वायुपुराणम्

विरोधश्च मनुश्चैव वृक्षायुः कुशलीमुखः। बाष्कलस्य सुता ह्येते कालनेमिसुतान् श्रृणु ।। ६.

ब्रह्मजित् क्षत्रजिच्चैव देवान्तकनरान्तकौ । कालनेमिसुता ह्येते शम्भोस्तु श्रृणुत प्रजाः ।। ६.

धनुको ह्यसिलोमा च नाबलश्च सगोमुखः। गवाक्षश्चैव गोमांश्च शम्भोः पुत्राः प्रकीर्त्तिताः ।। ६.

विरोचनस्य पुत्रस्तु बलिरेकः प्रतापवान्। बलेः पुत्रशतं जज्ञे राजानः सर्व एव ते ।। ६.

तेषां प्रधानाश्चत्वारो विक्रान्ताः सुमहाबलाः। सहस्रबाहुर्ज्येष्ठस्तु बाणो द्रविणसम्मतः। कुम्भनाभो गर्द्दभाक्षः कुशिरित्येवमादयः ।। ६.

शकुनी पूतना चैव कन्ये द्वे तु बलेः सुते। बलेः पुत्राश्च पौत्राश्च शतशोऽथ सहस्रशः ।। ६.

बलिर्यो नामविख्यातो गणो विक्रान्तपौरुषः। बाणस्य चन्द्र मनसो लौहित्यमुपपद्यते ।। ६.

दितिर्विनष्टपुत्रा वै तोषयामास कश्यपम्। स कश्यपः प्रसन्नात्मा सम्यगाराधितस्तया । वरेण च्छन्दयामास सा च वव्रे वरं ततः ।। ६.

स तु तस्यै वरं प्रादात् प्रार्थितं भगवन् प्रभुः। किमिच्छसि मयि शुभ्रे मारीचस्तामभाषत ।। ६.

मारीचं कश्यपं तुष्टं भर्तारं प्राञ्जलिस्तथा। हतपुत्रास्मि भगवान् आदित्यैस्तव सूनुभिः ।। ६.

शक्रहन्तारमिच्छेयं पुत्रं दीर्घतपोऽन्वितम्। अहं तपश्चरिष्यामि गर्भ माधातुमर्हसि ।। ६.

तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा मारीचः कश्यपस्तथा। प्रत्युवाच महातेजा दितिं परमदुःखिताम् ।। ६.

एवं भवतु भद्रन्ते शुचिर्भव तपोधने। जनयिष्यसि सत्पुत्रं शक्रहन्तारमाहवे ।। ६.

पूर्णं वर्षशतं तावत् शुचिर्यदि भविष्यसि । पुत्रं त्रिलोकप्रचरमथत्वं जनयिष्यसि ।। ६.

एवमुक्त्वा महातेजास्तया समवसत् प्रभुः । तामालिङ्ग्य त्रिभुवनं जगाम भगवानृषिः ।। ६.

गते भर्त्तरि सा देवी दितिः परमहर्षिता। कुशलं वनमासाद्य तपस्तेपे सुदारुणम् ।। ६.

तपस्तस्यान्तु कुर्वन्त्यां परिचर्याञ्चकार ह। सहस्राक्षः सुरश्रेष्ठः परया गुणसम्पदा ।। ६.

अग्निं समित्कुशं काष्ठं फलं मूलं तथैव च। न्यवेदयत् सहस्राक्षो यच्चान्यदपि किञ्चन ।। ६.

गात्रसंवाहनैश्चैव श्रमापनयनैस्तथा। शक्रः सर्वेषु (लोकेषु) कालेषु दितिं परिचचार ह । एवमाराधिता शक्रमुवाचाथ दितिस्तथा ।। ६.

प्रीता तेऽहं सुरश्रेष्ठ दशवर्षाणि पुत्रक। अवशिष्टानि भद्रान्ते भ्रातरं द्रक्ष्यसे ततः ।। ६.

जयलिप्सां समाधास्ये लब्ध्वाहं तादृशं सुतम्। त्रैलोक्यविजयं पूत्र प्राप्स्यामि सह तेन वै ।। ६.

एवमुक्त्वा दितिः शक्रं मध्यं प्राप्ते दिवाकरे । निद्रयापहृता देवी जान्वोः कृत्वा शिरस्तदा ।। ६.

दृष्ट्वा तामशुचिं शक्रः पादयोर्गतमूर्द्धजाम् । तस्यास्तदन्तरं लब्ध्वा जहास च मुमोद च ।। ६.

तस्याः शरीरं विवृतं विवेशाथ पुरन्दरः। प्रविश्य चामितं दृष्ट्वा गर्भमिन्द्रो महौजसम्। अभिनत्स प्रधानन्तु कुलिशेन महायशाः ।। ६.

भिद्यमानस्तदा गर्भो वज्रेण शतपर्वणा। रुरोद सस्वरं भीमं वेपमानः पुनः पुनः । मारोदीरिति तं गर्भं शक्रः पुनरभाषत ।। ६.

तं गर्भं सप्तधाभूतं ह्येकैकं सप्तधा पुनः। कुलिशेन बिभेदेन्द्रस्ततो दितिरबुध्यत ।। ६.

न हन्तव्यो न हन्तव्य इत्येवं दितिरब्रवीत् । निष्पपातोदराद्वज्री मातुर्वचनगौरवात्। प्राञ्जलिर्वज्रसहितो दितिं शक्रोऽभ्यभाषत ।। ६.

अशुचिर्देवि सुप्तासि पादयोर्गतमूर्द्धजा। तदन्तरमहं लब्ध्वा शक्रहन्तारमाहवे। भिन्नवान् गर्भमेतन्ते बहुधा क्षन्तुमर्हसि ।। ६.

तस्मिस्तु विफले गर्भे दितिः परमदुःखिता। सहस्राक्षं ततो वाक्यं मातुर्नयनमब्रवीत् ।। ६.