वायुपुराणम्

धर्म्मार्थकाममोक्षाणामिह ताः साधकाः स्मृताः। देवाश्च पितरश्चैव ऋषयो मनवस्तथा

ततस्ते तपसा युक्तः स्थानान्यापूरयन्ति हि। ब्रह्मणो मानसास्ते वै सिद्धात्मानो भवन्ति हि

ये सर्गा द्वेषयुक्तेन कर्मणा ते दिवं गताः। आवर्त्तमाना इह ते सम्भवन्ति युगे युगे

स्वकर्मफलशेषेण ख्याताश्चैव तथात्मिकाः। संभवन्ति जनाल्लोकात् कर्मसंशयबन्धनात्

आशयः कारणं तत्र बोद्धव्यं कर्मणां तु सः। तैः कर्मभिस्तु जायन्ते जनाल्लोकाः शुभाशुभैः

गृह्णन्ति ते शरीराणि नानारूपाणि योनिषु। देवाद्यस्थावरान्ते च उत्पद्यन्ते परस्परम्

तेषां ये यानि कर्माणि प्राक् सृष्टेः प्रतिपेदिरे। तान्येते प्रतिपद्यन्ते सृज्यमानाः पुनः पुनः

हिस्राहिंस्रे मृदुक्रूरे धर्माधर्मे ऋतानृते। तद्भाविताः प्रपद्यन्ते तस्मात्तत्तस्य रोचते

कल्पेष्वासन् व्यतीतेषु रूपनामानि यानि च। तान्येवानागते काले प्रायशः प्रतिपेदिरे

तस्मात्तु नामरूपाणि तान्येव प्रतिपेदिरे। पुनः पुनस्ते कल्पेषु जायन्ते नामरूपतः

ततः सर्गे ह्यवष्टब्धे सिसृक्षोर्ब्रह्मणस्तु वै। प्रजास्ता ध्यायतस्तस्य सत्याभिध्यायिनस्तदा

मिथुनानां सहस्रन्तु सोऽसृजद्वै मुखात्तदा। जनास्ते ह्युपपद्यन्ते सत्त्वोद्रिक्ताः सुचेतसः

सहस्रमन्यद्वक्षस्तो मिथुनानां ससर्ज्ज ह। ते सर्वे रजसोद्रिक्ताः शुष्मिणश्चाप्यशुष्मिणः

सृष्ट्वा सहस्रमन्यत्तु द्वन्द्वानामूरुतः पुनः। रजस्तमोभ्यामुद्रिक्ता ईहाशीलास्तु ते स्मृताः

पद्भ्यां सहस्रमन्यत्तु मिथुनानां ससर्ज्ज ह। उद्रिक्तास्तमसा सर्वे निःश्रीका ह्यल्पतेजसः

ततो वै हर्षमानास्ते द्वन्द्वोत्पन्नास्तु प्राणिनः। अन्योन्या हृच्छपाविप्टा मैथुनायोपचक्रमुः

ततःप्रभृति कल्पेऽस्मिन् मिथुनोत्पत्तिरुच्यते। मासे मासेर्त्तवं यद्यत्तदाज्ञासिद्धि योषितात्

तस्मात्तदा न सुषुवुः सेवितैरपि मैथुनैः। आयुषोऽन्ते प्रसूयन्ते मिथुनान्येव ते सकृत्

कुटकाः कुविकाश्चैव उत्पद्यन्ते मुमूर्षिताः। ततःप्रभृति कल्पेऽस्मिन् मिथुनानां हि सम्भवः

ध्याते तु मनसा तासां प्रजानां जायते सकृत्। शब्दादि विषयः शुद्धः प्रत्येकं पञ्चलक्षणः

इत्येवं मनसा पूर्वं प्राक्सृष्टिर्या प्रजापतेः। तस्यान्ववाये सम्भूता यैरिदं पूरितं जगत्

सरित्सरः समुद्रांश्च सेवन्ते पर्वतानपि। तदा नात्यम्बुशीतोष्णा युगे तस्मिन् चरन्ति वै

पृथ्वीरसोद्भवं नाम आहारं ह्याहरन्ति वै। ताः प्रजाः कामचारिण्यो मानसीं सिद्धिमास्थिताः

धर्माधर्मौ न तास्वास्तां निर्विशेषाः प्रजास्तु ताः। तुल्यमायुः सुखं रूपं तासां तस्मिन् कृते युगे

धर्माधर्मौ न तास्वास्तां कल्पादौ तु कृते युगे। स्वेन स्वेनाधिकारेण जज्ञिरे ते कृते युगे

चत्वारि तु सहस्राणि वर्षाणां दिव्यसंख्यया। आद्यं कृतयुगं प्राहुः सन्ध्यानान्तु चतुः शतम्

ततः सहस्रशस्तासु प्रजासु प्रथितास्वपि। न तासां प्रतिघातोऽस्ति न द्वन्द्वन्नापि च क्रमः

पर्वतोदधिसेविन्यो ह्यनिकेताश्रयास्तु ताः। विशोकाः सत्त्वबहुला एकान्तसुखितप्रजाः

ता वै निकामचारिण्यो नित्यं मुदितमानसाः। पशवः पक्षिणश्चैव न तदासन् सरीसृपाः