वायुपुराणम्

मध्यमो ह्येष सूतस्य धर्मः क्षत्रोपजीवनम्। रथनागाश्वचरितं जघन्यञ्च चिकित्सितम्

तत् स्वधर्ममहं पृष्टो भवद्भिर्ब्रह्मवादिभिः। कस्मात् सम्यङ्न विब्रूयां पुराणमृषिपूजितम्

पितॄणां मानसी कन्या वासवी समपद्यत। अपध्याता च पितृभिर्मत्स्ययोनौ बभूव सा

अरणीव हुताशस्य निमित्तं यस्य जन्मनः। तस्यां जातो महायोगी व्यासो वेदविदां वरः

तस्मै भगवते कृत्वा नमो व्यासाय वेधसे।। पुरुषाय पुराणाय भृगुवाक्यप्रवर्त्तिने। मानुषच्छद्मरूपाय विष्णवे प्रभविष्णवे

जातमात्रञ्च यं वेद उपतस्थे ससङ्ग्रहः। धर्ममेव पुरस्कृत्य जातूकर्णादवाप तम्

मतिं मन्थानमाविध्य येनासौ श्रुतिसागरात्। प्रकाशं जनितो लोके महाभारतचन्द्रमाः

वेदद्रुमश्च यं प्राप्य सशाखः समपद्यत। भूमिकालगुणान् प्राप्य बहुशाखो यथा द्रुमः

तस्मादहमुपश्रुत्य पुराणं ब्रह्मवादिनः। सर्वज्ञात्सर्ववेदेषु पूजिताद्दीप्ततेजसः

पुराणं सम्प्रवक्ष्यामि यदुक्तं मातरिश्वना। पृष्टेन मुनिभिः पूर्वं नैमिषीयैर्महात्मभिः

महेश्वरः परोऽव्यक्तश्चतुर्बाहुश्चतुर्मुखः। अचिन्त्यश्चाप्रमेयश्च स्वयम्भूर्हेतुरीश्वरः

अव्यक्तं कारणं यद्यन्नित्यं सदसदात्मकम्। महदादिविशेषान्तं सृजतीति विनिश्चयः

अण्डं हिरण्मयञ्चैव बभूवाप्रतिमं ततः। अण्डस्यावरणञ्चाद्भिरपामपि च तेजसा

वायुना तस्य नभसा नभो भूतादिना वृतम्। भूतादिर्महता चैव अव्यक्तेनावृतो महान्

अतोऽत्र विश्वदेवानामृषीणाञ्चोपवर्णितम्। नदीनां पर्वतानाञ्च प्रादुर्भावोऽत्र शस्यते

मन्वन्तराणां सर्वेषां कल्पानाञ्चोपवर्णनम्। कीर्त्तनं ब्रह्मक्षत्रस्य ब्रह्म जन्म च कीर्त्त्यते

अतो ब्रह्मणि स्रष्टृत्वं प्रजासर्गोपवर्णनम्। अवस्थाश्चात्र कीर्त्त्यन्ते ब्रह्मणोऽव्यक्तजन्मनः

कल्पानां वत्सराश्चैव जगतः स्थापनन्तथा। शयनञ्च हरेरत्र पृथिव्युद्धरणन्तथा

सन्निवेशः पुरादीनां वर्णाश्रमविभागशः। वृक्षाणां गृहसंस्थानां सिद्धानाञ्चविनाशनम्

योजनानां पथाञ्चैव सञ्चरो बहुविस्तरः। स्वर्गे स्थानविभागश्च मर्त्त्यानां भुविचारिणाम्

वृक्षाणामोषधीनाञ्च वीरुधाञ्च प्रकीर्त्तनम्। वृक्षनारकिकीटत्वं मर्त्त्यानां परिकीर्त्तितम्

देवतानामृषीणाञ्च द्वे सृती परिकीर्त्तिते। अन्नादीनां तनूनाञ्च सर्जनन्त्यजनन्तथा

प्रथमं सर्वशास्त्राणां पुराणं ब्रह्मणा स्मृतम्। अनन्तरञ्च वक्रेभ्यो वेदास्तस्य विनिःसृताः

अङ्गानि धर्मशास्त्रञ्च व्रतानि नियमास्तथा। पशूनां पुरुषाणाञ्च सम्भवः परिकीर्तितः

तथा निर्वचनं प्रोक्तं कल्पस्य च परिग्रहः। नव सर्गाः पुनः प्रोक्ता ब्रह्मणो बुद्धिपूर्वकाः

त्रयोऽन्ये बुद्धिपूर्वास्तु ततो लोकानकल्पयत्। ब्रह्मणोऽवयवेभ्यश्च धर्मादीनां समुद्भवः

ये द्वादश प्रसूयन्ते प्रजाः कल्पे पुनः पुनः। कल्पयोरन्तरं प्रोक्तं प्रतिसन्धिश्च यस्तयोः

तमोमात्रावृतत्वाच्च ब्रह्मणोऽधर्मसम्भवः। तथैव शतरूपायाः सम्भवश्च ततः परम्

प्रियव्रतोत्तानपादौ प्रसूत्याकूतयश्च ताः। कीर्त्त्यन्ते धूतपाप्मानो येषु लोकाः प्रतिष्ठिताः