वायुपुराणम्

नाधिकान्न च हीनांस्तान्मानसानात्मनः समान्। सहस्रं हि सहस्राणामसृजत् कृमिवाससा। तुल्या श्चैवात्मनः सर्वे रूपतेजोबलश्रुतैः ।। १०.

पिङ्गलान्सन्निषङ्गांश्च सकपर्द्दान् विलोहितान् । विवासान् हरि केशांश्च दृष्टिघ्नांश्च कपालिनः ।। १०.

बहुरूपान् विरूपांश्च विश्वरूपांश्चरूपिणः। रथिनो वर्मिणश्चैव धर्मिणश्च वरूथिनः ।। १०.

सहस्रशत बाहूंश्च दिव्यान् भौमान्तरिक्षगान्। स्थूलशीर्षानष्टदंष्ट्रानुद्विजिह्वांस्त्रिलोचनान् ।। १०.

अन्नादान् पिशितादांश चव आज्यपान् सोमपांस्तथा। मेदपां स्वातिकायांश्च शितिकण्ठोग्रमन्यवः ।। १०.

सोपासङ्गतलत्रांश्च धन्विनो ह्युपवर्मिणः। आसीनान् धावतश्चैव जृम्भिनश्चैव धिष्ठितान् ।। १०.

अध्या पिनोऽथ जपतो युञ्जतोऽध्यायतस्तथा। ज्वलतो वर्षतश्चैव द्योतमानान् प्रधूपितान् ।। १०.

बुद्धान् बुद्धतमांश्चैव ब्रह्मिष्ठान् शुभदर्शनान् । नीलग्री वान् सहस्राक्षान् संर्वाश्चाथ क्षपाचरान् ।। १०.

अदृश्यान् सर्वभूतानां महायोगान् महौजसः। रूदतोद्रवतश्चैव एवंयुक्तान् सहस्रशः। अपातयामानसृजत् रुद्ररूपान् सुरोत्तमान् ।। १०.

ब्रह्मा दृष्ट्वाऽब्रवीदेतान्मास्राक्षीरीदृशीः प्रजाः। स्रष्टव्या नात्मनस्तुल्याः प्रजा नैवाधिकास्त्वया। अन्याः सृजत्वं भद्रन्ते स्थितोहन्त्वं सृज प्रजाः ।। १०.

एते ये वै मया मृष्टा विरूपा नीललेहिताः । सहस्राणां सहस्रन्तु आत्मनोपमनिश्चिताः ।। १०.

एते देवा भविष्यन्ति रूद्रा नाम महाबलाः। पृथिव्यामन्तारीक्षे च रुद्रनाम्ना प्रतिश्रुताः ।। १०.

शतरुद्रसमाम्नाता भविष्यन्तीह यज्ञियाः। यज्ञभाजो भविष्यन्ति सर्वे देवयुगैः सह ।। १०.

मन्वन्तरेषु ये देवा भविष्यन्तीह च्छन्दजाः। तैः सार्द्धमीज्यमानास्ते स्थास्यन्तीह युगक्षयात् ।। १०.

एवमुक्तस्तदा ब्रह्मा महादेवेन धीमता। प्रत्युवाच तदा भीमं हृष्यमाणः प्रजापतिः ।। १०.

एवं भवतु भद्रं ते यथा ते व्याहृतं प्रभो। ब्रह्मणा समनुज्ञा ते सदा सर्वमभूत् किल ।। १०.

ततःप्रभृति देवेशो न प्रासूयत वै प्रजाः। ऊर्द्ध्वरेताः स्थितः स्थाणुर्यावदाभूतसंप्लवम्। यस्माच्चोक्तं स्थितोऽस्मीति ततः स्थाणुरिति स्मृतः ।। १०.

ज्ञानं वैराग्यमैश्वर्यं तपः सचत्यं क्षमा धृतिः। स्रष्टृत्वमात्मसम्बोधस्त्वधिष्ठातृत्वमेव च। अथ यानि दशैतानि नित्यन्तिष्ठन्ति शङ्करे ।। १०.

सर्वान् देवान् ऋषींश्चैव समेतानसुरैः सह। अत्येति तेजसा देवो महादेवस्ततः स्मृतः ।। १०.

अत्येति देवानैश्चर्याद्बलेन च महासुरान्। ज्ञानेन च मुनीन् सर्वान् योगाद्भूतानि सर्वशः ।। १०.

योगं तपश्च सत्यञ्च धर्मञ्चापि महामुने। माहेश्वरस्य ज्ञानस्य साधनञ्च प्रजक्ष्व नः ।। १०.

येन येन च धर्मेण गतिं प्राप्स्यन्ति वै द्विजाः। तत्सर्वं श्रोतुमिच्छामि योगं माहेश्वरं प्रभो ।। १०.

पञ्च धर्माः पुराणे तु रुद्रेण समुदाहृताः। माहेश्वर्यं यथा प्रोक्तं रुद्रैरक्लिष्टकर्मभिः ।। १०.

आदित्यैर्वसुभिः साध्यैरश्विभ्याञ्चैव सर्वशः। मरुद्भिर्भृगुभिश्चैव ये चान्ये विबुधालयाः ।। १०.

यमशुक्रपुरोगैश्च पितृकालान्तकैस्तथा। एतैश्वान्यैशचव बहुभिस्ते धर्माः पर्युपासिताः ।। १०.

ते वै प्रक्षीणकर्माणः शारदाम्बरनिर्मलाः। उपासते मुनिगणाः सन्धायात्मानमात्मनि ।। १०.

गुरुप्रियहिते युक्ता गुरूणां वै प्रियेप्सवः। विमुच्य मानुषं जन्म विहरन्ति च देववत् ।। १०.

महेश्वरेण ये प्रोक्ताः पञ्च धर्माः सनातनाः। तान् सर्वान् क्रमयोगेन उच्यमानान्निबोधत ।। १०.

प्राणायामस्तथा ध्यानं प्रत्याहारोऽथ धारणा। स्मरणञ्चैव योगेऽस्मिन् पञ्च धर्माः प्रकीर्त्तिताः ।। १०.