

ॐप्राणानां ग्रन्थिरस्यात्मा रुद्रो ह्यात्मा विशान्तकः। स रुद्रो ह्यात्मनः प्राणा एवमाप्याययेत् स्वयम् ।। १५.

त्वं देवानामपि ज्येष्ठ उग्रस्त्वं चतुरो वृषा । मृत्युघ्नोऽसि त्वमस्मभ्यं भद्रमेतद्धुतं हविः ।। १५.

एवं हृदयमालभ्य पादाङ्गुष्ठे तु दक्षिणे। विश्राव्य दक्षिणं पाणिं नाभिं वै पाणिना स्पृशेत् । ततः पुनरुपस्पृश्‌य चात्मानमभिसंस्पृशेत् ।। १५.

अक्षिणी नासिका श्रोत्रे हृदयं शिर एव च। द्वावात्मानावुभावेतौ प्राणापानावुदाहृतौ ।। १५.

तयोः प्राणोऽन्तरात्मास्य बाह्योऽपानोऽत उच्यते। अन्नं प्राणस्तथापानं मृत्युर्ज्जीवितमेव च ।। १५.

अन्नं ब्रह्म च विज्ञेयं प्रजानां प्रसवस्तथा। अन्नाद्भूतानि जायन्ते स्थितिरन्नेन चेष्यते। वर्द्धन्ते तेन भूतानि तस्मादन्नन्तदुच्यते ।। १५.

तदेवाग्नौ हुतं ह्यन्नं भुञ्जते देवदानवाः। गन्धर्वयक्षरक्षांसि पिशाचाश्चान्नमेव हि ।। १५.

इति श्रीमहापुराणे वायु प्रोक्ते पाशुपतयोगो नाम पञ्चदशोऽध्यायः

अत ऊद्ध्वं प्रवक्ष्यामि शौचाचारस्य लक्षणम्। यदनुष्ठाय शुद्धात्मा प्रेत्य स्वर्गं हि चाप्नुयात् ।। १६.

उदकार्थी तु शौचानां मुनीनामुत्तमं पदम् । यस्तु तेष्वप्रमत्तः स्यात् स मुनिर्न्नावसीदति ।। १६.

मानावमानौ द्वोवेतौ तावेवाहुर्विषामृते । अवमानं विषं तत्र मानन्त्वमृतमुच्यते ।। १६.

यस्तु तेष्वप्रमत्तः स्यात् स मुनिर्न्नावसीदति । गुरोः प्रियहिते युक्तः स तु संवत्सरं वसेत् ।। १६.

नियमेष्वप्रमत्तस्तु यमेषु च सदा भवेत् । प्राप्यानुज्ञान्ततश्चैव ज्ञानागमनमुत्तमम्। अविरोधेन धर्मस्य विचरेत् पृथिवीमिमाम् ।। १६.

चक्षुः पूतं व्रजेन्मार्गं वस्त्रपूतं जलं पिबेत्। सत्यपूतां वदेद्वाणीमिति धर्मानुशासनम् ।। १६.

आतिथ्यं श्राद्धयज्ञेषु न गच्छेद्योगवित् व्कचित्। एवं ह्यहिंसको योगी भवेदिति विचारणा ।। १६.

वह्नौ विधूमे व्यङ्गारे सर्वृस्मिन् भुक्तवज्जने। विचरेन्मतिमान् योगी न तु तेष्वेव नित्यशः ।। १६.

यथैवमवमन्यन्ते यथा परिभवन्ति च। युक्तस्तथा चरेद्भैक्षं सतां धर्ममदूषयन् ।। १६.

भैक्षं चरेद्गृहस्थेषु यथाचारगृहेषु च। श्रेष्ठा तु परमा चेयं वृत्तिरस्योपदिश्यते ।। १६.

अत ऊर्द्ध्वं गृहस्थेषु शालीनेषु चरेद्‌द्विजः। श्रद्दधानेषु दान्तेषु श्रोत्रियेषु महात्मसु ।। १६.

अत ऊर्द्ध्वं पुनश्चापि अदुष्टपतितेषु च। भैक्षचर्या विवर्णेषु जघन्या वृत्तिरुच्यते ।। १६.

भैक्षं यवागूं तक्रं वा पयो यावकमेव च। फळमूलं विपव्कं वा पिण्याकं शक्तितोपि वा ।। १६.

इत्येते वै मया प्रोक्ता योगिनां सिद्धिवर्द्धनाः। आहारास्तेषु सिद्धेषु श्रेष्ठं भैक्षमिति स्मृतम् ।। १६.

अब्बिन्दुं यः कुशाग्रेण मासे मासे समश्नुते। न्यायतो यस्तु भिक्षेत स पूर्वोक्ताद्विशिष्यते ।। १६.