वायुपुराणम्

ब्रह्मशापेन ते जाताः पुनः स्वायम्भुवे जिताः। स्वारोचिषे वै तुषिताः सत्याश्चैवोत्तमे पुनः ।। ५.

तामसे हरयो नाम वैकुण्ठा रैवतान्तरे। साध्याश्च चाक्षुषे नाम्ना छन्दजा जज्ञिरे सुराः ।। ५.

धर्मपुत्रा महाभागाः साध्या ये द्वादशामराः। पूर्वं स्म अनुसूयन्ते चाक्षुषस्यान्तरे मनोः ।। ५.

स्वारोचिषेऽन्तरेऽतीता देवा ये वै महौजसः। तुषिता नाम तेऽन्योन्यमूचुर्वै चाक्षुषेऽन्तरे ।। ५.

किञ्चिच्छिष्टे तदा तस्मिन् देवा वै तुषिताऽभ्रुवन्। इतरेतरं महाभागान् वयं साध्यान् प्रविश्य वै। मन्वन्तरे भविष्यामस्तन्नः श्रेयो भविष्यति ।। ५.

एवमुक्त्वातु ते सर्वे चाक्षुषस्यान्तरे मनोः। तस्माद्द्वादशसम्भूतान् धर्मान् स्वायम्भुवात् पुनः ।। ५.

नरनारायणौ तत्र जज्ञाते पुनरेव हि। विपश्चिदिन्द्रो यश्चासीत्तथा सत्यो हरिश्च तौ। स्वारोचिषेऽन्तरे पूर्वमास्तान्तौ तुषितौ सुरौ ।। ५.

तुषितानान्तु साध्यत्वे नामान्येतानि वक्ष्यते। मनोऽनुमन्ता प्राणश्च नरो यानश्च वीर्यवान् ।। ५.

चित्तिर्हयो नयश्चैव हंसो नारायणस्तथा। प्रभवोऽथ विभुश्चैव साध्या द्वादश जज्ञिरे ।। ५.

स्वायम्भुवेऽन्तरे पूर्वं ततः स्वारोचिषे पुनः। नामान्यासन् पुनस्तानि तुषितानां निबोधत ।। ५.

प्राणोऽपानस्तथोदानः समानो व्यान एव च। चक्षुः श्रोत्रं तथा प्राणः स्पर्शो बुद्धिर्मनस्तथा ।। ५.

प्राणापानावुदानश्च समानो व्यान एव च। नामान्येतानि पूर्वन्तु तुषितानां स्मृतानि ह ।। ५.

वसोस्तु वसवः पुत्राः साध्यानामनुजाः स्मृताः । धरो ध्रुवश्च सोमश्च आपश्चैवानलोऽनिलः। प्रत्यूषश्च प्रभासश्च वसवोऽष्टौ प्रकीर्त्तिताः ।। ५.

धरस्य पुत्रो द्रविणो हुतहव्यवहस्तथा। ध्रुवपुत्रो भवो नाम्ना कालो लोकप्रकालनः ।। ५.

सोमस्य भगवान् वर्चा बुधश्च ग्रहबोधनः। रोहिण्यां तौ समुत्पन्नौ त्रिषु लोकेषु विश्रुतौ ।। ५.

धारोर्मिकलिलाश्चैव त्रयश्चन्द्रमसः सुताः। आपस्य पुत्रो वैतण्ड्यः शमः शान्तस्तथैव च ।। ५.

स्कन्दः सनत्कुमारश्च जज्ञे पादेन तेजसः। अग्निपुत्रः कुमारस्तु शरस्तम्बे व्यजायत। तस्य शाखो विशखश्च नैगमेयश्च पृष्ठजाः ।। ५.

अनिलस्य शिवा भार्या तस्याः पुत्रो मनोजवः। अविज्ञातगतिश्चैव द्वौ पुत्रावनिलस्य च ।। ५.

प्रत्यूषस्य विदुः पुत्र ऋषिर्नाम्ना तु देवलः। द्वौ पुत्रौ देवलस्यापि क्षमावन्तौ मनीषिणौ ।। ५.

बृहस्पतेस्तु भगिनी वरस्त्री ब्रह्मचारिणी। योगसिद्धा जगत्कृत्स्नमसक्ता विचरत्युत ।। ५.

प्रभासस्य तु या भार्या वसूनामष्टमस्य ह। विश्वकर्मा सुतस्तस्या जातः शिल्पिप्रजापतिः ।। ५.

स कर्त्ता सर्वशिल्पानां त्रिदशानाञ्च वर्द्धकिः। भूषणानाञ्च सर्वेषां कर्त्ता कारयिता च सः ।। ५.

सर्वेषाञ्च विमानानि दैवतानां करोति सः। मानुषाश्चोपजीवन्ति यस्य शिल्पानि शिल्पिनः ।। ५.

विश्वेदेवास्तु विश्वाया जज्ञिरे दश विश्रुताः। क्रतुर्दक्षः श्रवः सत्यः कालः कामो धुनिस्तथा ।। ५.

कुरुवान् प्रभवांश्चैव रोचमानश्च ते दश। धर्मपुत्राः स्मृता ह्येते विश्वायां जज्ञिरे शुभाः ।। ५.

मरुत्वत्यां मरुत्वन्तो भानवो भानुजाः स्मृताः । मुहूर्त्ताश्च मुहूर्त्तायां घोषं लम्बा व्यजायत ।। ५.

सङ्कल्पायान्तु संजज्ञे विद्वान् सङ्कल्प एव च। नागवीथ्यस्तु जाम्याञ्च पथत्रयसमाश्रिताः ।। ५.

पृथिवीविषयं सर्वमरुन्धत्यां व्यजायत। एष सर्गः समाख्यातो विद्वान् धर्मस्य शाश्वतः ।। ५.

मुहूर्त्ताश्चैव तिथ्यश्च पतिभिः सह सुव्रताः। नामतः संप्रवक्ष्यामि ब्रुवतो मे निबोधत ।। ५.