वायुपुराणम्

गर्गं कौशिकवासिष्ठौ मुनिं भार्गवमव्ययम्। वृद्धं पाराशरं कण्वं माण्डव्यं श्रुतिकेवलम् ।। ४४.

श्वेतं सुतालं दमनं सुहोत्रं कङ्कमेव च। लौकाक्षिञ्च महाबाहुं जैगीषव्यं तथैव च ।। ४४.

दधिपञ्चमुखं विप्रमृषभं कर्कमेव च। कात्यायनं गोभिलञ्च मुनिमुग्रमगाव्रतम् ।। ४४.

सुपालकं गौतमञ्च तथा वेदशिरोव्रतम्। जटामालिनमव्यग्रं चाटुहासञ्च दारुणम् ।। ४४.

आत्रेयं चाप्यङ्गिरसमौपमन्युं महा व्रतम्। गोकर्णञ्च गुहावासं शिखण्डिनमुमाव्रतम् ।। ४४.

एतानन्यांश्च विप्रेन्द्रान्वेधा लोकपितामहः । परिकल्प्याकरोद्यागं गयासुरशरीरके ।। ४४.

अग्निशर्मापि पञ्चाग्नीन्मुखादेतानथासृजत्। दक्षिणाग्निं गार्हपत्याहवनीयौ तपोऽव्ययः ।। ४४.

सत्यावसथ्यौ देवर्षे येषु यज्ञाः प्रतिष्ठिताः। यज्ञस्य च प्रतिष्ठार्थं विप्रेभ्यो दक्षिणां ददौ ।। ४४.

हुत्वा पूर्णाहुतिं ब्रह्ना स्नात्वा चावभृथेन तु। यज्ञयूपं सुरैः सार्द्धं समानीय व्यरोपयत् ।। ४४.

ब्रह्मणः सहसा श्रेष्ठे सरस्येवाश्रितं शुभम्। चलितश्चकितो ब्रह्मा धर्म्मराजमभाषत ।। ४४.

जाता गृहे तव शिला समानीयाविचारयन्। दैत्यस्य शीघ्रं शिरसि तां धारय ममाज्ञया ।। ४४.

निश्चलार्थं यमः श्रुत्वा धारयन्मस्तके शिलाम्। शिलायां धारितायान्तु सशिलश्चासुरोऽचलत् ।। ४४.

देवानूचेऽथ रुद्रादीञ्छिलायां निश्चलाः किल। तिष्ठन्तु देवाः सकलास्तथेत्युक्त्वा च ते स्थिताः ।। ४४.

देवाः पादैर्लक्षयित्वा तथापि चलितोऽसुरः। ब्रह्माथ व्याकुलो विष्णुं गतः क्षीराब्धिशायिनम्। तुष्टाव प्रणतो भूत्वा नत्वा चादृत्य तं प्रभुम् ।। ४४.

.ब्रह्मोवाच।। ब्रह्माण्डस्य पते नाथ नमामि जगतां पतिम्। कतिं कीर्त्तिमतां नॄणां बुक्तिमुक्तिप्रदायकम् ।। ४४.

विष्वक्सेनोऽब्रवीद्विष्णुं देव त्वां स्तौति पद्मजः। हरिराहानय त्वं तं विष्णूक्तः स तमानयत्। अजमूचे हरिः कस्मादागतोऽसि वदस्व तत् ।। ४४.

देवदेव कृते योगे प्रचचाल गयासुरः। शिलायां देवरूपिण्यां न्यस्तायां तस्य मस्तके ।। ४४.

रुद्रादिषु च देवेषु संस्थितेष्वसुरोऽचलत्। इदानीं निश्चलार्थं हि प्रसादं कुरु माधव ।। ४४.

ब्रह्मणो वचनं श्रुत्वा ह्याकृष्य स्वशरीरतः । मूर्त्तिं ददौ निश्चलार्थं ब्रह्मणे भगवान्हरिः ।। ४४.

आनीय मूर्त्तिं ब्रह्मापि शिलायां समधारयत्। तथापि चलितं वीक्ष्य पुनर्देवमथाह्वयत् ।। ४४.

आगत्य विष्णुः क्षीराब्धेः शिलायां संस्थितोऽभवत्। जनार्द्दनाभिधानेन पुण्डरीकेति नामतः। शिलायांनिश्चलार्थं हि स्वयमादिगदाधरः ।। ४४.

निश्चलार्थं पञ्चधासीच्छिलायां प्रपितापहः। पितामहोऽथ फल्ग्वीशः केदारः कनकेश्वरः ।। ४४.

ब्रह्मा स्थितः स्वयं तत्र गजरूपी विनायकः। गयादित्यश्चोत्तरार्को दक्षिणार्कस्त्रिधा रविः ।। ४४.

लक्ष्मीः सीताभिधानेन गौरी च मङ्गलाह्वया। गायत्री चैव सावित्री त्रिसन्ध्या च सरस्वती ।। ४४.

इन्द्रो बृहस्पतिः पूषा वसवोऽष्टौ महाबलाः। विश्वेदेवाश्चाश्विनेयौ मारुतो विश्वनायकः। सयक्षोरगगन्धर्व्वास्तस्थुर्देवाः स्वशाक्तिभिः ।। ४४.

आद्यया गदया चासौ यस्माद्दैत्यः स्थिरीकृतः। स्थित इत्येव हरिणा तस्मादादिगदाधरः ।। ४४.

ऊचे गयासुरो देवान्किमर्थं वञ्चितो ह्यहम्। यज्ञार्थं ब्रह्मणे दत्तं शरीरममलं मया। विष्णोर्वचनमात्रेण किं न स्यां निश्चलो ह्यहम् ।। ४४.

यत्सुरैः पीडितोऽत्यर्थं गदया हरिणा तथा। पीडितो यद्यहं देवाः प्रसन्नाः सन्तु सर्वदा ।। ४४.

गदाधरादयस्तुष्टाः प्रोचुः सार्द्धं गयासुरम्। वरं ब्रूहि प्रसन्नाः स्मो देवानूचे गयासुरः ।। ४४.