वायुपुराणम्

आत्मानं विभजस्वेति सोक्ता देवी स्वयंभुवा। सा तु प्रोक्ता द्विधाभूता शूक्ला कृष्णा च वै द्विजाः। तस्या नामानि वक्ष्यामि श्रृणुध्वं सुसमाहिताः

स्वाहा स्वधा महाविद्या मेधा लक्ष्मीः सरस्वती। अपर्णा चैकपर्णा च तथा स्यादेव पाटला

उमा हैमवती षष्ठी कल्याणी चैव नामतः। ख्यातिः प्रज्ञा महाभागा लोके गौरीति विश्रुता

विश्वरूपमथार्यायाः पृथग्देहविभावनात्। श्रृणु संक्षेपतस्तस्या यथावदनुपूर्वशः ॥१.९.

प्रकृतिर्नियता रौद्री दुर्गा भद्रा प्रमाथिनी। कालरात्रिर्महामाया रेवती भुतनायिका

द्वापरान्तविकारेषु देव्या नामानि मे श्रृणु। गौतमी कौशिकी आर्या चण्डी कात्यायनी सती

कुमारी यादवी देवी वरदा कृष्णपिङ्गला। बर्हिर्ध्वजा शूलधरा परमब्रह्मचारिणी

माहेन्द्री चेन्द्रभगिनी वृषकन्यैकवाससी। अपराजिता बहुभुजा प्रगल्भा सिंहवाहिनी

एकानसा दैत्यहनी माया महिषमर्द्दिनी। अमोघा विन्ध्यनिलया विक्रान्ता गणनायिका

देवीनामविकाराणि इत्येतानि यथाक्रमम्। भद्रकाल्यास्तवोक्तानि देव्या नामानि तत्त्वतः

ये पठन्ति नरास्तेषां विद्यते न पराभवः। अरण्ये प्रान्तरे वापि पुरे वापि गृहेऽपि वा

रक्षामेतां प्रयुञ्जीत जले वापि स्थलेऽपि वा। व्याध्रकुम्भीरचौरेभ्यो भूतस्थाने विशेषतः। आधिष्वपि च सर्वासु देव्या नामानि कीर्त्तयेत्

अर्भकग्रहभूतैश्च पूतनामातृभिः सदा। अभ्यर्दितानां बालानां रक्षामेतां प्रयोजयेत्

महादेवी कुले द्वे तु प्रज्ञा श्रीश्च प्रकीर्त्त्यते। आभ्यां देवीसहस्राणि यैर्व्याप्तमखिलं जगत् ॥१.९.

साऽसृजद् व्यवसायन्तु धर्मं भूतसुखावहम्। सङ्कल्पञ्चैव कल्पादौ जज्ञिरेऽव्यक्तयोनितः

मानसश्च रुचिर्न्नाम विज्ञेयो ब्रह्मणः सुतः। प्राणात् स्वादसृजद्दक्षञ्चक्षुर्भ्याञ्च मरीचिकम्

भृगुस्तु हृदयाज्जज्ञे ऋषिः सलिलजन्मनः। शिरसोऽङ्गिरसञ्चैव श्रोत्रादत्रिन्तथैव च

पुलस्त्यञ्च तथोदानाद्य्वानाच्च पुलहं पुनः। समानजं वसिष्ठन्तु अपानान्निर्ममे क्रतुम्

अभिमानात्मकं भद्रं निर्ममे नीललोहितम्। इत्येते ब्रह्मणः पुत्राः प्राणजा द्वादश स्मृताः

इत्येते मानसाः पुत्रा विज्ञेया ब्रह्मणः सुताः। भृग्वादयस्तु ये सृष्टा ना चैते ब्रह्मवादिनः

गृहमेधिनः पुराणास्ते धर्मस्तैः प्राक् प्रवार्त्तितः। द्वादशैते प्रवर्त्तन्ते सह रुद्रेण वैप्रजाः

ऋभुः सनत्कुमारस्तु द्वावेतावूर्द्ध्वरेतसौ। पूर्वोत्पन्नौ पुरा तेभ्यः सर्वेषामपि पूर्वजौ

व्यतीते प्रथमे कल्पे पुराणे लोकसाधकौ। वैराजे तावुभौ लोके तेजः संक्षिप्य चास्थितौ

तावुभौ योगधर्माणावारोप्यात्मानमात्मनि। प्रजाधर्मञ्च कामञ्च वर्त्तयेतां महौजसा ॥१.९.

यथोत्पन्नस्तथैवेह कुमार इति चोच्यते। तस्मात्सनत्कुमारोयमिति नामास्य कीर्तितम्

तेषां द्वादश ते वंशा दिव्या देवगुणान्विताः। क्रियावन्तः प्रजावन्तो महर्षिभिरलंकृताः

इत्येष करणोद्भूतो लोकान् स्रष्टुं स्वयंभुवः। महदादिविशेषान्तो विकारः प्रकृतेः स्वयम्

चन्द्रसूर्यप्रभालोको ग्रहनक्षत्रमण्डितः। नदीभिश्च समुद्रैश्च पर्वतैश्च समावृतः

पुरैश्च विविधाकारैः प्रीतैर्ज्जनपदैस्तथा। तस्मिन् ब्रह्मवनेऽव्यक्ते ब्रह्मा चरति शर्वरीम्