वायुपुराणम्

रूपेणानेन मां भीरु विमोहयसि सुव्रते । ब्रह्मात्मजोऽहं विख्यातो मरीचिर्व्वेदपारगः ।। ४५.

मरीचेर्व्वचनं श्रुत्वा कन्या प्रोवाच तं मुनिम्। अहं धर्म्मव्रता नाम धर्म्मपुत्री तपोऽन्विता ।। ४५.

पतिव्रतार्थं विप्रेन्द्र चरामि परमं तपः। धर्म्मव्रतां मरीचिस्तामुवाच प्रीतिपूर्व्व्कम् ।। ४५.

पतिव्रता दर्शनान्मे भविष्यसि शुभव्रते। पतिव्रतेच्छया पृथ्वीं विचरामि ह्यहर्निशम् ।। ४५.

त्वञ्चेत्पतिव्रता जाता भजे त्वां भज मां वरम्। लोके न त्वादृशी कन्या मम तुल्यो न ते वरः ।। ४५.

धर्म्मव्रते धर्म्मपत्नी तस्मात्त्वं भव मेऽधुना। धर्म्मव्रता मुनिं प्राह धर्म्मं याचय सुव्रत ।। ४५.

तच्छ्रुत्वा धर्म्ममगमन्मुनिं धर्मो ददर्श ह। तेजःपुञ्जं वरं नत्वा आसनार्घ्यादिनार्च्चयत् ।। ४५.

किमर्तमागतः पृष्टो मरीचिर्धर्म्ममब्रवीत्। कन्यार्थं भ्रमता पृथ्वी दृष्टा ते कन्यका वरा । मह्यं कन्याञ्च तां देहि श्रेयस्तव भविष्यति ।। ४५.

अर्घ्यादिना समभ्यर्च्य धर्म्मं प्रोचे तथेति तम्। धर्म्मव्रतां समानीय दत्तवांस्तां मरीचये ।। ४५.

वरं च दत्तवांस्तस्मै तद्वाक्यं यत्तथा कृतम्। अग्निहोत्रेण सहितां स्वाश्रमं तां द्विजोऽनयत् ।। ४५.

रेमे मुनिस्तया सार्द्धं यथा विष्णुः श्रिया सह। पार्व्वत्या च यथा शम्भुः सरस्वत्या यथा ह्यजः ।। ४५.

जज्ञे पुत्रशतं तस्यां मरीचेर्विष्णुनोपमम्। मरीचिः फलपुष्पार्थं वनं गत्वा समागतः ।। ४५.

श्रान्तः कदाचित्तां पत्नीमुवाचेति पतिव्रताम्। भुक्त्वा तु शयनस्थस्य पादसंवाहनं कुरु ।। ४५.

धर्म्मव्रता तथेत्युक्त्वा शयनस्थस्य सा मुनेः। पादसंवाहनं चक्रे घृते नाभ्यज्य तत्परा ।। ४५.

निद्रायमाणेऽथ मुनौ ब्रह्मा तं देशमागतः। इत्येष दृष्ट्वा ब्रह्माणं मनसार्च्चयितुं प्रभुम् ।। ४५.

पादसंवाहनं कुर्य्यां किं पूज्योऽयं जगद्गुरुः। इत्याकुला समुत्तस्थौ मत्वा सा तं गुरोर्गुरुम् ।। ४५.

अर्घ्यपाद्यादिकं दत्त्वा ब्रह्माणं समपूजयत्। सत्कृतायान्तु शय्यायां विश्राममकरोदजः ।। ४५.

एतस्मिन्नन्तरे भर्त्ता समुत्तस्थौ च तल्पतः। धर्म्मव्रतामपश्यन्स विप्रः क्रुद्धः शशाप ताम् ।। ४५.

पादसंवाहनं त्यक्त्वायस्मादाज्ञां विहाय मे । गतान्यत्र ततः पापाच्छापदग्धा शिला भव ।। ४५.

भर्त्रा धर्म्मव्रता शप्ता मरीचिं प्राह सा रुषा। शयाने त्वयि संप्राप्ते ब्रह्मा त्वज्जनको गुरुः ।। ४५.

त्वयोत्थाय हि कर्त्तव्यं स्वगुरोः पूजनं सदा। मया तु धर्म्मचारिण्या तव कार्य्ये कृते मुने ।। ४५.

अदोषाहं यतः शप्ता तस्माच्छापं ददामि ते। त्वञ्च शापं महादेवाद्भर्त्तः प्राप्स्यस्यसंशयम् ।। ४५.

व्याकुलं तं पतिं दृष्ट्वा व्याकुलागात्प्रजापतिम्। नत्वा शयानं ब्रह्माणमग्निं प्रज्वाल्य चेन्धनैः ।। ४५.

गार्हपत्ये स्थिता चक्रे तपः परमदुष्करम्। तथा शप्तो मरीचिश्च तपस्तेपे सुदारुणम् ।। ४५.

पतिव्रतायास्तपसा मरीचेस्तपसा यथा। इन्द्रादयश्च सन्तप्ता गतास्ते शरणं हरिम् ।। ४५.

ऊचुः क्षीराम्बूदौ सुप्तं सन्तप्तास्तपसा हरे। पतिव्रतायाश्च मुनेस्त्रैलोक्यं रक्ष केशव ।। ४५.

इन्द्रादीनां वचः श्रुत्वा विष्णुर्धर्म्मव्रतां ययौ। एतस्मिन्नेव काले तु प्रबुद्धो भगवानजः। ऊचुर्धर्म्मर्वतां देवा अग्निस्थां तां सकेशवाः ।। ४५.

अग्निमध्ये तपः कर्त्तुं कस्य शक्तिः पतिव्रते। त्वया कृतं तत्परमं सर्व्वलोकभयङ्करम् ।। ४५.

वरं वरय धर्म्मज्ञे अस्मत्तो यदभीप्सितम्। विष्ण्वादीनां वचः श्रुत्वा देवान्धर्म्मव्रताब्रवीत् ।। ४५.३७ भर्तृशापमशक्ताहं निवर्त्तयितुमोजसा। दत्तो मरीचिना शापो मह्यं स ह्यपगच्छतु ।। ४५.