वायुपुराणम्

सूत उवाच।। भवतां कथयिष्यामि सर्वमेतद्यथातथम्। पादं त्विमं ससंहारं चतुर्थं मुनिसत्तमाः ।। ३८.

मनोर्वैवस्वतस्येमं सांप्रतस्य महात्मनः। विस्तरेणानुपूर्व्या च निसर्गं श्रृणुत द्विजाः ।। ३८.

मन्वन्तराणां संक्षेपं भविष्यैः सह सप्तभिः। प्रलयञ्चैव लोकानां ब्रुवतो मे निबोधत ।। ३८.

एतान्युक्तानि वै सम्यक् सप्तसप्तसु वै मया। मन्वन्तराणि संक्षेपाच्छृणुतानागतानि मे ।। ३८.

सावर्णस्य प्रवक्ष्यामि मनोर्वैवस्वतस्य ह। भविष्यस्य भविष्यन्ति समासात्तु निबोधत ।। ३८.

अनागताश्च सप्तैव स्मृतास्त्विह महर्षयः। कौशिको गातवश्चैव जामदग्न्यश्च भार्गवः ।। ३८.

द्वैपायनो वसिष्ठश्च कृपः शारद्वतस्तथा। आत्रेयो दीप्तिमांश्चैव ऋष्यश्रृङ्गस्तु काश्यपः ।। ३८.

भारद्वाजस्तथा द्रौणिरश्वत्थामा महायशाः। एते सप्त महात्मानो भविष्याः परमर्षयः ।। ३८.

सुतपा श्चामिताभाश्च सुखाश्चैव गणास्त्रयः। तेषां गणास्तु देवानां एकैको विंशकः स्मृतः ।। ३८.

नामतस्तु प्रवक्ष्यामि निबोधध्वं समाहिताः। रितस्तपश्च शुक्रश्च द्युतिर्ज्योतिः प्रभाकरौ ।। ३८.

प्रभासो भासकृद्धर्म्मस्तेजोरश्मिऋतुर्विराट्। अर्चिष्मान् द्योतनो भानुर्यशकीर्त्तिर्बुधो धृतिः। विंशतिः सुतपा ह्येते नामभिः परिकीर्तिताः ।। ३८.

प्रभुर्विभुर्विभासश्च जेता हन्ताऽरिहा रितुः। सुमतिः प्रमतिर्दीप्तिः समाख्यातो महोमहान् ।। ३८.

देहो मुनिर्नयो ज्येष्ठः समः सत्यश्च विश्रुतः। इत्येते ह्यमिताभास्तु विंशतिः परिकीर्त्तिताः ।। ३८.

दमो दाता विदः सोमो वित्तवैद्यौ यमो निधिः। होमं हव्यं हुतं दानं देयं दाता तपः शमः ।। ३८.

ध्रुवं स्थानं विधानञ्च नियमश्चेति विंशतिः। मुख्या ह्येते समाख्याताः सावर्णे प्रथमेऽन्तरे ।। ३८.

मारीचस्यैव ते पुत्राः कश्यपस्य महात्मनः। साम्प्रतस्य भविष्यन्ति सावर्णस्यान्तरे मनोः ।। ३८.

तेषामिन्द्रो भविष्यस्तु बलिर्वैरोचनः पुरा। वीरवांश्चावरीयांश्च निर्मोहः सत्यवाक् कृती ।। ३८.

चरिष्णुराज्यो विष्णुश्च वाचः सुमतिरेव च। सावर्णस्य मनोः पुत्रा भविष्यन्ति नवैव तु ।। ३८.

नव चान्येषु वक्ष्यामि सावर्णेश्चान्तरेषु वै। सावर्णमनवश्चान्ये भविष्या ब्रह्मणः सुताः ।। ३८.

मेरुसावर्णिनस्ते वै दृष्टा ये दिव्यदृष्टिभिः। दक्षस्य ते हि दौहित्राः प्रियाया दुहितुः सुताः ।। ३८.

महता तपसा युक्ता मेरुपृष्ठे महौजसः। ब्रह्मादिभिस्ते जनिता दक्षेणैव च धीमता ।। ३८.

महर्लोकगतावृत्य भविष्या मेरुमाश्रिताः। महाभावात्तु ते पूर्वं जज्ञिरे चाक्षुषेऽन्तरे ।। ३८.

ऋषय ऊचुः।। दक्षेण जनिताः पुत्राः कन्यायामात्मनः कथम्। भवेत्तु ब्रह्मणश्चैव धर्मेण च महात्मनः ।। ३८.

सूत उवाच।। अतो भविष्यान् वक्ष्यामि सावर्णमनवस्तु ये। तेषां जन्म प्रभावञ्च नमस्कृत्य प्रचेतसे ।। ३८.

वैवस्वते ह्युपस्पृष्टे किञ्चिच्छिष्टे च चाक्षुषे। जज्ञिरे मनवस्ते हि भविष्यानागतान्तरे ।। ३८.

प्राचेतसस्य दक्षस्य दौहित्रा मनवस्तु ये। सावर्णा नामतः पञ्च चत्वारः परमर्षिजाः ।। ३८.

संज्ञापुत्रस्तु सावर्ण एको वैवस्वतस्तथा। ज्येष्ठः संज्ञासुतो नाम मनुर्वैवस्वतः प्रभुः ।। ३८.

वैवस्वतेऽन्तरे प्राप्ते समुत्पत्तिस्तयोः शुभा। चतुर्द्दशैते मनवः कीर्त्तिताः कीर्त्तिवर्द्धनाः ।। ३८.

वेदे श्रुतौ पुराणे च सर्वे ते प्रभविष्णवः। प्रजानां पतयः सर्वे भूतानां पतयः स्थिताः ।। ३८.