वायुपुराणम्

मनसा यद्व्रतं किञ्चिद्विष्टम्भीकृत्य धारयेत्। उरोद्धाते उरःस्थानं कण्ठदेशे च धारयेत् ।। ११.

त्वचोऽवधाते तां वाचि बाधिर्ये श्रोत्रयोस्तथा। जिह्वास्थाने तृषार्त्तस्तु अग्रे स्नेहांश्च तन्तुभिः। फलं वै चिन्तयेद्योगी ततः संपद्यते सुखी ।। ११.

क्षये कुष्ठे सकीलासे धारयेत्सर्वसात्विकीम्। यस्मिन् यस्मिन् रजोदेशे तस्मिन् युक्तो विनिर्द्दिशेत् ।। ११.

योगोत्पन्नस्य विप्रस्य इदं कुर्याच्चिकित्सितम्। वंशकीलेन मूर्द्धानं धारयाणस्य ताडयेत्। मूर्ध्नि कीलं प्रतिष्ठाप्य काष्ठं काष्ठेन ताडयेत् ।। ११.

भयभीतस्य सा संज्ञा ततः प्रत्यागमिष्यति। अथ वा लुप्तसंज्ञस्य हस्ताभ्यां तत्र धारयेत् ।। ११.

प्रतिलभ्य ततः संज्ञां धारणां मूर्ध्नि धारयेत्। स्रिग्धमल्पं च भुञ्जीत ततः संपद्यते सुखी ।। ११.

अमानुषेण सत्त्वेन यदा बुध्यति योगवित् । दिवं च पृथिवीञ्चैव वायुमग्निं च धारयेत् ।। ११.

प्राणायामेन तत्सर्वं दह्यमानं वशीभवेत्। अथापि प्रविशेद्देहं ततस्तं प्रतिषेधयेत् ।। ११.

ततः संस्तभ्य योगेन धारयानस्य मूर्द्धानि। प्राणायामाग्निना दग्धं तत्सर्वं विलयं व्रजेत् ।। ११.

कृष्णसर्पापराधं तु धारयेद्धृदयोदरे । महर्जनस्तपः सत्यं हृदि कृत्वा तु धारयेत् ।। ११.

विषस्य तु फलं पीत्वा विशल्यां धारयेत्ततः । सर्वतः सनगां पृथ्वीं कृत्वा मनसि धारयेत् ।। ११.

हृदि कृत्वा समुद्रांश्च तथा सर्वाश्च देवताः । सहस्रेण घटानाञ्च युक्तः स्नायीत योगवित् ।। ११.

उदके कण्ठमात्रे तु धारणां मूध्नि धारयेत्। प्रतिस्रोतोविषाविष्टो धारयेत् सर्वगात्रिकीम् ।। ११.

शीर्णोऽर्कपत्रपुटकैः पिबेद्वल्मीकमृत्तिकाम् । चिकित्सितविधिर्ह्येष विश्रुतो योगनिर्मितः ।। ११.

व्याख्यातस्तु समासेन योगदृष्टेन हेतुना। ब्रुवतो लक्षणं विद्धि विप्रस्य कथयेत् व्कचित् ।। ११.

अथापि कथयेन्मोहात्तद्विज्ञानं प्रलीयते। तस्मात् प्रवृत्तिर्य्योगस्य न वक्तव्या कथञ्चन ।। ११.

सत्त्वं तथारोग्यमलोलुपत्वं वर्णप्रभा सुस्वरसौम्यता च। गन्धः शुभो मूत्रपुरीष मल्पं योगप्रवृत्तिः प्रथमा शरीरे ।। ११.

आत्मानं पृथिवीञ्चैव ज्वलन्तीं यदि पश्यति। कृत्वान्यं विशते चैव विद्यात् सिद्धिमुपस्थिताम् । ११.

अत ऊर्द्ध्वं प्रवक्ष्यामि उपसर्गा यथा तथा । प्रादुर्भवन्ति ये दोषा दृष्टतत्त्वस्य देहिनः ।। १२.

मानुष्यान् विविधान् कामान् कामयेत ऋतुं स्त्रियः। विद्यादानफलञ्चैव उपसृष्टस्तु योगवित् ।। १२.

अग्निहोत्रं हविर्यज्ञमेतत् प्रायतनं तथा। मायाकर्म धनं स्वर्गमुपसृष्टस्तु कांक्षति ।। १२.

एष कर्मसु युक्तस्तु सोऽविद्यावशमागतः। उपसृष्टन्तु जानीयाद्वुद्ध्या चैव विसर्ज्जयेत्। नित्यं ब्रह्मपरो युक्त उपसर्गात् प्रमुच्यते ।। १२.

जितप्रत्युपसर्गस्य जितश्वासस्य देहिनः। उपसर्गाः प्रवर्त्तन्ते सात्त्वराजसतामसाः ।। १२.

प्रतिभाश्रवणे चैव न देवानाञ्चैव दर्शनम्। भ्रमावर्तश्च इत्येते सिद्धिलक्षणसंज्ञिताः ।। १२.

विद्या काव्यं तथा शिल्पं सर्वं वाचावृतानि तु। विद्यार्थाश्चोपतिष्ठन्ति प्रभावस्यैव लक्षणम् ।। १२.

श्रृणोति शब्दान् श्रोतव्यान् योजनानां शतादपि। सर्वज्ञश्च विधिज्ञश्च योगी चोन्मत्तवद्भवेत् ।। १२.

यक्षराक्षसगन्धर्व्वान् वीक्षते दिव्यमानुषान्। वेत्ति तांश्च महायोगी उपसर्गस्य लक्षणम् ।। १२.

देवदानवगन्धर्वान् ऋषींश्चापि तथा पितॄन्। प्रेक्षते सर्वतश्चैव उन्मत्तं तं विनिर्द्दिशेत् ।। १२.

भ्रमेण भ्राम्यते योगी चोद्यमानोऽन्तरात्मना। भ्रमेण भ्रान्तबुद्धेस्तु ज्ञानं सर्वं प्रणश्यति ।। १२.