वायुपुराणम्

यत्तत्सहस्रं सिंहानामादित्यानां तथैव च। वैश्वानरभूतभव्यव्याघ्राश्चैवानुगामिनः ।। ३९.

आवेश्यात्मनि तान्सर्वान्संख्यायोपद्रवांस्तथा। लोकान् सप्त इमान्सर्व्वान्महाभूतानि पञ्च च ।। ३९.

विष्णुना सह संयुक्तं करोति विकरोति च। स रुद्रो यः साममयस्तथैव च यजुर्मयः ।। ३९.

स एष ओतः प्रोतश्च बहिरन्तश्च निश्चयात्। एको हि भगवान्नाथो ह्यनादिश्चान्तकृद्द्विजाः ।। ३९.

ततस्ते ऋषयः सर्वे दिवाकरसमप्रभाः। स्वंस्वमाश्रमसंवासमारोप्याग्निं तथात्मनि ।। ३९.

कर्मणा मनसा वाचा विशुद्धेनान्तरात्मना । अनन्यमनसो भूत्वा प्रपद्यन्ते महेश्वरम् ।। ३९.

व्रतोपवासनिरताः सर्वभूतदयापराः। योगं ह्यनुपमन्दिव्यं प्राप्तं तैश्छिन्नसंशयैः ।। ३९.

प्रपद्य परया भक्त्या ज्ञानयुक्तेन चेतसा। तैर्लब्धं रुद्रसालोक्यं शाश्वतं पदमव्ययम् ।। ३९.

यः पठेत्तपसा युक्तो वायुप्रोक्तामिमां स्तुतिम्। ब्राह्मणः क्षत्रियो वापि वैश्यो वा स्वक्रियापरः ।। ३९.

लभते रुद्रसालोक्यं भक्तिमान्विगतज्वरः। अमद्यपश्च यः शूद्रो भवभक्तो जितेन्द्रियः ।। ३९.

आभूत संप्लवस्थायी ह्यप्रतीघातलक्षणः। गाणपत्यं स लभते स्थानं वा सर्वकामिकम् ।। ३९.

मद्यपो मद्यपैः सार्द्धं भूतसङ्घैश्च मोदते। सोऽर्च्यमानो महीपृष्ठो मर्त्त्यानां वरदो भवेत्। इति होवाच भगवान्वायुर्वाक्यमिदं वरः ।। ३९.

प्रत्याहारं प्रवक्ष्यामि परस्यान्ते स्वयम्भुवः। ब्रह्मणः स्थितिकाले तु क्षीणे तस्मिंस्तदा प्रभोः ।। ४०.

यथेदं कुरुतेऽध्यात्मं सुसूक्ष्मं विश्वमीश्वरः । अव्यक्तान्ग्रसते व्यक्तं प्रत्याहारे च कृत्स्नशः ।। ४०.

परं तदनुकल्पानामपूर्णे कल्पसङ्क्षये। उपस्थिते महाघोरे ह्यप्रत्यक्षे तु कस्यचित् ।। ४०.

अन्ते द्रुमस्य यम्प्राप्ते पश्चिमस्य मनोस्तदा । अन्ते कलियुगे तस्मिन्क्षीणे संहार उच्यते ।। ४०.

सम्प्रक्षाले तदा वृत्ते प्रत्याहारे ह्युपस्थिते। प्रत्याहारे तदा तस्मिन् भूततन्मात्रसंक्षये ।। ४०.

महदादेर्विकारस्य विशेषान्तस्य संक्षये। स्वभावकारिते तस्मिन्प्रवृत्ते प्रतिसञ्चरे ।। ४०.

आपो ग्रसन्ति वै पूर्व्वं भूमेर्गन्धात्मकं गुणम्। आत्तगन्धा ततो भूमिः प्रलयत्वाय कल्पते । प्रविष्टे गन्धतन्मात्रे तोयावस्था धरा भवेत् ।। ४०.

आपस्तदा प्रनष्टा वै वेगवत्यो महास्वनाः। सर्वमापूरयित्वेदं तिष्ठन्ति विचरन्ति च ।। ४०.

अपामस्ति गुणो यस्तु ज्योतिषे लीयते रसः। नश्यन्त्यापस्तदान्ते च रसतन्मात्रसङ्क्षयात् ।। ४०.

तेजसा संहृतरसा ज्योतिष्ट्वं प्राप्नुवन्त्युत । ग्रस्ते च सलिले तेजः सर्व्वतोमुखमीक्ष्यते ।। ४०.

अथाग्निः सर्वतो व्याप्त आदत्ते तज्जलन्तदा। सर्वमापूर्य्यतेऽर्चिर्भिस्तदा जगदिदं शनैः ।। ४०.

अर्चिर्भिः सन्तते तस्मिंस्तिर्यगूर्द्ध्वमधस्ततः । ज्योतिषोऽपि गुणं रूपं वायुरन्ति प्रकाशकम्। प्रलीयते तदा तस्मिन्दीपार्चिरिव मारुते ।। ४०.

प्रनष्टे रूपतन्मात्रे हृतरूपो विभावसुः। उपशाम्यति तेजो हि वायुना धूयते महत् ।। ४०.

निरालोके तदा लोके वायुभूते च तेजसि। ततस्तु मूलमासाद्य वायुः सम्भवमात्मनः ।। ४०.

ऊर्द्ध्वं चाधश्च तिर्यक्च दोधवीति दिशो दश । वायोरपि गुणं स्पर्शमाकाशं ग्रसते च तत् ।। ४०.

प्रशाम्यति तदा वायुः खन्तु तिष्ठत्यनावृतम्। अरूपमरसस्पर्घमगन्धं न च मूर्तिमत् ।। ४०.

सर्वमापूरयन्नादैः सुमहत्तत्प्रकाशते। परिमण्डलन्तत्सुषिरमाकाशं शब्दलक्षणम् ।। ४०.