वायुपुराणम्

कर्मस्थान् विषयान् ब्रूयुः सत्त्वस्थाः समदर्शिनः। नामरूपञ्च भूतानां कृतानाञ्च प्रपञ्चनम्। वेदशब्धेभ्य एवादौ निर्ममे स महेश्वरः

ऋषीणां नामधेयानि याश्च देवेषु दृष्टयः। शर्वर्यन्ते प्रसूतानां तान्येवास्य दधाति सः

यथर्त्तावृतुलिङ्गानि नानारूपाणि पर्यये। दृश्यन्ते तानि तान्येव तथा भावा युगादिषु

एवंविधासु सृष्टासु ब्रह्मणाऽव्यक्तजन्मना। शर्वर्यन्ते प्रदृश्यन्ते सिद्धिमाश्रित्य मानसीम् ॥१.९.

एवंभूतानि सृष्टानि चराणि स्थावराणि च। यदास्य ताः प्रजाः सृष्टा न व्यवर्धन्त धीमतः

अथान्यान्मानसान् पुत्रान् सदृशानात्मनोऽसृजत्। भृगुं पुलस्त्यं पुलहं क्रतुमाङ्गिरसन्तथा

मरीचिं दक्षमत्रिं च वसिष्ठं चैव मानसम्। नव ब्रह्माण इत्येते पुराणे निश्चयं गताः । तेषां ब्रह्मात्मकानां वै सर्वेषां ब्रह्मवादिनाम्

ततोऽसृजत्पुनर्ब्रह्मा रुद्रं रोषात्मसंभवम्। संकल्पं चैव धर्मं च पूर्वेषामपि पूर्वजः

अग्रे ससर्ज्ज वै ब्रह्मा मानसानात्मनः समान्। सनन्दनं ससनकं विद्वांसं च सनातनम्

सनत्कुमारं च विभुं सनकं च सनन्दनम्। न ते लोकेषु सर्ज्जन्ते निरपेक्षाः सनातनाः

सर्वे ते ह्यागतज्ञाना वीतरागा विमत्सराः। तेष्वेवं निरपेक्ष्येषु लोकवृत्तानुकारणात्

हिरण्यगर्भो भगवान् परमेष्ठी ह्यचिन्तयत्। तस्य रोषात्समुत्पन्नः पुरुषोऽर्क्कसमद्युतिः। अर्द्धनारीनरवपुस्तेजसा ज्वलनोपमः

सर्वं तेजोमयं जातमादित्यसमतेजसम्। विभजात्मानमित्युक्त्वा तत्रैवान्तरधीयत

एवमुक्त्वा द्विधाभूतः पृथक् स्त्री पुरुषः पृथक्। स चैकादशधा जज्ञे अर्द्धमात्मानमीश्वरः ॥१.९.

तेनोक्तास्ते महात्मानः सर्व एव महात्मना। जगतो बहुलीभावमधिकृत्य हितैषिणः

लोकवृत्तान्तहेतोर्हि प्रयतध्वमतन्द्रिताः। विश्वं विश्वस्य लोकस्य स्थापनाय हिताय च

एवमुक्तास्तु रुरुदुर्दुद्रुवुश्च समन्ततः। रोदनाद्द्रावणाच्चैव रुद्रा नाम्नेतिविश्रुताः

यैर्हि व्याप्तमिदं सर्वं त्रैलोक्यं सचराचरम्। तेषामनुचरा लोके सर्वलोकपरायणाः

नैकनागा युतबला विक्रान्ताशचव गणेश्वराः। तत्र या सा महाभागा शंकरस्यार्द्धकायिनी

प्रागुक्ता तु मया तुभ्यं स्त्री स्वयंभोर्मुखोद्गता। कायार्द्धं दक्षिणन्तस्याः शुक्लं वामं तथाऽसितम्

आत्मानं विभजस्वेति सोक्ता देवी स्वयंभुवा। सा तु प्रोक्ता द्विधाभूता शूक्ला कृष्णा च वै द्विजाः। तस्या नामानि वक्ष्यामि श्रृणुध्वं सुसमाहिताः

स्वाहा स्वधा महाविद्या मेधा लक्ष्मीः सरस्वती। अपर्णा चैकपर्णा च तथा स्यादेव पाटला

उमा हैमवती षष्ठी कल्याणी चैव नामतः। ख्यातिः प्रज्ञा महाभागा लोके गौरीति विश्रुता

विश्वरूपमथार्यायाः पृथग्देहविभावनात्। श्रृणु संक्षेपतस्तस्या यथावदनुपूर्वशः ॥१.९.

प्रकृतिर्नियता रौद्री दुर्गा भद्रा प्रमाथिनी। कालरात्रिर्महामाया रेवती भुतनायिका

द्वापरान्तविकारेषु देव्या नामानि मे श्रृणु। गौतमी कौशिकी आर्या चण्डी कात्यायनी सती

कुमारी यादवी देवी वरदा कृष्णपिङ्गला। बर्हिर्ध्वजा शूलधरा परमब्रह्मचारिणी

माहेन्द्री चेन्द्रभगिनी वृषकन्यैकवाससी। अपराजिता बहुभुजा प्रगल्भा सिंहवाहिनी

एकानसा दैत्यहनी माया महिषमर्द्दिनी। अमोघा विन्ध्यनिलया विक्रान्ता गणनायिका