वायुपुराणम्

यज्ञप्रवर्त्तनञ्चैव संवादो यत्र कीर्त्यते। ऋषीणां वसुना सार्द्धं वसोश्चाधः पुनर्गतिः

प्रश्नानां दुर्वचत्वं च स्वायम्भुवमृते मनुम्। प्रशंसा तपसश्चोक्ता युगावस्थाश्च कृत्स्नशः। द्वापरस्य कलेश्चात्र सङ्क्षेपेण प्रकीर्तनम्

देवतिर्यङ्मनुष्याणां प्रमाणानि युगेयुगे। कीर्त्यन्ते युगसामर्थ्यात् परिणाहोच्छ्रयायुषः

शिष्टादीनां च निर्देशः प्रादुर्भावश्च कीर्त्यते। वेदस्य तद्विजातानां मंत्राणां च प्रकीर्तनम्

शाखानां परिमाणं च वेदव्यासादिशब्दनम्। मन्वन्तराणां संहारः संहारान्ते च सम्भवः

देवतानामृषीणां च मनोः पितृगणस्य च। न शक्यं विस्तराद्वक्तुमित्युक्तं च समासतः

मन्वन्तरस्य संख्या च मानुषेण प्रकीर्तिता। मन्वन्तराणां सर्वेषामेतदेव च लक्षणम्

अतीतानागतानां च वर्त्तमानेन कीर्त्त्यते। तथा मन्वन्तराणां च प्रतिसन्धानलक्षणम्

अतीतानागतानां च प्रोक्तं स्वायम्भुवेऽन्तरे। मन्वन्तरत्रयं चैव कालज्ञानं च कीर्त्त्यते

मन्वन्तरेषु देवानां प्रजेशानां च कीर्त्तनम्। दक्षस्य चापि दौहित्राः प्रियाया दुहितुः सुताः

सावर्णाद्याश्च कीर्त्त्यन्ते मनवो मेरुमाश्रिताः। ध्रुवस्योत्तानपादस्य प्रजासर्गोपवर्णनम्

पृथुनापि च वैन्येन भूमेर्द्दोहप्रवर्त्तनम्। पात्राणां पयसां चैव वंशानां च विशेषणम्। ब्रह्मादिभिः पूर्वमेव दुग्धा चेयं वसुन्धरा

दशभ्यस्तु प्रचेतेभ्यो मारिषायां प्रजापतेः। दक्षस्य कीर्त्त्यते जन्म सोमस्यांशेन धीमतः

भूतभव्यभवेशत्वं महेन्द्राणां च कीर्त्त्यते। मन्वादिका भविष्यन्ति आख्यानैर्बहुभिर्वृताः

वैवस्वतस्य च मनोः कीर्त्त्यते सर्गविस्तरः। देवस्य महतो यज्ञे वारुणीं बिभ्रतस्तनुम्। ब्रह्मशुक्रात् समुत्पत्तिर्भृग्वादीनां च कीर्त्यते

विनिवृत्ते प्रजासर्गे चाक्षुषस्य मनोः शुभे। दक्षस्य कीर्त्त्यते सर्गो ध्यानाद्वैवस्वतैऽन्तरे

नाशयामास शापाय आत्मनो ब्रह्मणः सुतः

ततो दक्षोऽसृजत् कन्या वीरिण्यामेव विश्रुताः। कीर्त्त्यते धर्मसर्गश्च काश्यपस्य च धीमतः

अत ऊर्ध्वं ब्रह्मणश्च विष्णोश्चैव भवस्य च। एकत्वं च पृथक्त्वं च विशेषत्वं च कीर्त्यते

ईशत्वाच्च यथा शप्ता जाता देवाः स्वयम्भुवा। मरुत्प्रसादो मरुतां दित्या देवांशसम्भवाः

कीर्त्त्यन्ते मरुताञ्चाथ गणास्ते सप्तसप्तकाः। देवत्वं पितृवाक्येन वायुस्कन्धेन चाश्रयः

दैत्यानां दानवानाञ्च गन्धर्वोरगरक्षसाम्। सर्वभूतपिशाचानां पशूनां पक्षिवीरुधाम्। उत्पत्तयश्चाप्सरसां कीर्त्त्यन्ते बहुविस्तरात्

समुद्रसंयोगकृतं जन्मैरावतहस्तिनः। वैनतेयसमुत्पत्तिस्तथा चास्याभिषेचनम्

भृगूणां विस्तरश्चोक्तस्तथा चाङ्गिरसामपि। कश्यपस्य पुलस्त्यस्य तथैवात्रेर्म्महात्मनः

पराशरस्य च मुनेः प्रजानां यत्र विस्तरः। देवतानामृषीणाञ्च प्रजोत्पत्तिस्ततः परम्

तिस्रः कन्याः प्रकीर्त्त्यन्ते यासु लोकाः प्रतिष्ठिताः। पितृदौहित्रनिर्द्देशो देवानां जन्म चोच्यते

विस्तरस्ते भगवतः पञ्चानां सुमहात्मनाम्। इलाया विस्तरश्चोक्त आदित्यस्य ततः परम्

विकुक्षिचरितञ्चोक्तं धुन्धोश्चैव निबर्हणम्। बृहद्बलान्तसंक्षेपादिक्ष्वाक्वाद्याः प्रकीर्त्तिताः

निम्यादीनां क्षितीशानां यावज्जहुगणादिति। कीर्त्त्यते विस्तरो यश्च ययातेरपि भूपतेः