वायुपुराणम्

धर्मार्थी प्राप्नुयाद्धर्ममर्थार्थी चार्थमाप्नुयात् । कामानवाप्नुयात्कामी मोक्षार्थी मोक्षमाप्नुयात् ।। ४७.

वन्ध्या च लभते पुत्रं वेदवेदाङ्गपारगम्। राजा विजयमाप्नोति शूद्रश्च सुखमाप्नुयात् ।। ४७.

पुत्रार्थी लभते पुत्रानभ्यर्च्यादिगदाधरम्। मनसा प्रार्थितं सर्वं पूजाद्यैः प्राप्नुयाद्धरेः ।। ४७.

गयायात्रां प्रवक्ष्यामि श्रृणु नारद मुक्तिदाम्। निष्कृतिः श्राद्धकर्तॄणां ब्रह्मणा गीयते पुरा ।। ४८.

उद्यतश्चेद्गयां गन्तुं श्राद्धं कृत्वा विधानतः। विधाय कार्पटीवेशं कृत्वा ग्रामं प्रदक्षिणम् ।। ४८.

ततो ग्रामान्तरं गत्वा श्राद्धशेषस्य भोजनम्। ततः प्रतिदिनं गच्छेत्प्रतिग्रहविवर्जितः ।। ४८.

प्रतिग्रहादुपावृत्तः सन्तुष्टो नियतः शुचिः। अहङ्कारविमुक्तो यः स तीर्थफलमश्नुते ।। ४८.

यस्य हस्तौ च पादौ च मनश्चापि सुसंयतम्। विद्या तपश्च कीर्तिश्च स तीर्थफलमश्नुते ।। ४८.

ततो गयाप्रवेशे च पूर्वतोऽस्ति महानदी । तत्र तोयं समुत्पाट्य स्नातव्यं निर्मले जले ।। ४८.

देवादींस्तर्पयित्वाथ श्राद्धं कृत्वा यथाविधिः । स्ववेदशाखागदितमर्घ्यावाहनवर्जितम् ।। ४८.

अपरेऽह्नि शुचिर्भूत्वा गच्छेद्वै प्रेतपर्वते । ब्रह्मकुण्डे ततः स्नात्वा देवादींस्तर्पयेत्सुधीः ।। ४८.

कुर्य्याच्छ्राद्धं सपिण्डानां प्रयतः प्रेतपर्वते। प्राचीनावीतिना भाव्यं दक्षिणाभिमुखः सुधीः ।। ४८.

कव्यबालोऽनलः सोमो यमश्चैवार्य्यमा तथा। अग्निष्वात्ता बर्हिषदः सोमपाः पितृदेवताः ।। ४८.

आगच्छन्तु महाभागा युष्माभी रक्षितास्त्विह। मदीयाः पितरो ये च कुले जाताः सनाभयः ।। ४८.

तेषां पिण्डप्रदानार्थमागतोऽस्मि गयामिमाम्। ते सर्वे तृप्तिमायान्तु श्राद्देनानेन शाश्वतीम् ।। ४८.

आचम्योक्ताव च पञ्चाङ्गं प्राणायामं प्रयत्नतः। पुनरावृत्तिरहितब्रह्मलोकाप्तिहेतवे ।। ४८.

एवञ्च विधिवच्छ्राद्धं कृत्वा पूर्वं यताक्रमम्। पितॄनावाह्य चाभ्यर्च्य मन्त्रैः पिण्डप्रदो भवेत् ।। ४८.

तीर्थे प्रेतशिलादौ च चरुणा सघृतेन वा । प्रक्षाल्य पूर्वं तत्स्थानं पञ्चगव्यैः पृथक्पृथक्। तैर्मन्त्रैरथ संपूज्य पञ्चगव्यैश्च देवताम् ।। ४८.

यावत्तिला मनुष्यैश्च गृहीता पितृकर्मसु। गच्छन्ति तावदसुराः सिंहत्रस्ता यथा मृगाः ।। ४८.

अष्टकासु च वृद्धौ च गयायां च मृतेऽहनि । मातुः श्राद्धं पृथक्कुर्यादन्यत्र पतिना सह ।। ४८.

वृद्धिश्राद्धे तु मात्रादि गयायां पितृपूर्वकम्। पाद्यपूर्वं समारभ्य दक्षिणाग्रकुशैः क्रमात्। पित्रादीनां समास्तीर्य शेषं गृह्योक्तमाचरेत् ।। ४८.

दद्युः श्राद्धं सपिण्डानां तेषां दक्षिणभागतः। कुशानास्तीर्यं विधिना सकृद्दत्वा तिलोदकम् ।। ४८.

गृहीत्वाञ्जलिना तेभ्यः पितृतीर्थेन यत्नतः। सक्तुना मुष्टिमात्रेण दद्यादक्षय्यपिण्डकम्। सम्बन्धिनस्तिलाद्भिश्च कुशेष्वावाहयेत्ततः ।। ४८.

आब्रह्मस्तम्बपर्यन्तं देवर्षिपितृमानवाः। तृप्यन्तु पितरः सर्वे मातृमातामहादयः ।। ४८.

अतीतकुलकोटीनां सप्तद्वीपनिवासिनाम्। आब्रह्मभुवनाल्लोकादिदमस्तु तिलोदकम् ।। ४८.

पिता पितामह श्चैव तथैव प्रपितामहः। माता पितामही चैव तथैव प्रपितामही ।। ४८.

मातामहस्तत्पिता च प्रमातामहकादयः। तेषां पिण्डो मया दत्तो ह्यक्षय्यमुपतिष्ठताम् ।। ४८.

मुष्टिमात्रप्रमाणञ्च ह्यार्द्रामलकमात्रकम्। शमीफत्रप्रमाणं वा पिण्डं दद्याद्गयाशिरे। उद्धरेत्सप्तगोत्राणि कुलानि शतमुद्धरेत् ।। ४८.

पितुर्मातुः स्वभार्याया भगिन्या दुहितुस्तथा। पितृष्वसुर्मातृष्वसुः सप्त गोत्राः प्रकीर्त्तिताः ।। ४८.